On İkinci Kalkınma Planı’nın İyi Yönetişim İlkeleri Açısından Analizi

Öz

20. yüzyılın son çeyreğinde kamu yönetim literatürüne giren yönetişim paradigması, öne çıkardığı katılımcılık, hesap verebilirlik, hukukun üstünlüğü, şeffaflık, açıklık, etkinlik, verimlilik, cevap verebilirlik ve tutarlılık ilkeleri ile günün ihtiyaçlarına çözüm üretebilen bir yapıya sahip olup; siyaset, işletme, iktisat, uluslararası ilişkiler gibi diğer disiplinler tarafından inceleme konusu haline getirilmiştir. Bu durum 21. yüzyılda yönetişimin paradigma olarak gücünü devam ettiğini ve yönetişim kavramının gündemde olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, Türkiye’de merkezi düzeyde hazırlanan ve makro ölçekte geçerliliği olan son kalkınma planını iyi yönetişim ilkeleri özelinde analiz eden, bu yönüyle özgün nitelikte bir çalışmadır. Çalışmada cevap aranan sorular: “On İkinci Kalkınma Planı hazırlanırken kamu yönetiminin öncelediği iyi yönetişim ilkeleri dikkate alınmış mıdır? Alındı ise ne oranda, hangi başlıklarda yer verilmiştir? İlkeler arasında ilişki bulunmakta mıdır?” şeklinde belirlenmiştir. On İkinci Kalkınma Planı MAXQDA 24 programı kullanılarak iyi yönetişim ilkeleri açısından içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre; On İkinci Kalkınma Planı’nda yönetişim ve yönetişim ilkelerine yer verildiği ve en fazla yer alan ilkenin katılımcılık ilkesi olduğu, ardından etkinlik ve verimlilik ilkesinin geldiği görülmüştür. İlkeler arasında en yoğun ilişkinin katılımcılık ile etkinlik ve verimlilik ilkeleri arasında olduğu; metnin bütününe bakıldığında ilkelerin birbiri ile ilişkili olduğu, bu ilişkinin Plan’ın yönetişime dair bölümünde daha da sıklaştığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Yönetişim
• İyi Yönetişim
• İyi Yönetişim İlkeleri
• Kalkınma Planı
• İçerik Analizi

Analysis of the Twelfth Development Plan in Terms of Good Governance Principles

Öz

In the last quarter of the 20th century, the governance paradigm, which entered the public administration literature, has a structure that can produce solutions to the needs of the day with its principles of participation, accountability, rule of law, transparency, openness, effectiveness, efficiency, responsiveness and consistency, and has become a subject of study by other disciplines such as politics, business, economics and international relations. This situation shows that governance continues to be a paradigm in the 21st century and the concept of governance is on the agenda. This study is an original study that analyzes the last development plan prepared at the central level in Turkey, which is valid at the macro scale, in terms of good governance principles. The questions sought to be answered in the study are: "Were the principles of good governance prioritized by the public administration taken into consideration while preparing the Twelfth Development Plan? If so, to what extent and under which headings? Is there a relationship between the principles?" The Twelfth Development Plan was analyzed by content analysis method in terms of good governance principles using MAXQDA 24 program. According to the findings, it was observed that governance and governance principles were included in the Twelfth Development Plan and the principle of participation was the most frequently mentioned principle, followed by the principle of effectiveness and efficiency. It has been concluded that the most intense relationship between the principles is between the principles of participation and efficiency and effectiveness; when the text is analyzed in its entirety, the principles are related to each other, and this relationship becomes more frequent in the governance section of the plan.

Anahtar Kelimeler

• Governance
• Good Governance
• Good Governance Principles
• Development Plan
• Content Analysis

Kaynakça

1. Aktan, C. C. (2003). Değişim Çağında Devlet. Çizgi Kitabevi, Konya.
2. Argüden, Y. (2006) “İyi Yönetişim Kaliteli Yaşam”, Dünya Gazetesi. 20 Aralık 2006.
3. Arnstein, S. R. (1969). A Ladder of Citizen Participation. Journal of the American Institute of Planners, 35 (4), 216-224.
4. Ball, C. (2009). What is transparency?. Public Integrity, 11(4), 293-307.
5. Bayramoğlu, S. (2014). Yönetişim Zihniyeti. İletişim Yayınları, İstanbul.
6. Belediyeler İçin İyi Yönetişim Rehberi (2020), Cumhurbaşkanlığı Yerel Yönetim Politika Kurulu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Kent Araştırmaları Enstitüsü, İdeal Kent Yayınları
7. COE (2008). 12 Principles of Good Democratic Governance https://www.coe.int/en/web/centre-of-expertise-for-multilevel-governance/12-principles Erişim tarihi 03.08.2024
8. Çolak, Ç. (2019). XI. Kalkınma Planında Yeni Kamu Yönetişimi Paradigmasından İzler, Ombudsman Akademik, 6(11), 39-71.

9. Devlet Planlama Teşkilatı (2007). Kamuda İyi Yönetişim Özel İhtisas Komisyonu Raporu, https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Dokuzuncu-Kalkinma-Plani-Kamuda-Iyi-Yonetisim-OIK.pdf Erişim tarihi 03.08.2024
10. Dilaveroğlu, A. (2024). Yönetişim Bileşeni Olarak Şeffaflık: Belediye Web Sitelerinin Şeffaflık Analizi. Journal of Emerging Economies and Policy, 9(2), 64-74.
11. Dünya Bankası (1992). Governance and Development https://documents1.worldbank.org/curated/en/604951468739447676/pdf/multi-page.pdf Erişim tarihi 03.08.2024
12. Eryılmaz, B. (2022). Kamu Yönetimi. Umuttepe Yayınları, Kocaeli.
13. Europen Commission (2001). A White Paper, https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/11c3e337-9cf5-4603-a518-cacb77207e3b Erişim tarihi 03.08.2024
14. Gençkaya, Ö. F. (2022). Yönetişim. Ed. M.A. Yekta Saraç. Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Ankara: TÜBİTAK.
15. Gökgür, P. (2016). Avrupa Komisyonu "Brüksel 2013 Yılı Raporu" ve DPT 10. Beş Yıllık Kalkınma Planı Çerçevesinde "Yönetişim" Olgusunun Değerlendirilmesi, Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 8(14), 133-145.
16. Gül, S. S. ve Nizam, Ö. K. (2021). Sosyal Bilimlerde İçerik ve Söylem Analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (42), 181-198.
17. Güzelsarı, S. (2003). Neo-Liberal Politikalar ve Yönetişim Modeli. Amme İdaresi Dergisi, 36(2), 17-34.
18. İzci, Ferit ve Didem Geylani. (2021). Türki̇ye’de Katılımcı Yöneti̇m ve Yöneti̇şi̇min Uygulanabi̇li̇rli̇ği̇ni̇n 11. Kalkınma Planı Çerçevesi̇nde Değerlendirilmesi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(22), 715-737.
19. Kjaer, A. M. (2023). Governance. John Wiley & Sons.
20. Kubalı, D. (1999). Performans Denetimi. Amme İdaresi Dergisi, 32 (1), 31-62.
21. MBK (2023), https://www.maxqda.com/books-literature
22. Özer, M. A. (2006). Yönetişim Üzerine Notlar. Sayıştay Dergisi (63), 59-89.
23. Rhodes, R. A. W. (2007). Understanding Governance: Ten Years On. Organization Studies, 28(8), 1243-1264.
24. SIGMA (T.Y). Kamu Yönetimi İlkeleri. https://www.sigmaweb.org/publications/Principles-Public-Administration-Overview-Turkish.pdf Erişim tarihi 03.08.2024
25. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028), https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf Erişim tarihi 03.08.2024
26. Tekeli, İ. (1996). Yönetim Kavramı Yanısıra Yönetişim Kavramının Gelişmesinin Nedenleri Üzerine. Sosyal Demokrat Değişim, 3, 45-54.
27. Toksöz, F. (2008). İyi Yönetişim El Kitabı. TESEV.
28. UNDP (1997). Governance for Sustainable Human Development, https://digitallibrary.un.org/record/492551?v=pdf Erişim tarihi 03.08.2024
29. WJP (2023). Rule of Law Index, https://worldjusticeproject.org/about-us/overview/what-rule-law Erişim tarihi 03.08.2024