Yoksullukla Mücadelede Yerel Yönetimlerin Rolü: Antalya, Muğla, Hatay ve Van Büyükşehir Belediyesinde Bir Analiz

Öz

Yoksulluk olgusu Dünya tarihinin her döneminde görülmüştür. I. ve II. Dünya Savaşları, 1929 Büyük Buhran, 1970 Petrol Krizi, 2008 Mortgage Krizi, 2019 COVİD-19 Pandemisi gibi krizler Dünyamızda yaşanmıştır. Ülkeler özellikle 1980’lerden sonra refah devleti politikalarını terk ederek neo-liberal politikaları uygulamaya başlamıştır. Neo-liberal politikaların, krizlerin, küreselleşmenin ve hızlı teknolojik gelişmelere bağlı olarak ücret eşitsizliği, işsizlik gibi süreçleri yaşayan ülkelerde yoksulluk olgusu daha da görünür hale gelmiştir. Günümüzde gelişmekte olan ülkelerin temel problem kaynağı olan yoksulluk, gelişmiş ülkelerde de problem oluşturmuştur. Demokratik rejimlerde merkezi yönetimlerin yanında yerel yönetimler de kamu hizmeti sunmaktadır. Yerel yönetimlerin yapısı ve niteliği ülkeden ülkeye farklılıklar göstermektedir. Yerel yönetim kuruluşları halka en yakın oldukları için özellikle sosyal hizmet ve sosyal transferlerde ön plana çıkmaktadır. Yerel yönetim birimlerinden olan büyükşehir belediyelerinden amaçlı örneklem ile seçilen Antalya, Muğla, Van ve Hatay Büyükşehir Belediyelerinin stratejik planları (2020-2024), faaliyetlerinden (2021-2022) bütçe gerçekleştirmelerinin içerik analizi yapılmıştır. Tema ve kavramlar, kodlama ile kod listesi oluşturulmuştur. Yerel yönetimlerin önemli aktörlerinden olan büyükşehir belediyelerinin yoksullukla mücadelede ve sosyal transferlerde önemli görevler üstlendikleri, kaynak aktarımı, mevzuat düzenlenmesinin yapılması, merkezi yönetim ve diğer aktörlerle işbirliğinde olmaları görüşü oluşmuştur. Seçilen bu dört büyükşehir belediyesinin de süreçleri yönettikleri, örnek ve farklı uygulamalar yaptıkları görülmüştür. Yoksulluğu dönüştürmesi adına bütüncül yaklaşımlar sergilendiği örnekler görülmüştür. Yoksullukla mücadele kapsamında yerel yönetimlerin yeri, kaynak aktarımı, mücadelenin işbirliğinde yapılmasıdır.

Anahtar Kelimeler

• Yoksullukla Mücadele
• Yerel Yönetimler
• Büyükşehir Belediyeleri

The Role of Local Governments in Struggle Against Poverty: An Analysis in Antalya, Muğla, Hatay and Van Metropolitan Municipalities

Öz

The phenomenon of poverty has been seen in every period of world history. I. and II. Crises such as the World Wars, the 1929 Great Depression, the 1970 Oil Crisis, the 2008 Mortgage Crisis, 2019 COVID-19 Pandemic have been experienced in our world. Countries have abandoned welfare state policies and started to implement neo-liberal policies, especially after the 1980s. The phenomenon of poverty has become more visible in countries experiencing processes such as wage inequality and unemployment due to neo-liberal policies, crises, globalization, and rapid technological developments. Poverty, which is the main problem of developing countries today, has also created a problem in developed countries. In democratic regimes, local governments, as well as central governments, also provide public services. The structure and nature of local governments differ from country to country. Local government organizations come to the fore especially in social services and social transfers, as they are the closest to the public. Content analysis was conducted on the strategic plans (2020-2024) and budget realizations of the activities (2021-2022) of Antalya, Muğla, Van, and Hatay Metropolitan Municipalities, which were selected by purposeful sampling from metropolitan municipalities, which are local government units. Themes and concepts were coded and a code list was created. It has been argued that metropolitan municipalities, which are important actors of local governments, undertake important tasks in the fight against poverty and social transfers, transferring resources, making legislation, and cooperating with the central government and other actors. It has been observed that these four selected metropolitan municipalities manage the processes and implement exemplary and different practices. There have been examples where holistic approaches are exhibited in order to transform poverty. Within the scope of the struggle against poverty, the place of local governments is to transfer resources and cooperate in the fight.

Anahtar Kelimeler

• Struggle Against Poverty
• Local Administrations
• Metropolitan Municipalities

Kaynakça

1. Akdoğan, Y., (1999) Sosyal Belediyecilik, İstanbul Dergisi, Sayı, Mart, 1999, s.29-35.
2. Antalya Büyükşehir Belediyesi. (2020). Antalya Büyükşehir Belediyesi Stratejik Plan (2020-2024). Antalya: Kasın 27, 2021, tarihinde https://www.antalya.bel.tr/ adresinden alındı.
3. Antalya Büyükşehir Belediyesi. (2021). Faaliyet Raporu. Antalya: Antalya Büyükşehir Belediyesi. Kasım 27, 2023, tarihinde https://www.antalya.bel.tr/ adresinden alındı.
4. Antalya Büyükşehir Belediyesi. (2022). Faaliyet Raporu. Antalya: Antalya Büyükşehir Belediyesi. https://www.antalya.bel.tr/ adresinden alındı. Erişim tarihi:19.01.2024
5. Antalya Büyükşehir Belediyesi. (2021). Performans Programı. Antalya: Antalya Büyükşehir Belediyesi. Aralık 12, 2023, tarihinde https://www.antalya.bel.tr/ adresinden alındı.
6. Ateş, K. (2020). Göç Yönetiminde Yerel Yönetimlerin Rolü. Iğdır Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi,(5), 23-40.
7. Aydın, A. (2021). Türkiye’de Bölgelere Göre Yoksulluk Oranlarının Sorgulayıcı Veri Çözümlemesi Teknikleri İle Analizi. Econharran Harran Üniversitesi İİBF Dergisi 5(7), 184-220.
8. Benli, A. ve Yenihan, B. (2018). Yoksulluğun Kavramsal Çerçevesi. Yoksulluk Farklı Boyutlarıyla. (1. Baskı) içinde (1-14). Bursa. Dora Basım-Yayın Dağıtım Ltd. Şti.

9. Bacak, B. ve Uzunay, Ş.,C., Yoksulluk Sorununa Karşı Yürütülen Sosyal Politikalarda Yerel Yönetimlerin Rolü. Yoksulluk Farklı Boyutlarıyla. (1. Baskı) içinde (115-132). Bursa. Dora Basım-Yayın Dağıtım Ltd. Şti.
10. Belediye Kanunu 5393, 25874 (2005). www.mevzuat.gov.tr adresinden alındı. erişim tarihi 27.11.2023.
11. Bıçkı, D. (2015). Kent(te) Yoksulluk Ayrışma ve Yaşam Kalitesi (1. baskı). Bursa: Dora Yayıncılık.
12. Büyükşehir Belediyesi Kanunu 5216, 25531 (2004). www.mevzuat.gov.tr adresinden alındı. erişim tarihi 27.11.2023.
13. Evin, H. (2017). 6360 Sayılı Yasa ve Kentsel Yoksullukla Mücadelede Büyükşehir Belediyeleri: Malatya Örneği. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1), 85-98.
14. Hatay Büyükşehir Belediyesi (2020). Hatay Büyükşehir Belediyesi Stratejik Plan (2020-2024). Hatay Büyükşehir Belediyesi. https://www.hatay.bel.tr/ erişim tarihi:27.11.2023.
15. Hatay Büyükşehir Belediyesi (2021). Faaliyet Raporu. Hatay: Büyükşehir Belediyesi. https://www.hatay.bel.tr/ erişim tarihi:27.11.2023
16. Hatay Büyükşehir Belediyesi (2022). Faaliyet Raporu. Hatay: Büyükşehir Belediyesi. https://www.hatay.bel.tr/ erişim tarihi:19.01.2024
17. Hatay Büyükşehir Belediyesi (2021). Performans Programı. Hatay: Büyükşehir Belediyesi. https://www.hatay.bel.tr/ erişim tarihi:27.11.2023
18. https://sozluk.gov.tr. (2023) https://sozluk.gov.tr erişim tarihi:27.11.2023
19. Mecek, M. ve Atmaca, Y. (2020). Yerel Yönetimleri İdari Yapısına İlişkin Mevzuat Analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(36), 2068-2087.
20. Metin, B. (2014). Yoksullukla Mücadeleye İnsan Hakları Açısından Bakmak: Amartya Sen’in Kapasite (Capability) Yaklaşımı Temelinde Bir Değerlendirme. Journal of Yasar University, 9(36), 6315-6327.
21. Muğla Büyükşehir Belediyesi. (2020). Muğla Büyükşehir Belediyesi Stratejik Plan (2020-2024). https://www.mugla.bel.tr/ erişim tarihi: 27.11.2023
22. Muğla Büyükşehir Belediyesi (2021). Faaliyet Raporu. Muğla: Büyükşehir Belediyesi. https://www.mugla.bel.tr/ erişim tarihi: 27.11.2023
23. Muğla Büyükşehir Belediyesi (2022). Faaliyet Raporu. Muğla: Büyükşehir Belediyesi. https://www.mugla.bel.tr/ erişim tarihi: 19.01.2024
24. Muğla Büyükşehir Belediyesi (2021). Performans Programı. Muğla: Büyükşehir Belediyesi. https://www.mugla.bel.tr/ erişim tarihi:27.11.2023.
25. Özgökçeler, S. ve Bıçkı, D. (2012). Kentsel yoksullukla savaşım noktasında politik bir enstrüman: “Sosyal belediyecilik”. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar Dergisi, 49(565), 37 - 53.
26. Özgür, H. ve Önez Çetin, Z. (2012). Küresel ve Ulusal Boyutları Bulunan Kentsel Yoksulluğu Azaltmada Yerel Yönetimler Çare Olabilir mi?: Türkiye'deki Düzenlemeler, Dinamikler ve Değişkenler. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(28), 111-135.
27. Özsoy, D., (2019). Türkiye'de Yoksullukla İlgili Sosyal Politikalar: Bir Değerlendirme Çalışması. (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Hacettepe Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
28. Peker, D. (2023). Türkiye’de Halk Eğitimi Merkezi Programlarının Beşeri Sermayenin Geliştirilmesi ve Yoksullukla Mücadele Açısından Etkinliği: Antalya, Muğla, Van ve Hatay Örnekleri. (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Muğla.
29. Peker, D. ve Köseoğlu, İ. (2021). Koronavirüs (COVID- 19) Salgınında Krizle Mücadelede Yerel Yönetimlerin Rolü: Beş Büyükşehir Belediyesinde Bir Analiz. Assam Uluslararası Hakemli Dergi, 8 (18) , 87-102.
30. Strateji ve Bütçe Başkanlığı.(2023). SBB. 2021 Yılı Genel Faaliyet Raporu. Ankara: Starateji ve Bütçe Başkanlığı.
31. Şahin, Y. (2019). Yerel Yönetimler. Bursa: Ekin Yayınevi.
32. Şahinoğlu, İ. ve Yılmaz, N. (2022). 1980 Sonrası Türkiye’de Refah Rejimi ve Kent Yoksullarının Yoksullukla Mücadele Stratejilerinin Dönüşümü: Sultanbeyli Örneği. Öneri Dergisi,17(57), 417-446.
33. Şenses, F. (2019) Küreselleşmenin Öteki Yüzü: Yoksulluk Kavramlar,Nedenler, Politikalar ve Temel Eğilimler.(9. baskı). İstanbul, İletişim Yayınları
34. https://www.tuik.gov.tr/. (2023). https://www.tuik.gov.tr/ adresinden alındı. erişim tarihi:27.11.2023.
35. T.C. Anayasası, (1982). www.mevzuat.gov.tr adresinden alındı. erişim tarihi 19.01.2024.
36. Van Büyükşehir Belediyesi. (2020). Van Büyükşehir Belediyesi Stratejik Plan (2020-2024). https://van.bel.tr/ erişim tarihi:27.11.2023.
37. Van Büyükşehir Belediyesi. (2021). Van Büyükşehir Belediyesi Performans Programı (2021). https://van.bel.tr/Strateji.html erişim tarihi:27.11.2023.
38. Van Büyükşehir Belediyesi (2022). Faaliyet Raporu. Van: Büyükşehir Belediyesi. https://van.bel.tr/Strateji.html erişim tarihi:19.01.2024.
39. Yeşildal, A. (2020). Yerel yönetimlerin yoksullukla mücadeledeki yeri: Küresel düzeyden yerel düzeye yeni yönelimler. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 78: 455-481.
40. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (11. b.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
41. http://www.mhd.org.tr/tr/ ziyaret tarihi 27.11.2023
42. http://www.sp.gov.tr/tr/ ziyaret tarihi 31.10.2023
43. https://www.nufusu.com/ ziyaret tarihi 27.11.2023
44. https://www.sayistay.gov.tr/reports/download/wPoAKz5Qey-van-buyuksehir-belediyesi ziyaret tarihi 19.01.2024