Savaş Altındaki Kentlerde Hukuk, Güç ve Kurumsal Dayanıklılık

Öz

Çağdaş silahlı çatışmaların etkileri giderek nüfusun, kritik altyapının, yönetim kurumlarının ve ekonomik faaliyetlerin yoğunlaştığı kentsel sistemlerde görünür hâle gelmektedir. Bu çalışma. “kentsel savaş”ı ayrı bir savaş türü olarak değil, savaş altındaki kentlerin hukuki, siyasal ve kurumsal işleyişini incelemeye yarayan bir analiz bağlamı olarak ele almakta ve hukuki normların etkinliği, siyasal güç yapılanması ile kurumsal dayanıklılık arasındaki karşılıklı ilişkiyi açıklayan bütüncül bir kavramsal çerçeve geliştirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem olarak kavramsal analiz ve Torraco'nun (2005) bütünleştirici literatür incelemesi yaklaşımı benimsenmiş; uluslararası insancıl hukuk, siyasal coğrafya, kamu yönetimi, kent güvenliği ve kurumsal dayanıklılık literatürleri amaçlı biçimde sentezlenmiştir. Bulgular, geliştirilen Savaş Altındaki Kentler Yönetişimi Çerçevesinin üç karşılıklı bağımlı bileşenden oluştuğunu göstermektedir: hukuki normların etkinliği, siyasal güç yapılanması ve kurumsal dayanıklılık kapasitesi. Çerçeve, bu bileşenlerin etkileşimine bağlı olarak kurumsal çöküş, uyarlanabilir istikrar veya dönüştürücü yeniden yapılanma yönelimlerinin ortaya çıkabileceğini analitik bir beklenti olarak öne sürmektedir. Gazze, Halep ve Mariupol, farklı yönetişim sorunlarını görünür kılan ve modelin kavramsal uygulanabilirliğini sınamak için seçilen sınırlı karşılaştırmalı örneklerdir. Sonuç olarak çalışma, hukuki normların sahadaki etkinliğinin yalnızca normatif düzenlemelere değil, siyasal otoritenin niteliğine, yerel yönetişim kapasitesine, altyapı sürekliliğine ve kurumsal dayanıklılığa da bağlı olduğunu ortaya koymakta ve gelecekteki ampirik araştırmalar için operasyonelleştirilebilir bir analitik zemin sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• uluslararası insancıl normlar
• kentsel yönetişim
• siyasal otorite
• kritik altyapı
• yönetişim sürekliliği

Destekleyen Kurum

Finansal destek bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Bu çalışma insan katılımcılardan veri toplamayan, doküman ve literatür temelli kavramsal bir inceleme niteliğinde olduğundan etik kurul izni gerektirmez.

Teşekkür

Teşekkür edilecek kişi veya kurum bulunmamaktadır.

Law, Power and Institutional Resilience in Cities Under War

Öz

The effects of contemporary armed conflicts are increasingly concentrated in urban systems where civilian populations, critical infrastructure, governing institutions and economic activity coexist. Rather than treating 'urban warfare' as a distinct type of war, this study uses cities under war as an analytical context and develops an integrated conceptual framework explaining the reciprocal relationship among the effectiveness of legal norms, the structuring of political power and institutional resilience. Methodologically, it employs conceptual analysis and Torraco's (2005) integrative literature review approach, purposefully synthesizing scholarship from international humanitarian law, political geography, public administration, urban security and institutional resilience. The proposed Governance Framework for Cities Under War consists of three interdependent components: the effectiveness of legal norms, the structuring of political power and institutional resilience capacity. Their interaction is expected to generate different governance trajectories, conceptualized as institutional collapse, adaptive stabilization or transformative reconstruction. Gaza, Aleppo and Mariupol are used as limited comparative illustrations selected to make different governance mechanisms visible rather than as representative cases. The study concludes that the practical effectiveness of legal norms depends not only on codified rules but also on political authority, local governance capacity, infrastructure continuity and institutional resilience, providing an operationalizable analytical basis for future empirical research.

Anahtar Kelimeler

• humanitarian norms
• urban governance
• political authority
• critical infrastructure
• governance continuity

Destekleyen Kurum

There is no financial support available.

Etik Beyan

As this study is a conceptual examination based on documents and literature—and does not involve the collection of data from human participants—it does not require ethics committee approval.

Teşekkür

There is no individual or institution to thank.

Kaynakça

1. Agnew, J. (2002). Making political geography. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203764343
2. Ansell, C., & Torfing, J. (2021). Public governance as co-creation: A strategy for revitalizing the public sector and rejuvenating democracy. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108765381
3. Atakişi, İ. H. (2024). Yerel yönetimlerin rolünde yükselen trend: Dirençli kentler. Pamukkale Journal of Eurasian Socioeconomic Studies, 11(1), 1–18. https://doi.org/10.34232/pjess.1398931
4. Brenner, N. (Ed.). (2014). Implosions/explosions: Towards a study of planetary urbanization. Jovis. https://doi.org/10.1515/9783868598933
5. Clausewitz, C. von. (1976). On war. Princeton University Press. (Original work published 1832)
6. Coward, M. (2008). Urbicide: The politics of urban destruction. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203890639
7. Çardak, B., & Kaya, Ş. (2026). 21. yüzyıl kentlerinde siyasal şiddet ve kentsel güvenlik: Mekânsal dinamikler, güvenlik paradigmaları ve direnç stratejileri. Kent Akademisi, 19(4), 1–20. https://doi.org/10.35674/kent.1785798
8. Dinstein, Y. (2016). The conduct of hostilities under the law of international armed conflict (3rd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781316389591

9. Finnemore, M., & Sikkink, K. (1998). International norm dynamics and political change. International Organization, 52(4), 887–917. https://doi.org/10.1162/002081898550789
10. Graham, S. (2011). Cities under siege: The new military urbanism. Verso.
11. Henckaerts, J.-M., & Doswald-Beck, L. (2005). Customary international humanitarian law: Volume I: Rules. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511804700
12. Holling, C. S. (1973). Resilience and stability of ecological systems. Annual Review of Ecology and Systematics, 4, 1–23. https://doi.org/10.1146/annurev.es.04.110173.000245
13. Human Rights Watch, Truth Hounds, & SITU Research. (2024). Our city was gone: Russia's devastation of Mariupol, Ukraine. Human Rights Watch. https://www.hrw.org/report/2024/02/08/our-city-was-gone/russias-devastation-mariupol-ukraine
14. International Committee of the Red Cross. (2016). Syria: Aleppo on the brink of humanitarian disaster. https://www.icrc.org/en/document/syria-aleppo-brink-humanitarian-disaster
15. International Committee of the Red Cross. (2019). International humanitarian law and the challenges of contemporary armed conflicts: Recommitting to protection in armed conflict on the 70th anniversary of the Geneva Conventions. International Review of the Red Cross, 101(911), 869–949. https://doi.org/10.1017/S1816383119000523
16. Kaldor, M. (2012). New and old wars: Organized violence in a global era (3rd ed.). Stanford University Press.
17. Kilcullen, D. (2013). Out of the mountains: The coming age of the urban guerrilla. Oxford University Press.
18. North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511808678
19. Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. (2022, June 16). High Commissioner updates the Human Rights Council on Mariupol, Ukraine. https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/06/high-commissioner-updates-human-rights-council-mariupol-ukraine
20. Oğultürk, M. C., & Şahin, G. (2020). Eleştirel jeopolitik çerçevesinde akıllı şehirler ve şehir jeopolitiği. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 417–433. https://doi.org/10.38155/ksbd.821630
21. Payam, M. M. (2024). Kent güvenliği ve emniyeti konusunda Türkiye’de yazılan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 535–561. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1438808
22. Putnam, R. D. (1993). Making democracy work: Civic traditions in modern Italy. Princeton University Press.
23. Sarıbeyoğlu, M. (2013). Uluslararası insancıl hukuk perspektifinden vatandaşlık: Geleneksel sonuçların dönüşümü. Journal of Istanbul University Law Faculty, 71(1), 1021–1049. https://izlik.org/JA98EC72KM
24. Sassen, S. (2001). The global city: New York, London, Tokyo. Princeton University Press.
25. Savaş Yavuzçehre, P., & Akgül, A. (2024). Yerel yönetim stratejik planlarında kentsel dirençliliğin eksikliği: 6 Şubat Kahramanmaraş depreminden etkilenen kentler üzerinden bir inceleme. Kamu Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 5(3), 330–348. https://doi.org/10.58658/kaypod.1501170
26. Schmitt, M. N. (2009). Targeting and international humanitarian law in Afghanistan. International Law Studies, 85, 307–339. https://digital-commons.usnwc.edu/ils/vol85/iss1/13/
27. Süer, B. (2024). Silahlı çatışmalarda insan haklarının korunmasında yeni bir aktör önerisi: Uluslararası insancıl ombudsman (Gazze örneği). Ombudsman Akademik, Özel Sayı 2 (Gazze), 431–459. https://izlik.org/JA34XR99XB
28. Teece, D. J. (2007). Explicating dynamic capabilities: The nature and microfoundations of (sustainable) enterprise performance. Strategic Management Journal, 28(13), 1319–1350. https://doi.org/10.1002/smj.640
29. Torraco, R. J. (2005). Writing integrative literature reviews: Guidelines and examples. Human Resource Development Review, 4(3), 356–367. https://doi.org/10.1177/1534484305278283
30. UN-Habitat. (2014). City profile Aleppo: Multi-sector assessment. United Nations Human Settlements Programme. https://unhabitat.org/city-profile-aleppo-multi-sector-assessment
31. United Nations. (2025). World urbanization prospects 2025: Summary of results. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. UN DESA/POP/2025/TR/NO. 12.
32. United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs. (2026). Humanitarian situation update #355: Gaza Strip. https://www.unocha.org/publications/report/occupied-palestinian-territory/humanitarian-situation-update-355-gaza-strip
33. Weizman, E. (2007). Hollow land: Israel’s architecture of occupation. Verso.
34. World Bank. (2017). The toll of war: The economic and social consequences of the conflict in Syria. World Bank.
35. World Bank, United Nations, & European Union. (2026). Rapid damage and needs assessment, Gaza Strip, April 2026. World Bank.
36. Yılmaz, O., & Çömez, P. (2016). The effect of structural capital on enterprise (qualitative and quantitative) performance. International Business Research, 9(6), 143–156.
37. Yılmaz, O., & Özer, G. (2019). Yapısal sermaye ve insan sermayesinin işletmenin nicel ve nitel performansına etkileri. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(44), 195–220.