Tarihi Kırsal Peyzajların İklim Değişikliğine Bağlı Adaptasyonunda Permakültür Odaklı Koruma Yaklaşımı: Barbaros Kırsal Yerleşimi
Öz
Küresel boyutta yaşanan iklim değişikliği ve etkilerinin tarihi yapılar ile kentsel ve kırsal bölgeler üzerinde yarattığı riskler kuşkusuzdur. Bu bağlamda, insan-doğa etkileşim alanları olarak tanımlanan tarihi kırsal peyzajları oluşturan kültürel, tarımsal ve doğal çevreler, iklim değişikliği temelli ciddi zorluklarla karşı karşıyadır. Etkisinde olduğu ya da olacağı riskleri belirlemek ve iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini azaltmak için stratejiler geliştirmek kritik öneme sahiptir. Bu makale, iklim değişikliğinin artan etkileri karşısında kırılganlık gösteren bu alanların uyum kapasitesini güçlendirmeye yönelik bir koruma yaklaşımı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Tarihi kırsal peyzaj alanlarına yönelik olası risklerin hafifletilmesi adına ekolojik, sürdürülebilir ya da benzer tanımlamalarla anılan yaklaşımlardan faydalanmayı hedef alan bu makalenin kuramsal çerçevesinde çeşitliliği, ekolojik döngüleri ve yerel örgütlenmeyi vurgulayan tasarım ilkelerine sahip permakültür kavramına yer verilmiştir. Çalışmada sırasıyla; literatür taraması ile veri analizi yapılarak bir koruma yaklaşımı geliştirilmiş, ardından örneklem seçimi için alan araştırması ve belgeleme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Koruma yaklaşımının örneklendirilmesi için İzmir İli Urla İlçesi sınırları içinde yer alan Barbaros Kırsal Yerleşimi seçilmiştir. Bu çalışmanın çıktılarını, seçilen yerleşimin iklim değişikliğine karşı adaptasyonunda, tarihi yapıların ekolojik restorasyonunu, mevcut tarımsal uygulamaların yenileyici ve onarıcı yöntemlerle ele alınmasını, doğal ekosistemleri iyileştiren ve koruyan bir anlayışa sahip koruma önerilerinin sunulması oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Tarihi kırsal peyzaj , koruma , iklim değişikliği , permakültür
Kaynakça
- Aktürk, G., & Fluck, H. (2023). Vernacular heritage as a response to climate: Lessons for future climate resilience from Rize, Turkey. Land, 12(3), Article 456. https://doi.org/10.3390/land12030456.
- Araştırma Dairesi Başkanlığı Klimatoloji Şube Müdürlüğü. (2015). Yeni senaryolar ile Türkiye iklim projeksiyonları ve iklim değişikliği. Meteoroloji Genel Müdürlüğü. https://www.mgm.gov.tr/FILES/iklim/iklim-degisikligi-projeksiyon2015.pdf(erişim:18.02.2026).
- Baldy, C., Bellon, S., & Diakon, N. (2018). Agroecological approaches to the management of Mediterranean cultural landscapes. Agriculture, Ecosystems & Environment.
- Bell, S., & Morse, S. (2013). Permaculture as a tool for sustainable heritage management. Journal of Environmental Management, 120, 1–9.
- Çamalan, G., Ayvacı, H., Akgündüz, A. S., Çetin, S., Arabacı, H., & Coşkun, M. (2018). Ege Bölgesi kuraklık projeksiyonları. Türkiye Ulusal Jeodezi ve Jeofizik Birliği Bilimsel Kongresi (TUJJBBK 2018), 30 Mayıs–2 Haziran 2018, İzmir, Türkiye.
- Engelbrecht, F. & Willem L. (2012). A brief description of South Africa’s present day climate in the South African Risk and Vulnerability Atlas, Department of Science and Technology, Republic of South Africa: Pretoria.
- Ercanlı, Ç. (2022). Kıyı kentlerinde iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesi yükselme riskine karşı kentsel kıyı alan kullanımları için adaptasyon stratejileri: İzmir örneği (Doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
- Eres, Z., ve Güler, K. (2022). İklim krizi karşısında kırsal mirastan alınabilecek dersler. Mimarist, 75, 51–64.
- Everett, E. (2025). The sense of hope and possibility in environmentally conscious professionals after the experience of learning about permaculture (Doctoral dissertation, Northumbria University.
- Ferguson, R.S. & Lovell, S.T. (2014). Permaculture for agroecology: Design, movement, practice, and worldview. A review. Agron. Sustain. Dev., 251–274.