Köy Enstitüleri Araştırması: Kayseri Pazarören Köy Enstitüsü Mezunlarının Kampüsteki Tarihi ve Mimari Yapılara İlişkin Algıları ve Deneyimleri

Bu çalışmada, cumhuriyetimizin 100. yılında gündeme gelmeyi fazlasıyla hak eden, eğitim tarihimiz açısından önemli bir noktada bulunan köy enstitüleri konu edilmektedir. Her biri düzenlenen mimari yarışmalar sonucunda özenle inşa edilen, bulundukları bölgedeki gelişimin ve değişimin öncüsü olan köy enstitülerinin ülkemizdeki öneminin bir kez daha hatırlanması gerekmektedir. Bu doğrultuda, üzerinden 84 yıl geçmesine rağmen mimari anlamda özgünlüğünü büyük ölçüde koruyan Kayseri ili, Pınarbaşı ilçesindeki Pazarören Köy Enstitüsü Yerleşkesi araştırma alanı olarak seçilmiştir. Bu araştırma neticesinde, günümüzde birçok ildeki köy enstitüsüyle aynı kaderi paylaşan Pazarören’deki tarihi binaların (ana bina, yatakhane binaları, sinema ve tiyatro salonu, spor salonu, atölyeler, öğretmenler lokali, fırın, tuvaletler, garaj, lojmanlar, hamam ve çamaşırhane) korunması ve gelecek nesillere aktarılması konularına dikkat çekilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada, yapıların yerinde incelenerek güncel durumlarının tespit edilmesi ve Pazarören’de eğitim görmüş öğretmenler ile yapılan mülakatlar, tarihi ve mimari metinler, bilimsel makaleler vb. yayınlar veri kaynakları olarak kullanılmıştır. Bu kapsamda, Pazarören Köy Enstitüsü’nde farklı dönemlerde (1943-1968) eğitim görmüş 18 kişiye ulaşılmıştır. Yerleşke içindeki tarihi yapıların cephe ve mekân özelliklerinin kişiler üzerinde yarattığı etkinin ölçülmesine yönelik anketlerden yararlanılmış ve günümüzde restorasyon aşamasında olan “Ana Bina” nın Anlam Farklılaşma Ölçeği (AFÖ) kapsamında cephe ve mekân özelliklerinin bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Sonuç olarak, Pazarören Köy Enstitüsü Yerleşkesi’nde yer alan yapıların sadece etkili bir fiziki özelliğe sahip olmadıkları, bunun ötesinde toplumun kültürel hafızasını ve kimliğini yansıtan önemli miras unsurları oldukları gözlemlenmiş ve anlaşılmıştır. Araştırmanın bulguları, Cumhuriyet Dönemi eğitim yapılarının çağdaşlaşma ve aydınlanma yolunda kıymetli bir örneği olan Pazarören Köy Enstitüsü’nün öneminin vurgulanmasına, kültürel ve sosyal değerinin korunmasına, eski yapıların onarımlarının yapılarak yeniden işlevlendirilmesine ve bölgenin yakından tanıtılarak canlandırılmasına yardımcı olacaktır.

This study focuses on the village institutes, which deserve to be on the agenda for the 100th anniversary of our Republic and which are at an important point in terms of our educational history. The importance of the village institutes in our country, each of which was carefully built as a result of organized architectural competitions and which were the pioneers of development and change in the region where they were located, should be remembered again. In this context, Pazarören Village Institute Campus, located in the Pınarbaşı district of Kayseri province, was chosen as the research area, which has largely preserved its architectural originality even after 84 years. As a result of this research, aims to draw attention to the preservation and transfer of historical buildings (The Main Building, Dormitory Buildings, Cinema and Theater Hall, Gymnasium, Workshops, Teachers' Clubhouse, Bakery, Toilets, Garage, Lodgings, Hammam and Laundry) in Pazarören, which share the same fate with village institutes in many provinces today, to future generations. In the research, the status of the buildings by examining them on site, interviews with teachers who were educated in Pazarören, historical and architectural texts, scientific articles, and publications were used as data sources. In this context, 18 people educated at Pazarören Village Institute in different periods (1943-1968) were reached. Questionnaires were used to measure the impact of the façade and spatial features of the historical buildings on the campus on the people, and an evaluation of the façade and spatial features of the "Main Building", which is currently under restoration, was made within the scope of the Semantic Differentiation Scale (SDS). As a result, it has been observed and understood that the buildings in the Pazarören Village Institute Campus are not only effective physical features but also important elements of heritage that reflect the cultural memory and identity of the society. The findings of the research will help to emphasize the importance of Pazarören Village Institute, which is a valuable example of Republican period educational buildings on the path of modernization and enlightenment, to protect its cultural and social value, to repair and re-function old buildings, and to revitalize the region by introducing it closely.