Giovanni Brindesi’nin Mesire Konulu Eserlerinde Doğulu Kadın İmgesi

Öz

19. yüzyılda seyahat koşullarının iyileşmesiyle Doğu’ya seyahat eden ressam, seyyah ve yazarların eserleri, Osmanlı toplumunda kadının sosyal yaşamına ışık tutması açısından önemlidir. Bu dönemde etkili olan Oryantalist resim akımındaki eserlere baktığımızda Doğulu kadın konulu resimlerde Batı’nın arz talep meselesine göre şekillenen Doğulu kadın imgesi yaygındır. Oryantalist ressamlar içerisinde Doğu seyahati yaparak gerçek Doğulu kadın imgesini yansıtan İtalyan ressamlardan hem İstanbul’da uzun yıllar yaşamış ve toplumun sosyal ve kültürel kodlarına hâkim hem de dönem kaynakları ile resimleri arasında büyük paralellik bulunan Giovanni Brindesi’nin Doğulu kadın imgesi konulu eserleri çalışmamız açısından önemlidir. İstanbul’da yaşamış bir ressam olan Giovanni Brindesi’nin Doğulu kadını günlük yaşamın bir parçası olarak gördüğü sekiz adet mesire sahnesi içeren tablosu vardır. Mesire sahnelerinde İtalyan Oryantalist ressamların diğer Oryantalist ressamlardan farkı ortaya koyularak hem o dönemin sosyal yaşantısına pencere açılmış hem de kadının dışarıdaki alanıyla ilgili tespitlerde bulunulmuştur. Yabancı ressamlar ve yazarların gözlem yapma imkânı bulabildiği ve gördüklerini eserlerine aktarabildikleri mesire yerleri, Doğulu kadınların en çok tercih ettiği eğlence alanları olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle Kâğıthane ve Göksu gibi mesire yerleri bu dönemde kamusal alanda kadının görülebildiği yerler olması açısından çok önemlidir. Brindesi dışında mesire konusunu resmeden başka ressamlar olmakla birlikte İstanbul’da yaşayan ve yabancı gözüyle ele alınmış mesire sahnelerindeki kadın imgesinin gerçekçi yansımaları irdelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Giovanni Brindesi
• Mesire
• Kâğıthane
• Küçüksu
• Doğulu Kadın

The Image of The Eastern Woman in Giovanni Brindesi's Works on Promenade Theme

Öz

With the improvement of travel conditions in the 19th century, the works of painters, travelers and writers who traveled to the East are important in terms of shedding light on the social life of women in Ottoman society. When we look at the works of the Orientalist painting movement that was influential in this period, the image of the Eastern woman, shaped according to the supply and demand issue of the West, is widespread in the paintings about Eastern women. Among the Orientalist painters, the works of Giovanni Brindesi, who lived in Istanbul for many years and was well-versed in the social and cultural codes of the society and whose paintings have great parallels with the sources of the period, are important for our study. Giovanni Brindesi, a painter who lived in Istanbul, has eight paintings containing promenade scenes in which he sees the Eastern woman as a part of daily life. The promenade scenes reveal the difference between Italian Orientalist painters and other Orientalist painters, both opening a window to the social life of that period and making observations about the area of women outside. promenade areas, where foreign painters and writers had the opportunity to observe and transfer what they saw to their works, emerged as the most preferred entertainment areas by Eastern women. Promenade such as Kağıthane and Göksu in particular were very important in this period in terms of being places where women could be seen in public spaces. Although there were other painters who depicted the promenade theme other than Brindesi, the realistic reflections of the female image in promenade scenes that were handled through the eyes of foreigners living in Istanbul will be examined.

Anahtar Kelimeler

• Giovanni Brindesi
• Promenade
• Kağıthane
• Küçüksu
• Eastern Women.

Kaynakça

1. Arda Onar, N. (2021) İtalyan Oryantalist Resimlerde Doğulu Kadın İmgesi. (Yayımlanmış Doktora Tezi), Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
2. Arslan, N. (1992). Gravür ve Seyahatnamelerde İstanbul. İstanbul, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları.
3. Baytar İ. (2007). Osmanlı Topraklarında İtalyan Oryantalistler Gli Orientalisti Italiani nel Territorino Ottomano, TBMM Milli Saraylar Daire Başkanlığı Yayını.
4. Brindesi, G. (2018). Elbise-i Atika Musée des Anciens Costumes Turcs de Constantinople, (A. Arslantürk, Çev.), İstanbul, Metamorfoz Yayıncılık.
5. De Lamartine, A. (1971). İstanbul Yazıları, (Ç. Gülersoy, N. Berk, Çev.), Yenilik Basımevi.
6. Makzume, E. (2007). İtalyalı Oryantalistlerin Doğu Sevdası, Osmanlı Topraklarında İtalyan Oryantalistler Gli Orientalisti Italiani nel Territorino Ottomano, İ. Baytar ve Ö. Taşdelen, (Ed.), (s. 73-101), TBMM Milli Saraylar Daire Başkanlığı Yayını.
7. Evren, B. (2010). Seyyahların Gözüyle Semt Semt İstanbul, Novartis Yayınları.
8. Euripidies, (2001). Eski Yunan Tragedyaları II Bakkhalar, (G. Dilmen, Çev.), Mitos Boyut Yayınları.

9. Gautıer, T. (1853). Constantinople, Hachette Lıvre-Bnf.
10. Germaner, S. ve İnankur, Z. (2008). Oryantalistlerin İstanbulu, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
11. İnal, Onur. (2011). “Women’s Fashions in Transition: Ottoman Borderlands and the Anglo-Ottoman Exchange of Costumes.” Journal of World History 22(2), 243-72, https://doi.org/ 10.2307/23011711.
12. İnalcık, H. ve Seyitdanlıoğlu, M. (2015). Tanzimat Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
13. Juler, C. (1987). Les Orientalistes de L'Ecole Italienne, Acr Edition.
14. Larzul, S. (2018). Binbir Gece Masalları Tarihi ve Konusu, 1001 Gece, 25 Eylül-30 Aralık 2018 Sergi Kataloğu, 30-47.
15. Loti, P. (2012). Aziyade. (H. Lütfi, Çev.), İş Bankası Yayınları.
16. Majda, T. (2014). Polonya Sanatında Oryantalizm, Pera Müzesi Yayınları.
17. Montagu, L. M. W. (2014). Lady Montagu Doğu Mektupları. (M.A. Erginöz, Çev.), Ark Yayınları.
18. Özcan, G. (2020). Euripides’in “Bakkhalar” Oyununda Kadının Dionizik İmgeleri Üzerine Bir İnceleme, Atatürk Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, 1(2), 64-69.
19. Pakalın, M. Z. (1993). Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü I, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
20. Pardoe, M. J. (1997). 18. Yüzyılda İstanbul. (B. Şanda, Çev.), İnkılap Kitabevi.
21. Said, E. (2016). Şarkiyatçılık Batı’nın Şark Anlayışları. (B. Yıldırım Çev.), Metis Yayınları.
22. Sancar, A. (2010). Osmanlı Kadını Efsane ve Gerçek, Kaynak Yayınları.
23. Saz, L. (2010). Anılar 19. Yüzyılda Saray Haremi, Cumhuriyet Kitapları.
24. http://tr.travelogues.gr/item.php?view=54875 Erişim: 09.03.2020.)
25. (http://tr.travelogues.gr/collection.php?view=337 Erişim: 09.03.2020)
26. (http://eng.travelogues.gr/item.php?view=54896 Erişim: 09.03.2020)