Ahşap Teknolojilerinin Süreç ve Performans Kriterleri Bağlamında Değerlendirilmesi: Sürdürülebilir Tasarım ve Üretim Yaklaşımları

Dijital tasarım ve üretim teknolojilerinin gelişimiyle birlikte ahşap tasarım ve üretim süreçleri daha kolay kontrol edilebilirken, montaj ve üretim daha hızlı gerçekleştirilebilmektedir. Ahşap teknolojileri ile ilgili çalışmalar her teknolojinin farklı performanslara sahip olduğunu göstermektedir. Bu teknolojilerin analizlerinin doğru bir şekilde yapılabilmesi için ahşap teknolojilerinin kendi içlerinde sınıflandırılması ve performans kriterlerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Çalışmada, ahşap teknolojilerinin malzeme, tasarım ve üretim açısından sınıflandırılması, bu teknolojilerin ve süreçlerinin performans kriterlerine göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Teknoloji ile üretilen ahşap malzemeler; kütle kereste (Mass timber) olarak CLT (Çapraz Lamine Ahşap), Glulam (Lamine Yapıştırma Ahşap), NLT (Çivili Lamine Ahşap) gibi malzemeler, ahşap kompozitler ve termal modifiye ahşap olarak gruplandırılmıştır. Tasarım açısından, parametrik tasarım, BIM (Yapı Bilgi Modellemesi), CAD (Bilgisayar Destekli Tasarım), dijital simülasyon, dijital modelleme ve yapay zekâ entegre tasarım uygulamaları ve 3B baskı teknolojileri ele alınmıştır. Üretim açısından, dijital üretim (Prefabrikasyon, modüler sistem, CNC, prototipleme, masif panel sistem, ahşap laminasyon ve presleme sistemleri) ve robotik-otomasyon sistemleri (montaj, işletme robotik demontaj, otonom yapı inşası, yapay zekâ ile makine imalat teknolojisi) olarak incelenmiştir. Bu teknolojiler, işlem hassasiyeti, montaj hızlandırma, sistematik geri bildirim, rasyonalizasyon, yapısal izleme, standardizasyon süreçlerine ve hata azaltma, üretim hızında artış, kolay denetim, dayanım, estetik, enerji etkinliği ve atık azaltma gibi performans kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, çalışmada sistematik literatür analizi yöntemi kullanılarak teknolojilerin ihtiyaçlara uygunluğunun belirlenmesiyle tasarım ve üretim süreçlerinin optimize edilebilmesi hedeflenmiştir. Teknolojilerin mimari tasarım ve üretim süreçlerindeki rolü, çok katmanlı bir analiz yöntemi ile ele alınmıştır. Bu çalışma, ahşap teknolojilerinin performans kriterlerine göre sınıflandırılarak değerlendirilmesi sonucunda, farklı teknolojilerin tasarım ve üretim süreçlerindeki etkinliğini ortaya koymaktadır. Bulgular, bu teknolojilerin kullanım potansiyellerini ve avantajlarını belirleyerek, mimarlık sektöründeki tasarım ve uygulama süreçlerine objektif bir analiz ortamı sunduğunu göstermektedir. Belirlenen kriterler ile ahşap teknolojilerinin tasarım ve üretim süreçlerinde optimize edilmesine yönelik bir çerçeve sunularak, yaklaşımın mimarlık sektöründeki profesyonellere doğru teknoloji seçiminde yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

With the development of digital design and production technologies, wood design and production processes can be controlled more easily, while assembly and production can be carried out faster. Studies on wood technologies show that each technology has different performances. In order to analyze these technologies correctly, wood technologies need to be classified within themselves and evaluated according to performance criteria. The aim of the study is to classify wood technologies in terms of material, design and production, and to evaluate these technologies and processes according to performance criteria. Wood materials produced with technology are grouped as mass timber (CLT), Glulam (Laminated Timber), NLT (Nailed Laminated Timber), wood composites and thermally modified wood. In terms of design, parametric design, BIM (Building Information Modeling), CAD (Computer Aided Design), digital simulation, digital modeling and artificial intelligence integrated design applications and 3D printing technologies are discussed. In terms of production, digital production (Prefabrication, modular system, CNC, prototyping, solid panel system, wood lamination and pressing systems) and robotic-automation systems (assembly, operation robotic disassembly, autonomous structure construction, machine manufacturing technology with artificial intelligence) are examined. These technologies were evaluated according to process precision, assembly acceleration, systematic feedback, rationalization, structural monitoring, standardization processes and performance criteria such as waste reduction, energy efficiency, easy control, error reduction, aesthetics, durability and increase in production speed. In this context, the aim of the study was to determine the suitability of technologies to the needs by using the systematic literature analysis method and to optimize design and production processes. The role of technologies in architectural design and production processes was addressed with a multi-layered analysis method. This study, as a result of the evaluation of wood technologies by classifying them according to performance criteria, reveals the effectiveness of different technologies in design and production processes. The findings show that these technologies provide an objective analysis environment for design and application processes in the architecture sector by determining their usage potential and advantages. It is thought that the approach will guide professionals in the architecture sector in choosing the right technology by presenting a framework for optimizing wood technologies in design and production processes with the determined criteria.