Biyoloji Ders Kitaplarında Bulunan Öğrenme Etkinliklerinin İncelenmesi: 10. Sınıf Örneği

Öz

Bu çalışmada biyoloji öğretim sürecinde etkili olan ders kitaplarındaki etkinliklerin Yenilenmiş Bloom Taksonomisi (YBT) bakımından incelenmesi ve karşılaştırılması amaçlanmıştır. İçerik analizi ile gerçekleştirilen çalışmada üç farklı yayın evi tarafından üretilen ve okullarda kullanılan 10. sınıf biyoloji ders kitapları ve 2018 biyoloji öğretim programı doküman olarak analiz edilmiştir. Çalışmada kodlar alan yazına dayalı olarak geliştirilmiş ve kodlama süreci için kodlayıcılar arası uyum indeksi olarak Cohen's Kappa katsayısı hesaplanmıştır. Bu yolla elde edilen kodların betimsel olarak oranları ve sıklıkları incelenmiştir. Çıkarımsal sonuçlara ulaşabilmek için ise çapraz tablolar oluşturulmuş istatistiksel anlamlılıkları için parametrik olmayan istatistiksel tekniklerden olan ki-kare testi kullanılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre ders kitaplarında yer alan etkinliklerin öğretim programı kazanımlarını ve alana özgü çalışma yollarını karşılama potansiyelinde oldukları söylenebilir. Ancak etkinliklerin dağılımlarında YBT alanlarına birikmeler olduğu, farklı ders kitaplarında etkinlik eğilimlerinin değiştiği, etkinlik türü ve içeriklerinde çeşitliğin sınırlı kaldığı ve bunların ünite bazında alana özgü yöntemler içerme bakımından değişmedikleri belirlenmiştir. Bu sonuçlara dayalı olarak ders kitaplarının içerdikleri öğretim sürecine yönelik öğrenme etkinliklerinin türleri ve içerikleri bakımından YBT boyutlarına dengeli bir dağılım gösterecek biçimde ve çeşitlilikte geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Biyoloji öğretimi
• Ders kitabı inceleme
• Öğrenme etkinliği

Examination of Learning Activities in Biology Textbooks: 10th Grade Example

Öz

This study aimed to examine the activities in textbooks that are effective in the biology teaching process regarding the Revised Bloom Taxonomy (RBT). In the study with content analysis, 10th-grade biology textbooks produced by three different publishing houses and used in schools and the 2018 biology curriculum were analyzed as documents. In the study, codes were developed based on the literature and Cohen's Kappa coefficient was calculated as the inter-coder agreement index for the coding process. The rates and frequencies of the codes obtained in this way were examined descriptively. To reach inferential results, cross-tables were created, and the chi-square test, one of the non-parametric statistical techniques, was used to determine statistical significance. According to the study's findings, it can be said that textbooks have the potential to meet curriculum gains and field-specific study methods. However, it has been determined that there are accumulations in the distribution of activities to RBT areas, activity tendencies vary in different textbooks, diversity in activity types and contents remains limited, and they do not change in terms of including field-specific methods on a unit basis. Based on these results, it is recommended that textbooks be developed in a way that provides a balanced distribution and diversity of RBT dimensions in terms of the types and contents of learning activities related to the teaching process they contain.

Anahtar Kelimeler

• Biology teaching
• Textbook evaluation
• Learning activity