Türkiye'de Sürdürülebilir Afet Yönetimi için Endüstriyel Tasarımın Rolü

Öz

Bu makale, Türkiye'de sürdürülebilir ve etkin afet yönetimi için afet sonrası barınma alanlarına yönelik yeni ürün ve hizmet sistemlerinin geliştirilmesine endüstriyel tasarım disiplininin katkılarını tartışmayı amaçlamaktadır. Makale, afetlere müdahalede önemli bir oyuncu olan ve Avrupa'nın en büyük barınma sistemi üreticilerinden biri olan Türk STK'ya bağlı Barınma Sistemleri Şirketi'nin yürüttüğü tasarım ve Ar-Ge gibi yenilikçi süreç faaliyetlerine odaklanmakta, Barınma Sistemleri Şirketi'nin organizasyonel yapısı içinde yürütülen inovasyon faaliyetlerinde endüstriyel tasarım disiplininin rollerini araştırmaktadır. Vaka çalışması kapsamında, Barınma Sistemleri Şirketi’nin yaratıcı süreç faaliyetlerinde tasarımın rolünü ve tasarım süreçlerinin doğal iş akışını anlamak için iş süreci analizi yapılmıştır. Araştırma Barınma Sistemleri Şirketi'nin son dönemde sosyal girişimciliği destekleyen gelir getirici faaliyetlere geçtiğini ve bu çabaları toplumsal faydaya dönüştürmeyi hedeflediğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte, Barınma Sistemleri Şirketi'nin ana faaliyetlerinin öncelikle üretim odaklı olduğu, sınırlı endüstriyel tasarım kapasitesine sahip olduğu, inovasyon faaliyetlerinde dış etkilere kapalı süreçler gerçekleştirdiği, dış kuruluşlar ve paydaşlarla açık bilgi paylaşımına yönelik yatayda kısıtlı işbirlikleri gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara dayanarak, Barınma Sistemleri Şirketi'nin afet yönetiminde kurumsal ve finansal sürdürülebilirliği gerçekleştirebilmesi için yenilikçi süreç faaliyetlerinde endüstriyel tasarımı daha etkin hale getirmesine yönelik stratejiler önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Endüstriyel tasarım
• afet yönetimi
• kurumsal ve finansal sürdürülebilirlik
• STK'lar ve sosyal girişimcilik
• barınma sistemleri

The Role of Industrial Design for the Sustainable Disaster Management in Türkiye

Öz

This article aims to discuss the contributions of the industrial design discipline to the development of new product and service systems for sustainable and effective disaster management in Turkey. For this reason, the article focuses on innovative process activities such as design and R&D carried out by the Turkish NGO-affiliated Shelter Systems Company, a major player in disaster response and one of the largest shelter system manufacturers in Europe. This research explores the roles of the industrial design discipline in innovation processes, as well as the organizational characteristics of the innovation activities carried out in the Shelter Systems Company. Within the scope of the case study, a business process analysis was conducted to understand the role of design in the creative process activities of the Shelter Systems Company and the natural workflow of the design processes. The research demonstrated that the Shelter Systems Company has recently shifted to income-generating activities that support social entrepreneurship, aiming to transform these efforts into social benefits. However, the main process activities of the Shelter Systems Company are primarily manufacturing orientated. Its industrial design capacity is limited, its inovation process is closed to external influences, and its horizontal collaborations for open information sharing with external organisations and stakeholders are restricted. Based on the findings, this research proposes strategies to make industrial design more effective in the innovative process activities of the Shelter Systems Company in disaster management.

Anahtar Kelimeler

• Industrial design
• disaster management
• corporate and financial sustainability
• NGOs and social entrepreneurship
• shelter systems

Kaynakça

1. Akkuş, Y. (2024). Afet odaklı bir sosyal girişimcilik örneği olarak cemiyetten anonim şirkete Kızılay. HUMANITAS- Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 53-72.
2. Aktan, C.C. (2021). Organizasyonlarda değişim yönetimi: Değişim mühendisliği. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(1),67-78.
3. Anderson, W. A. (2005). Bringing children into focus on the social science disaster research agenda. International Journal of Mass Emergencies & Disasters, 23(3), 159-175.
4. Apostolopoulos, N., Al-Dajani, H., Holt, D., Jones, P., & Newbery, R. (2018). Entrepreneurship and the sustainable development goals. In Entrepreneurship and the sustainable development goals (Vol. 8, pp. 1-7). Emerald Publishing Limited.
5. Avendano, F., A., Fennessy, L., & Glover, J. (2017). The role of industrial design in effective post-disaster management. Sustainability Through Innovation in Product Life Cycle Design, 651-662.
6. Celaschi, F., Celi, M., & García, L. M. (2011). The extended value of design: an advanced design perspective. Design Management Journal, 6(1), 6-15.
7. Champy, J. (1995). Reengineering management: The mandate for new leadership, New York: Harper Business.
8. Dell 'Era, C., & Landoni, P. (2014). Living Lab: A methodology between user‐centred design and participatory design. Creativity and Innovation Management, 23(2), 137-154.

9. Goldschmidt, G., & Rodgers, P. A. (2013). The design thinking approaches of three different groups of designers based on self-reports. Design Studies, 34(4), 454-471.
10. Hammer, M., & Champy, J. (2009). Reengineering the corporation: Manifesto for business revolution, a. Zondervan.
11. Hobday, M. (2005). Firm-level innovation models: perspectives on research in developed and developing countries. Technology analysis & strategic management, 17(2), 121-146.
12. Huang, T., & Anderson, E. (2011). Design strategies and pedagogy for extreme conditions created by disasters. The Sixth International Conference on Design Creativity (ICDC2020) Oulu, Finland, August 26th – 28th 2020.
13. Investment Company Annual Report. (2021). Retrieved Februaray 15, 2024 from https://www.kizilayyatirim.com.tr/media/xr0elhsm/yatirim_2021_yili_faaliyet_raporu_02-06-2022_low.pdf
14. Jabry, A. (2002). Children in disasters: After the cameras have gone. Plan UK.
15. Manzini, E. (2015). Design, when everybody designs: An introduction to design for social innovation. MIT press.
16. Noh, H. W., Kitagawa, K., & Oh, Y. S. (2014). Concepts of disaster prevention design for safety in the future society. International Journal of Contents, 10(1).
17. Papanek, V. 1973. Design for the real world; Human ecology and social change. New York: Bantam Books.
18. Papanek, V. (1983). For the southern half of the globe. Design studies, 4(1), 61-64.
19. Papanek, V. (1995). The green imperative: ecology and ethics in design and architecture. Thames & Hudson.
20. Sanders, E. B. N. (1992). Converging perspectives: Product development research for the 1990s. Design Management Journal, 3(4), s. 49–54.
21. Sendai Framework. (2015). Sendai framework for disaster risk reduction 2015 – 2030. Retrieved January 21, 2024 from https://www.preventionweb.net/files/43291_sendaiframe workfordrren.pdf
22. Sphere Rehberi. (2018). The Sphere Handbook: Humanitarian charter and minumum standards in humanitarian response, fourth edition, Geneva, Switzerland. Retrieved Januaray 21, 2024 from www.spherestandards.org/handbook
23. Toraman, Y., Merdivenci, F., & Tekin, M. (2023). Türkiye’de afet lojistiğinde tekrar kullanılabilir yardım malzemelerinin geri kazanım faaliyetleri üzerine bir araştırma: Tersine lojistik süreçlerinin Kızılay özelinde incelenmesi. Afet Ve Risk Dergisi, 6(2), 391-400.
24. Toros, S. (2020). Kullanıcı merkezli tasarım ve konsept geliştirme: Oyuncak tasarımı vaka çalışması. Tasarım Kuram. ;16(30),109-123.
25. Triatmodjo, S. (2021). The need for socially responsible design. Faculty of Fine Arts, ISI Yogyakarta.
26. Turkish NGO Annual Report. (2023). Retrieved December 17, 2024 from https://www.kizilay.org.tr/Upload/Dokuman/Dosya/turkiye-kizilay-dernegi-2023-yili-faaliyet-raporu--24052024-30-05-2024-99286421.pdf
27. Turkish NGO Strategic Plan. (2021). Strategic Plan: Target 2030. Retrieved October 10, 2024 from https://www.kizilay.org.tr/Upload/Editor/files/T%C3%BCrk%20K% C4%B1z %C4 % B1lay%202021-2030%20Stratejik%20Plan%C4%B1-T%C3%BCrk% C3%A7e.pdf
28. Ünsal, T. (2016). Türkiye'de tasarım destek programlarının yenilik modelleri perspektifinden değerlendirilmesi. Megaron, 11(1), 150-161.
29. Ünsal, H. T. (2024). Afetlerle mücadelede endüstriyel tasarım. Mimar Sinan Güzel Sanatalar Üniversitesi Yayını. https://acikerisim.msgsu.edu.tr/xmlui/handle/20.500.14124/6406
30. Veryzer, R. W. & Mozota, B. B. (2005). The impact of user-oriented design on new product develop- ment: An examination of fundamental relations-hips. Journal of Product Innovation Management,22(2), s. 128–143.
31. Wastling, T., Charnley, F., & Moreno, M. (2018). Design for circular behaviour: Considering users in a circular economy. Sustainability, 10(6). https://doi.org/10.3390/su10061743
32. WDO. World Design Organization. (2024). Achieving the sustainable development goals by design. Retrieved May 3, 2024 from https://wdo.org/about/vision-mission/un-sdgs/