Dijital Grafik Tasarımda Simülasyon Retoriği, Yapay Zekâ ve İnfodemi

Öz

ÖZ Dijital sanat ve teknolojik yenilikler, çağdaş sanat ve görsel iletişim ekosistemlerinde belirleyici bir dönüşüm gücü olarak öne çıkmaktadır. Endüstri 5.0 ve 6.0 ile ivme kazanan dijitalleşme süreci, üretim, iletişim ve yaratıcı pratiklerde yapısal değişimlere neden olmuştur. Endüstriyel evrimin spekülatif uzantısı olarak değerlendirilen Endüstri 9.0 kavramı, insan zihniyle entegre çalışan sistemler, tam otomasyon ve ileri düzey insan–makine etkileşimi üzerinden yeni bir üretim paradigması önermektedir. Bu bağlamda Endüstri 4.0’ın siber-fiziksel sistem temelli yapısı ve Endüstri 5.0’ın insan-merkezli üretim yaklaşımı, beyin–makine arayüzleri ve yapay zekâ destekli hibrit sistemlerle daha karmaşık bir yapıya evrilmiştir. Bu teknolojik dönüşüm yalnızca üretim alanıyla sınırlı kalmayıp dijital grafik tasarım ve görsel iletişim süreçlerini de dönüştürmüştür. Yapay zeka destekli üretim araçları, görsel tasarımın epistemolojik ve estetik boyutlarını yeniden yapılandırarak simülasyon, görsel retorik ve indofemi gibi kavramların önemini artırmıştır. Simülasyon kuramı çerçevesinde dijital görseller, gerçekliği temsil eden unsurlar olmaktan çıkarak hipergerçeklik üreten yapılar hâline gelmiştir. Bu durum, görsel temsillerin ontolojik statüsünü tartışmalı hâle getirmektedir. Görsel retorik stratejileri, dijital görsel üretim süreçlerinde anlamın inşasında belirleyici bir rol üstlenmektedir. Metafor, karşıtlık, abartı ve görsel cinas gibi retorik araçlar, görsel anlatımın ikna edici gücünü artırmakta ve algısal yönlendirme mekanizmalarını güçlendirmektedir. Bununla birlikte, infodemi bağlamında değerlendirildiğinde, dijital içeriklerin yüksek hızda dolaşıma girmesi bilgi kirliliğini artırmakta ve epistemolojik doğruluk rejimlerini zayıflatmaktadır. Yapay zeka tabanlı görsel üretim sistemlerinin veri setlerine bağımlılığı, kültürel ve ideolojik kodların yeniden üretimine yol açmakta; böylece söz konusu sistemlerin nötr olmadığına ilişkin eleştirel yaklaşımları güçlendirmektedir. Bu durum, dijital görsellerin yalnızca estetik nesneler değil, aynı zamanda ideolojik, kültürel ve politik anlam taşıyıcıları olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca telif hakkı, özgünlük ve içerik sahipliği gibi konular, yapay zeka temelli üretim süreçlerinde önemli hukuki ve etik tartışmaları gündeme getirmektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; veri toplama sürecinde doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Çalışma kapsamında amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen dijital görseller, yaygın dolaşıma sahip olmaları, güçlü retorik unsurlar içermeleri ve ideolojik yönlendirme potansiyeli taşımaları açısından analiz edilmiştir. Elde edilen veriler, tematik analiz yöntemi doğrultusunda üç ana kategori altında değerlendirilmiştir. Simülasyon üretimi, görsel retorik stratejileri ve indofemik anlam üretimi. Araştırma bulguları, yapay zeka tarafından üretilen görsellerin hipergerçeklik etkisi yaratarak gerçeklik ile temsil arasındaki sınırları belirgin biçimde bulanıklaştırdığını ortaya koymaktadır. Ayrıca bu görsellerde metafor, abartı ve karşıtlık gibi görsel retorik unsurların yoğun biçimde kullanıldığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, yapay zeka sistemlerinin eğitildikleri veri setleri aracılığıyla belirli kültürel ve ideolojik kodları yeniden üretme eğiliminde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak dijital grafik tasarım, yalnızca estetik bir üretim alanı değil, aynı zamanda bilgi üretimi, ideolojik yapılandırma ve toplumsal algı yönetimi süreçlerini etkileyen kritik bir iletişim alanı olarak değerlendirilmektedir. Yapay zeka destekli görsel üretim pratikleri, epistemolojik ve etik düzlemde yeni araştırma alanları ve tartışma eksenleri oluşturmaktadır. Araştırma nitel yöntem deseni kapsamında gerçekleştirilmiş; veri toplama aracı olarak doküman analizi kullanılmıştır. Amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen dijital görseller, yaygın dolaşıma sahip olmaları, retorik yapı içermeleri ve ideolojik yönlendirme potansiyelleri açısından analiz edilmiştir. Veriler tematik analiz yöntemi ile çözümlenmiş ve üç ana kategori altında sınıflandırılmıştır: simülasyon üretimi, görsel retorik stratejileri ve infodemik anlam üretimi. Bulgular, yapay zeka tarafından üretilen görsellerin hipergerçeklik üretimi yoluyla gerçeklik ve temsil arasındaki sınırları sistematik olarak bulanıklaştırdığını göstermektedir. Ayrıca bu görsellerde yoğun biçimde kullanılan retorik yapıların, algısal yönlendirme ve anlam inşasında etkili olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, yapay zekâ sistemlerinin veri temelli öğrenme süreçleri nedeniyle belirli kültürel ve ideolojik kalıpları yeniden ürettiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Dijital Grafik Tasarım, Simülasyon, Görsel Retorik, Yapay Zeka, İnfodemi, Dijital Kültür.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Grafik Tasarım
• Simülasyon
• Görsel Retorik
• Yapay Zeka
• İnfodemi
• Dijital Kültür

Simulation Rhetoric, Artificial Intelligence, And Infodemy In Digital Graphic Design

Öz

ABSTRACT Digital art and technological innovations have emerged as a decisive transformative force within contemporary art and visual communication ecosystems. The digitalisation process, accelerated by Industry 5.0 and 6.0, has caused structural changes in production, communication, and creative practices. The concept of Industry 9.0, considered a speculative extension of industrial evolution, proposes a new production paradigm based on systems integrated with the human mind, full automation, and advanced human–machine interaction. In this context, the cyber-physical systems-based structure of Industry 4.0 and the human-centred production approach of Industry 5.0 have evolved into a more complex structure with brain–machine interfaces and artificial intelligence-supported hybrid systems. This technological transformation is not limited to the field of production; it has also transformed digital graphic design and visual communication processes. Artificial intelligence-supported production tools have restructured the epistemological and aesthetic dimensions of visual design, increasing the importance of concepts such as simulation, visual rhetoric, and infodemic. Within the framework of simulation theory, digital visuals cease to be elements representing reality and instead become structures that produce hyperreality. This situation makes the ontological status of visual representations controversial. Visual rhetorical strategies play a central role in the construction of meaning in digital visual production processes. Rhetorical tools such as metaphor, contrast, exaggeration, and visual pun enhance the persuasive power of visual expression and strengthen perceptual manipulation mechanisms. However, when evaluated in the context of infodemic, the rapid circulation of digital content increases information pollution and weakens epistemological regimes of truth. The dependence of artificial intelligence-based visual production systems on datasets leads to the reproduction of cultural and ideological codes, thereby strengthening critical approaches that argue such systems are not neutral. This situation reveals that digital visuals are not only aesthetic objects but also carriers of ideological, cultural, and political meaning. In addition, issues such as copyright, originality, and content ownership raise important legal and ethical debates in AI-based production processes. The study adopted a qualitative research method; document analysis was used in the data collection process. Within the scope of the study, digital visuals selected through purposive sampling were analysed in terms of their widespread circulation, strong rhetorical elements, and potential for ideological influence. The obtained data were evaluated under three main categories in line with thematic analysis: simulation production, visual rhetorical strategies, and infodemic meaning production. The research findings reveal that visuals produced by artificial intelligence create a hyperreality effect, significantly blurring the boundaries between reality and representation. It was also determined that rhetorical elements such as metaphor, exaggeration, and contrast are intensively used in these visuals. Furthermore, it was concluded that artificial intelligence systems tend to reproduce certain cultural and ideological codes through the datasets on which they are trained. As a result, digital graphic design is considered not only an aesthetic field of production but also a critical communication domain that affects processes of knowledge production, ideological structuring, and social perception management. AI-supported visual production practices create new research areas and axes of discussion on epistemological and ethical levels. The research was conducted within a qualitative methodological design; document analysis was used as the data collection tool. Digital visuals selected through purposive sampling were analyzed in terms of their widespread circulation, rhetorical structure, and potential for ideological influence. The data were analyzed using thematic analysis and classified under three main categories: simulation production, visual rhetorical strategies, and infodemic meaning production. The findings show that visuals produced by artificial intelligence systematically blur the boundaries between reality and representation through the production of hyperreality. It was also found that the rhetorical structures used intensively in these visuals are effective in perceptual manipulation and meaning construction. Furthermore, it was concluded that AI systems reproduce certain cultural and ideological patterns due to their data-based learning processes. Keywords: Digital Graphic Design, Simulation, Visual Rhetoric, Artificial Intelligence, Infodemic, Digital Culture.

Anahtar Kelimeler

• Digital Graphıc Desıgn
• Simulation
• Visual Rhetoric
• Artıfıcal Intellıgence
• Infodemic
• Digital Culture

Kaynakça

1. AIArtists.org. (t.y.). Mario Klingemann: Neural network art & generative AI. https://aiartists.org
2. Aristotle. (2020). Rhetoric (W. Rhys Roberts, Çev.). Dover Publications.
3. Barokas, S. K. (2011). Reklam ve retorik. Derin Yayınları.
4. Barthes, R. (1977). Image music text. Fontana Press.
5. Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation (S. Faria Glaser, Çev.). University of Michigan Press.
6. Berger, J. (1972). Ways of seeing. Penguin Books.
7. Çeken, B. (2016). Görsel cinas ve sosyal afişlerde kullanımı. Akdeniz Sanat Dergisi, 9(18), 1-10.
8. Dixon, S. (2007). Digital performance. MIT Press.

9. Ehses, H. H. (1984). Representing Macbeth: A case study in visual rhetoric. Design Issues, 1(1), 53-63. doi.org
10. Elgammal, A. M., Liu, B., Elhoseiny, M. ve Mazzone, M. (2017). CAN: Creative adversarial networks, generating “art” by learning about styles and deviating from style norms. arXiv. doi.org
11. Foss, S. K. (2005). Rhetorical criticism: Exploration and practice (3.baskı). Waveland Press.
12. Foucault, M. (1972). The archaeology of knowledge (A. M. Sheridan Smith, Çev.).Pantheon Books.
13. Grau, O. (2003). Virtual art: From illusion to immersion. MIT Press.
14. Heller, S. ve Vienne, V. (2012). 100 ideas that changed graphic design. Laurence King.
15. Hollis, N. (2001). Küresel marka (U. Mehter, Çev.). Brandage Yayınları.
16. Lee, M. (2019). Post-truth. MIT Press.
17. Li, L. (2019). Language teacher cognition: A sociocultural perspective. Palgrave Macmillan.
18. Luchs, M. G. (2015). Exploring consumer responsibility for sustainable consumption. Journal of Marketing Management, 31(13-14), 1449-1471. doi.org
19. Lupton, E. (2014). Graphic design thinking: Beyond brainstorming. Princeton Architectural Press.
20. Manovich, L. (2001). The language of new media. MIT Press.
21. McLuhan, M. (1964). Understanding media: The extensions of man. McGraw-Hill.
22. MIT Center for Art, Science & Technology. (2021). Tamiko Thiel. https://arts.mit.edu/tamiko-thiel/ Meggs, P. B. ve Purvis, A. W. (2016). Meggs' history of graphic design (6. baskı). John Wiley & Sons.
23. Myers, G. (1994). Words in ads. Oxford University Press.
24. Norman, D. A. (1998). The design of everyday things. MIT Press.
25. Norman, D. A. (2013). The design of everyday things (Genişletilmiş baskı). MIT Press.
26. Onursoy, S. (2019). Görsel iletişim ve imge. Pegem Yayınları.
27. Paul, C. (2016). Digital art. Thames & Hudson.
28. Roberts, D. J. (2020). A year we will remember. Transfusion Medicine, 30(6), 425-426. doi.org
29. Sakman, S. (2021). Visual rhetoric in digital game design. Social, Mentality and Researcher Thinkers Journal, 7(42), 654-663. doi.org
30. Sköldberg, U. J., Woodilla, J. ve Çetinkaya, M. (2013). Design thinking: Past, present and possible futures. Creativity and Innovation Management, 22(2), 121–146. doi.org
31. Sopory, P. ve Dillard, J. P. (2002). The effects of metaphor on persuasion: A meta- analysis. Human Communication Research, 28(3), 382-419. doi.org
32. Yıldırım, A. (2024). Dijital tasarım ve yapay zekâ. Tasarım Yayıncılık.
33. Zarocostas, J. (2020). How to fight an infodemic. The Lancet, 395(10225), 676. doi.org
34. https://arts.mit.edu/tamiko-thiel/
35. https://aiartists.org/mario-klingemann