Distopya Mimarlığının Potansiyelleri: Mekân Ölçeğinde Umut ve Trajedi

Çalışma, “Distopya mimarlığının yakın gelecekteki tasarım potansiyelleri nelerdir?” sorusuna cevap arar ve bu potansiyeller arasındaki bağların ilişkilerine ait bir döküm sunmayı hedefler. Bu bağlamda, literatür taraması yoluyla, ütopya ve distopya kavramları arasındaki benzerlikler ve farklar ile kavramların birbirlerinin tanımlarını ve çalışma alanlarını besledikleri noktalar irdelenir. Öncü figürlerin mekân bağlamında öne çıkan öneri ve vurguları tartışılır, örtük ilişkiler değerlendirilir. Çalışma, distopya mimarlığının mekân ölçeğinde umut ve trajedinin izini sürerek, geleceğe ilişkin özgün bir mekânsal kavrayış geliştirilebilmesine odaklanır. Greene ütopya ve distopya kavramlarının anlamsal benzerlik ve farklılıklarına, Zahrani ütopyanın sonuna, Pereira mimarlığın distopik kurgu yazımındaki rolüne, MacLeod ve Ward çağdaş şehirlerdeki distopik öğelerin ilişkilenme biçimlerine, Was, bilimkurgudaki mimari detaylara, Knutz tasarım kurgusundaki yeni tipolojik arayışlara, Coleman mimarlıkta ütopyanın kronikleşen sorunlarına, Crosbie ütopya ve distopyadaki ana figür arayışına, Schneekloth dünyayı yeniden üreten ve bozan temalara, Kraftl konut bağlamında umut ve hazza, Sprecher ve Leblanc atopyaya, Scott tekno-ütopyaya, Mihailescu distopik kurguya, Miller feminist ideolojideki post-apokaliptik umut etme biçimlerinin distopik yanına ve Picon, şehir üzerinden yakın geleceğin temalarının okunma biçimlerine değinir. Bu doğrultuda, distopik kolajların, geçmiş ve şimdiki zamandan yoğun biçimde beslenen ve yüzeysel önyargıların aksine, gerçekliğe büsbütün bağlı temalar üzerinden geliştirilebildiği sonucuna varılır. Distopya mimarlığı, ütopya mimarlığının bir karşıtı değil, bir ardılı olarak varlığını sürdürmekte ve fütüristik temaları, mevcut değişkenler üzerinden yorumladığı ölçüde mekânsal bir devingenlik kazanmaktadır.

The study seeks an answer to the question of “What are the design potentials of dystopian architecture in the near future?” and aims to present a breakdown of the relations between the related potentials. In this context, the similarities and differences between the concepts of utopia and dystopia and the points where the concepts feed each other's definition and fields of study are examined through literature review. The prominent suggestions and emphases of the leading figures in the context of space are discussed, and implicit relationships are evaluated. The study focuses on developing an original spatial understanding of the future by tracing hope and tragedy at the spatial scale of dystopian architecture. Greene, on the semantic similarities and differences of the concepts of utopia and dystopia, Zahrani on the end of utopia, Pereira on the role of architecture in dystopian fiction writing, MacLeod and Ward on the way dystopian elements in contemporary cities are associated, Was on architectural details in science fiction, Knutz on new typological searches in design fiction, Coleman on the role of architecture in dystopian fiction writing. problems, Crosbie to utopia and the search for the main figure in dystopia, Schneekloth to the themes that reproduce and distort the world, Kraftl to hope and pleasure in the context of housing, Sprecher and Leblanc to atopia, Scott to techno-utopia, Mihailescu to dystopian fiction, Miller to the dystopian side of post-apocalyptic hope forms in feminist ideology and Picon refer to the ways in which the themes of the near future are read through the city. In this direction, it is concluded that dystopian collages can be developed over themes that are completely dependent on reality, as opposed to superficial prejudices that are heavily fed from the past and present. Dystopian architecture continues to exist as a successor rather than an opposite of utopia architecture, and gains spatial mobility to the extent that it interprets futuristic themes through existing variables.