Kent ve Çocuk Çalışmalarında Kullanılan Katılımcı Sosyal Araştırma Yöntemlerine Dair Bir Değerlendirme

ABSTRACT Beyond the physical structures it contains, the city, which is a social entity living with the needs, desires, cultures and habits of its users, requires significant importance in ensuring participation in all decisions made, plans prepared, transformations implemented or the measurement of effects. It is observed that interventions carried out by decision-makers or authorities without considering participation do not align with the final users, fall short of solving problems and are incomplete in their findings. Particularly, it is crucial to include children, who are among the vulnerable and disadvantaged social groups and have a higher tendency to be affected by their environment compared to adults, in the process. Child participation can be defined as children regularly and continuously expressing their views and engaging in the decision-making processes that affect them, at various stages of participation. This article aims to provide a general overview of the methods used in child participation in social research related to cities and to offer a summary roadmap for researchers. In this context, the importance of involving children in urban research is first emphasized, followed by a generalization of the steps taken in these studies and a classification based on whether child participation is active or passive. Within this classification, the most commonly used participatory methods are compiled along with their implementations, advantages and disadvantages, and issues that need to be considered in applying these methods are discussed under an ethical heading. Finally, a general evaluation is made, highlighting the advantages of using multiple methods together rather than relying on a single method, supported by examples. Thus, the goal is to create a summarizing roadmap for urban research that incorporates child participation.

ÖZ Üzerinde barındırdığı fiziksel yapıların ötesinde; kullanıcılarının ihtiyaçları, istekleri, kültürleri, alışkanlıkları ile yaşayan, sosyal bir canlı olan kente dair alınan tüm kararlarda, hazırlanan planlarda, uygulanan dönüşümlerde ya da etkilerin ölçülmesinde katılımın sağlanması büyük önem taşımaktadır. Karar vericiler ya da yetkililer tarafından, katılım gözetmeksizin hayata geçirilen müdahalelerin, nihai kullanıcılar ile uyum sağlayamadığı, sorunlara çözüm getirmekte yetersiz kaldığı, yapılan tespitlerin eksik olduğu görülmektedir. Özellikle, kırılgan ve dezavantajlı sosyal grupların başında yer alan ve yetişkinlere kıyasla içinde bulunduğu mekândan etkilenme eğilimi daha yüksek bir grup olan çocukların da sürece dahil edilmesi büyük önem taşımaktadır. Çocuk katılımı, çocukların kendilerini etkileyen karar alma süreçlerine, katılımın değişik aşamalarında, düzenli ve sürekli bir şekilde görüş bildirmesi ve katılması, olarak tanımlanabilir. Bu makale ile, kente dair sosyal araştırmalarda çocuk katılımında kullanılan yöntemler üzerine genel bir bilgilendirme yapılarak, araştırmacılar için özet bir yol haritası ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu bağlamda, öncelikle kentsel araştırmalara çocukların katılımının önemi vurgulanmış, ardından bu çalışmalarda izlenen adımlar genellenmiş, çocuk katılımının aktif ya da pasif oluşuna göre bir sınıflama yapılmıştır. Bu sınıflandırma içinde kullanımı en yaygın olan katılımcı yöntemler; uygulanışları, sağladıkları avantajlar ve barındırdıkları dezavantajlar ile derlenmiş, bu yöntemlerin uygulanmasında dikkat edilmesi gerekli olan hususlara etik başlığı altında yer verilmiştir. Son olarak genel bir değerlendirme yapılarak tek bir yöntem yerine birden çok yöntemin bir arada kullanılmasının sağladığı avantajlar verilen örneklerle desteklenerek belirtilmiştir. Böylelikle çocuk katılımına yer verilecek kentsel araştırmalar için özetleyici bir yol haritası oluşturulması hedeflenmiştir.