Çağdaş Türk Resminde Hayvan Sembolizmi ve Kent İmgesine Dair: Bedri Rahmi Eyüboğlu Örneği

The animal figures have been recognized as powerful symbols that have served both religious and societal narratives throughout art history, and it is known that from ancient civilizations to the present day, animal figures have been used as a means of interpreting the relationship between humans and nature. In this context, Bedri Rahmi Eyüboğlu frequently incorporated animal figures such as birds, horses, and fish into his works, aiming to reflect the collective unconscious of the Turkish people and their connection with nature through these symbols. The artist did not merely create decorative elements with these figures but developed a new narrative language by combining the mythological and folkloric aspects of Anatolian culture with a contemporary aesthetic. In Eyüboğlu's works, these figures carry both aesthetic and symbolic depth. In this respect, it has been considered highly significant to investigate the ways and meanings in which animal symbolism is utilized in Bedri Rahmi Eyüboğlu's works, to identify relevant examples, and to compile evaluations on the principles of their usage under one heading, thereby contributing to the related literature and providing a new resource for future researchers in the field. This study adopts a qualitative research method that includes the review and interpretation of visual and written sources appropriate to the subject. The material of the study consists of data obtained through various visual sources and a literature review. To gather qualitative data, the “Archive and Document Review” method was employed during the research process.

Hayvan figürlerinin, sanat tarihi boyunca hem dini hem de toplumsal anlatılara hizmet eden güçlü semboller olduğu ve eski medeniyetlerden başlayarak günümüze kadar hayvan figürlerinin insanlar ve doğa arasındaki ilişkiyi anlamlandırmada bir araç olarak kullanıldığı bilinmektedir. Bu kapsamda Bedri Rahmi Eyüboğlu da kuşlar, atlar, balıklar gibi hayvan figürlerini sıkça kullanmış; bu semboller aracılığıyla Türk halkının kolektif bilinçaltını ve doğayla olan bağlarını yansıtmayı amaçlamıştır. Sanatçı, bu figürlerle sadece dekoratif bir unsur yaratmamış aynı zamanda Anadolu kültürünün mitolojik ve folklorik unsurlarını güncel bir estetikle birleştirerek yeni bir anlatım dili geliştirmiştir. Eyüboğlu’nun eserlerinde bu figürler hem estetik hem de anlamsal bir derinlik taşımaktadır. Bu kapsamda Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun eserlerinde hayvan sembolizminin ne şekilde ve ne anlamlarda kullanıldığının araştırılması ve ilgili örneklerinin tespit edilerek kullanım esaslarına ait değerlendirmelerin bir başlık altında toplanarak ilgili literatüre katkıda bulunulması ve bu yolla alan araştırmacılarına yeni bir kaynak oluşturulmasının oldukça önem arz ettiği düşünülmüştür. Bu çalışma görsel ve yazılı kaynakların konuya uygunluğu gözetilerek taranması ve yorumlanmasını kapsayan nitel araştırma yöntemini benimsemiştir. Çalışmanın materyalini ise çeşitli görsel kaynaklar ve literatür taraması sonucunda elde edilen veriler oluşturmaktadır. Nitel verileri elde edebilmek için araştırma sürecinde “Arşiv ve Doküman Tarama” yöntemi kullanılmıştır.