Development of Attitude to Playing Baglama Scale

Yıl 2025, Cilt: 33 Sayı: 3, 672 - 683, 25.07.2025

Mustafa Demir , Gökhan Ozdemir

https://doi.org/10.24106/kefdergi.1750664

Öz

Purpose: In this research, the aim was to develop a measurement device in order to determine the attitudes of preservice music teachers about playing the baglama and to fill a gap in the literature due to the lack of a measurement device about playing the baglama.
Design/Methodology/Approach: Literature screening was performed and similar studies specific to education and music education were investigated. The pool of 50 Likert-type items was prepared and expert opinions sought. In line with expert opinions, the draft scale of 37 items was administered to 418 preservice music teachers receiving baglama education in the study group.
Findings: After suitable values were obtained with KMO (.960) and Bartlett’s test (p<0.05), exploratory factor analysis was performed followed by confirmatory factor analysis. After exploratory and confirmatory factor analysis, the ‘attitude to playing baglama scale’ gained its final form comprising a total of 20 items in three sub dimensions of value (7), adjustment (8) and interest (5). The reliability value for this scale was α=0.961, and it was identified to explain 70.572% of the total variance.
Highlights: As a result of the findings, it was concluded that the ‘attitude to playing baglama scale’ had high levels of validity and reliability.

Anahtar Kelimeler

Baglama , Attitude , Attitude Scale , Validity Reliability

Bağlama Çalmaya İlişkin Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi

Öz

Çalışmanın amacı: Bu araştırmada, müzik öğretmeni adaylarının bağlama çalmaya ilişkin tutumlarını belirleyebilmek için bir ölçme aracı geliştirmek ve alan yazında bağlama çalma konusu ile ilgili bir ölçme aracının bulunmaması bakımından alandaki boşluğu doldurmak amaçlanmıştır
Materyal ve Yöntem: Literatür taraması yapılarak eğitim ve müzik eğitimi özelinde benzer çalışmalar incelenmiş, sonrasında Likert tipi 50 maddeden oluşan madde havuzu hazırlanmış ve uzman görüşü alınmıştır. Uzman görüşü doğrultusunda 37 maddeye düşürülen taslak ölçek, çalışma grubunda yer alan bağlama eğitimi almış 418 müzik öğretmeni adayına uygulanmıştır.
Bulgular: KMO (,960) ve Bartlett’s testleri (p<0,05) sonrasında oluşan uygun değerler sonrasında açımlayıcı faktör analizi yapılmış ve alt boyutlar belirlenmiştir. Döndürülmüş faktör yük değerleri, madde analizi ve güvenilirlik testi uygulandıktan sonra doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonrasında Değer (7), Uyum (8) ve İlgi (5) alt boyutlarını içeren, toplamda 20 maddeden oluşan “Bağlama çalmaya ilişkin tutum ölçeği” son şeklini almıştır. Geliştirilen ölçeğin güvenirlik değeri α=0,961, toplamda açıkladığı varyansın ise %70,572 olduğu tespit edilmiştir.
Önemli Vurgular: Bulgular sonrasında geliştirilen “Bağlama Çalmaya İlişkin Tutum Ölçeği”nin yüksek düzeyde geçerli ve güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Bağlama , Tutum , Tutum Ölçeği , Geçerlik Güvenirlik

Kaynakça

• Ajzen, I. (1988). Attitudes, personality, and behavior. Illinois: Dorsey Press.
• Ajzen, I. & Fishbein, M. (2005). The Infuence Of Attitudes On Behavior. Albarracin, D., Johnson, B. T., Zanna, M. P. (Eds.), The Handbook of Attitudes (p. 173-221). Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaumb Associates.
• Aksu R., Eser M. T. ve Güzeller, C. O. (2017). Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi ile Yapısal Eşitlik Modeli Uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık. Albarracin, D., Zanna, M. P., Johnson, B. T. & Kumkale, G. T. (2005). Attitudes: Introduction and Scope. D. Albarracin, B. T. Johnson, M. P. Zanna, (Eds.), The Handbook of Attitudes (p. 3-19). Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaumb Associates.
• Algı, S. (2013). Müzik Öğretmeni Yetiştiren Kurumlarda Geleneksel Türk Sanat Müziği Destekli Bağlama Öğretiminin Öğrencilerin Bağlama Çalma Becerisi ve Tutumlarına Etkisinin İncelenmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
• Altunışık R., Coşkun R., Bayraktaroğlu S. ve Yıldırım E. (2007). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı. İstanbul: Sakarya Yayıncılık.
• Aronson, E., Wilson, T. D. & Akert, R. M. (2010). Sosyal Psikoloji. (O. Gündüz, Çev.). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
• Banaji, M. R. & Heiphetz, L. (2010). Attitudes. S. T. Fiske, D. T. Gilbert, & G. Lindzey (Eds.), Handbook of Social Psychology Fifth Edition. (Volume 1, p. 353-393). New Jersey: John Wiley & Sons, Inc.
• Bayram, N. (2010), Yapısal Eşitlik Modellemesine Giriş AMOS Uygulamaları, Ezgi Kitabevi.
• Brown, M. J. (1996). Student attitude toward instrumental music education during the first year of instruction. (Doctoral Dissertation). The Ohio State University, Ohio.
• Burns, R. B. & Dobson, C. B. (1983). Experimental Psychology Research Methods and Statistics. Second Edition. Lancaster: MTP Press.
• Canakay, E. U. (2007). Aktif Öğrenmenin Müzik Teorisi Dersine İlişkin Akademik Başarı, Tutum, Özyeterlik Algısı ve Yüklemeler Üzerindeki Etkileri (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Cüceloğlu, D. (2006). İnsan ve Davranışı (15. Basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Çokluk Ö., Şekercioğlu G. ve Büyüköztürk Ş. (2010). Sosyal Bilimler İçin Çok Değişkenli İstatistik: SPSS ve LISREL Uygulamaları. Ankara: Pegem Akademi.
• Doğan, M. (2017). Müzik Öğretmeni Yetiştiren Kurumlardaki Öğrencilerin Keman Dersindeki Başarı Düzeylerini Yordayan Öğrenmeye İlişkin Özellikler (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Eagly, A. H. & Chaiken, S. (1993). The Psychology Of Attitudes. Orlando, FL: Harcourt Brace Jovanovich.
• Fortney, P. M. (1992). The Construction and Validation of an Instrument to Measure Attitudes of Students in High School Instrumental Music Programs. Contributions to Music Education, 19, 32-45.
• George, D. & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference. 17.0 update (10a ed.) Boston: Pearson.
• Girgin, D. (2020). Motivation, self-efficacy and attitude as predictors of burnout in musical instrument education in fine arts high schools. Eurasian Journal of Educational Sciences, 85, 93-108.
• Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. & Anderson, R. E. (2019). Multivariate Data Analysis. (Eighth Edition). Hampshire: Cengage Learning.
• İnceoğlu, M. (2011). Tutum, Algı, İletişim. (6. Baskı). İstanbul: Siyasal Kitabevi.
• Jaccard, J. & Blanton, H. (2005). The Origins and Structure of Behavior: Conceptualizing Behavior in Attitude Research. D. Albarracin, B. T. Johnson, M. P. Zanna, (Eds.), The Handbook of Attitudes (p. 125-172). Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaumb Associates.
• Jain, V. (2014). 3D Model Of Attitude. International Journal of Advanced Research in Management and Social Sciences, 3(3), 1-12.
• Kağıtçıbaşı, Ç. ve Cemalcılar, Z. (2014). Dünden Bugüne İnsan ve İnsanlar Sosyal Psikolojiye Giriş (16. Basım). İstanbul: Evrim Yayınevi.
• Karabulut, G. (2009). Eğitim Fakültesi Müzik Eğitimi Anabilim Dalı 1. Ve 3.Sınıf Öğrencilerinin Piyano Dersine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Karakılıç, M. (2009). Beden Eğitimi Dersi İçin Hazırlanan Tutum Ölçeğinin Psikometrik Kuramlar Açısından İncelenmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Kaya, Z. (2011). Koro Eğitiminde Yapılandırmacı Yaklaşımın Tutum, Öz-Yeterlik Algısı ve Akademik Başarıya Etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
• Kocabaş, A. (1997). Temel Eğitim II. Kademe Öğrencileri İçin Müziğe İlişkin Tutum Ölçeğinin Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 13, 141-145.
• Koçyiğit, Ş. (2019). Stem Odaklı Öğretim Süreçlerinde Öğrencilerin Matematiksel Muhakeme, Matematiğe Yönelik Tutum ve Özyeterliklerinin İncelenmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
• Konakcı, N. (2010). Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Bireysel Çalgı Eğitimi Dersine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Malim, T. (1997). Socıal Psychology. (Second Edition). New York: Palgrave.
• Malim, T. & Birch, A. (1998). Introductory Psychology. New York: Palgrave.
• Morgan, C. T. (2011). Psikolojiye Giriş. S. Karakaş, R. Eski (Ed.) 19. Baskı. Konya: Eğitim Akademi Yayınları.
• Nacakcı, Z. (2006, Nisan). İlköğretim Öğrencilerinin Müzik Dersine İlişkin Tutumları. Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu'nda sunulmuş bildiri, Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
• Oskamp, S. & Schultz P. W. (2005). Attitudes and opinions (Third Edition). Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaumb Associates.
• Özdamar, K. (2013a). Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi – 1, MINITAB 16 – IBM SPSS 21. Eskişehir: Nisan Kitapevi.
• Özdamar, K. (2013b). Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi – 2, MINITAB 16 – IBM SPSS 21. Eskişehir: Nisan Kitapevi.
• Özmenteş, S. (2007). Çalgı Çalışma Sürecinde Özdüzenlemeli Öğrenme ile Duyuşsal Özellikler ve Performans Düzeyi İlişkiler (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Öztürk, Ö. (2012). İlköğretim Altıncı Sınıf Müzik Dersinde Kullanılan Tam Öğrenme Modeli’nin Öğrencilerin Tutum ve Başarılarına Etkisi (Yayınlanmamış Doktora tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
• Pallant, J. (2016). SPSS Kullanma Klavuzu, SPSS ile Adım Adım Veri Analizi. (S. Balcı, B. Ahi, Çev.). Ankara: Anı Yayıncılık.
• Prislin, R. & Crano, W. D. (2008). Attitudes and Attitude Change The Fourth Peak. R. Prislin, & W. D. Crano, (Ed.). Attitudes and Attitude Change (p. 3–18). New York: Psychology Press.
• Rajecki, D. W. (1990). Attitudes (2nd ed.). Sunderland, MA: Sinauer.
• Saygı, C. (2009). Aktif Öğrenmenin Müzik Tarihi Dersine İlişkin Başarı, Tutum ve Özyeterlik Üzerindeki Etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Sözen, İ. (2012). İşbirlikli Öğrenme Yaklaşımı ile Yapılan Toplu Bağlama Öğretiminin Performans ve Tutuma Etkisi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
• Şen, Y. (2011). Müzik Öğretmenliği Öğrencilerinin “Geleneksel Türk Müziği Dersleri”ne İlişkin Tutumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Tavşancıl, E. (2014). Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi (5. Basım). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Terry, D. J., Hogg, M. A. & McKimmie, B. M. (2000). Attitude-Behaviour Relations: The Role Of İn-Group Norms And Mode Of Behavioural Decision-Making. British Journal Of Social Psychology 39, 337-361.
• Tezbaşaran, A. (2008). Likert Tipi Ölçek Hazırlama Kılavuzu. E-kitap. https://www.academia.edu/1288035/Likert_Tipi_%C3%96l%C3%A7ek Haz%C4%B1rlama_K%C4%B1lavuzu sayfasından erişilmiştir. (Erişim Tarihi: 12.12.2019).
• Tosun, Z. D. (2011). Biyoloji Dersine Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirilmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Tufan, E. ve Güdek, B. (2008a). Piyano Dersi Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(1), 75-90.
• Tufan, E. ve Güdek, B. (2008b). Müzik Öğretmenliği Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(1), 25-40.
• Turan, Z. (2015). Beden Eğitimi Öğretmen Adayları İçin Halk Oyunları Dersi Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 202-222.
• Uçaner, B. (2011). Eğitim Fakültesi Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Türk Müzik Tarihi Dersine Yönelik Tutum ve Akademik Başarıları Arasındaki İlişkinin Farklı Değişkenler Açısından Değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Verešová, M. & Malá, D. (2016). Attitude Toward School And Learning And Academic Achievement Of Adolescents. 7th International Conference On Educationand Educational Psychology (p. 870-876). Greece.
• Yalçınkaya, B. ve Eldemir, A. C. (2013). Bireysel Çalgı Dersine İlişkin Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 10(21), 29-36.
• Yıldırım, K. (2009). Kodaly Yönteminin İlköğretim Öğrencilerinin Keman Çalma Becerisi, Özyeterlik Algısı ve Keman Çalmaya İlişkin Tutumları Üzerindeki Etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Zanna, M. P. & Rempel, J. K. (1988). Attitudes: A New Look At An Old Concept. D. Bar-Tal & A. W. Kruglanski (Eds.). The Social Psychology Of Knowledge (p. 315–334). New York: Cambridge University Press.
• Zimbardo, P. G. & Leippe, M. R. (1991). The Psychology of Attitude Change and Social Influence. Philadelphia: Temple University Press.