6 Şubat Depremlerinde Yıkılan Kahramanmaraş Ulu Cami Ahşap Üstü Kalem İşi Süslemelerinin Renk ve Motif Özellikleri

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 4, 2159 - 2175, 15.07.2025

Cavit Polat , Abdullah Gümüş

https://doi.org/10.35674/kent.1555005

Öz

Camiler dini mimarinin en önemli yapılarındandır. Müslümanların ibadet yeri olarak kullandıkları camiler bezemelerle dini anlamda estetik kültürün merkezleri niteliğindedir. Bu bezemeler içinde ahşap üstü kalem işi süslemeler önemli yer tutmaktadır.
Dulkadiroğlu döneminde inşa edilen ve bir çok kez restorasyon yapılan Kahramanmaraş Ulu Caminin bölüm tavanlarında ve pervazlarında, ahşap üstü kalem işi süslemelere yer verilmiştir. Bitkisel motiflerin yoğun olarak kullanıldığı süslemeler içerisinde, palmet, narçiçeği, hayat ağacı, yaprak, gibi unsurlar sıklıkla görülmektedir. Çalışma ile 6 Şubat depremleriyle birlikte yıkılan Caminin 2014 yılında çekilmiş görsellerinden yola çıkılarak, ahşap üstü kalem işi süslemelerinde kullanılan motiflerin renk ve kompozisyon özellikleri değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kahramanmaraş Ulu Cami , Kalem işi , Motif

Color and Motif Features Of The Pencil Work Decorations On Wood Of Kahramanmaraş Grand Mosque, Destroyed In The 6 February Earthquakes

Öz

Mosques are one of the most important structures of religious architecture. Mosques used by Muslims as places of worship are centers of religious aesthetic culture with their decorations. Among these decorations, hand-carved ornaments on wood have an important place. The Kahramanmaraş Grand Mosque, which was built during the Dulkadiroğlu period and restored many times, has hand-carved ornaments on wood on the section ceilings and moldings. Elements such as palmettes, pomegranate flowers, trees of life and leaves are frequently seen among the decorations where floral motifs are used extensively. In the study, the color and composition characteristics of the motifs used in the hand-carved decorations on wood were evaluated, based on the images taken in 2014 of the Mosque, which was destroyed with the February 6 earthquakes.

Anahtar Kelimeler

Kahramanmaraş Ulu Mosque , Hand-Drawn , Motif

Kaynakça

• Anonim. (1998). Maraş, Sanatsal Mozaik, Yıl 3, Sayı 3, İzmir.
• Anonim. (2009). Kahramanmaraş, Kahramanmaraş Dergisi Yıl: 4 Sayı 5, Kahramanmaraş.
• Anonim. (2012). Kahramanmaraş Beylik ve Osmanlı Dönemi Dini Yapıları, Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Belediyesi.
• Baş, Y. – Tekin, R. (2007). Maraş Vakıfları, Konya: Bahçıvanlar Yay.
• Bayburtluoğlu, Z. (1973). Kahramanmaraş’ta Bir Grup Dulkadirli Yapısı, Vakıflar Dergisi, Sayı 10, Ankara.
• Bektaşoğlu, M. (2009). Anadolu’da Türk İslam Sanatı, Ankara: DİB Yayınları.
• Doğan O. Alparslan E. (2011). Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Maraş Vakıfları, Ankara: Okutman Yay.
• Kantarcıoğlu, A. S. (1992). Maraş, Türkiye’miz Dergisi, 22/68.
• Nemlioğlu, C. (2004). Kahramanmaraş Ulu Camii Boyalı Nakışları ve Türk- İslam Bezeme Sanatındaki
• Yeri, Kahramanmaraş Sempozyumu, Kahramanmaraş
• Okumuş, E. (2013). Evliya Çelebinin Gözüyle Maraş, Kahramanmaraş Belediyesi, Kahramanmaraş.
• Özkarcı, M. (2007). Ulu Camii, Türk Kültür Varlıkları Envanteri 46, Ankara: T.T.K.
• GÖRSEL KAYNAKLAR:
• Fotoğraf 1. Ulu Cami Genel Görünüm, M. Akif Kaplan Arşivi.
• Fotoğraf 2. Ulu Cami Minaresi, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 3. Ulu Cami 6 Şubat 2023 Depremleri Sonrası Görünüm, Erkut Kargın-Anadolu Ajansı, 03.02.2023.
• Fotoğraf 4. Ulu Cami Restorasyon Çalışması, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 5. Ulu Cami Son Cemaat Yeri Tavan Bölümü, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 6. Harim Tavanında Bulunan Kirişlerdeki Bezemeler, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 7. Harim Tavanında Kirişte bulunan Hayat Ağacı Motifi, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 8. Harim Tavanında Kiriş Üzerindeki Bulunan Hayat Ağacı Motifi, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 9. Harim Tavanında Bulunan Kiriş Üzerindeki Hayat Ağacı Motifi, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 10. Harim Tavanında Bulunan Kiriş Üzerindeki Hayat Ağacı Motifi, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 11. Harim Tavanında Bulunan Kiriş Üzerindeki Kalem İşi bitkisel bezemeler, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 12. Harim Tavanında Bulunan Kiriş Üzerindeki Kalem İşi bitkisel bezemeler, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 13. Harim Tavanında Bulunan Kirişlerdeki Palmet Çalışmaları, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 14. Harim Tavan Kısımda Bulunan Kirişlerdeki Palmet Çalışmaları, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 15. Penç Detay Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf: 16. Pervaz Üzerine Yapılan Süslemeler, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 17. Açılmamış Narçiçeği Detay, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 18. Harim Tavanında Bulunan Kiriş Süslemeleri, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 19. Kiriş Köşelerinde Bulunan Zencerek Uygulaması, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 20. Son Cemaat Yeri Tavan Kısımda Bulunan Süslemeler, Cavit Polat Arşivi.
• Fotoğraf 21. Son Cemaat Yeri Tavan Kısmında Bulunan Pervazlardaki Kartuş Bağlantıları, Cavit Polat Arşivi.