Kent İçi Ulaşım Sistemlerine İlişkin Tercihlerin ve Tercihlere Etki Eden Faktörlerin Analitik Hiyerarşi Prosesi Yöntemi İle Değerlendirilmesi

This study proposes an Analytic Hierarchical Process (AHP) theory based method to determine the weight of the decision-making influence factors, considering their relative significance and generating an overall ranking for each passenger transportation modes that operated in urban areas. A case study on the Istanbul city was conducted to illustrate the proposed procedure. A total of nine urban passenger transportation modes decision-making related factors were considered in the study, including speed, access to these transport modes, fee, environmental sensitivity, safety, service frequency, the easiness of interchange among transport alternatives, punctuality and comfort. At the same time, a total of five decision alternatives were determined in the study such as Bus Transit System (BRT), urban passenger rail transportation, transportation with wheeled buses, transport with automobiles, and urban light rail systems (trams, subway etc.). The weightings of the nine factors and five decision alternatives were quantified through AHP method. Also this study tries to show the optimal transportation alternatives in order to take rational decision making by public authority concerning with the infrastructure of urban transportation systems.

Bu çalışma karar vermeye etki eden faktörlerin ağırlıklarının belirlenmesi için nispi önem derecelerini dikkate alarak kentsel alanlarda faaliyet gösteren her bir yolcu taşımacılığı türü için genel bir sıralama oluşturan Analitik Hiyerarşik Süreç (AHP) teorisi tabanlı bir yöntem önermektedir. Önerilen yöntemi göstermek için İstanbul şehri üzerinde bir vaka çalışması yapılmıştır. Çalışmada; hız, erişim, ücret, çevreye duyarlılık, güvenlik, sık hizmet verme, aktarma olanakları, dakiklik ve konfor dahil olmak üzere ulaşım türü seçimine etki eden toplam dokuz faktör dikkate alınmıştır. Aynı zamanda metrobüs sistemleri, kent içi demiryolu sistemi, otobüsler, otomobiller ile kent içi hafif raylı sistemleri (tramvay, metro vb.) gibi beş farklı karar alternatifi belirlenmiştir. AHP yöntemi ile dokuz faktörün ve beş karar alternatifinin ağırlıkları ölçülmüştür. Ayrıca bu çalışma, kentsel ulaşım sistemlerinin altyapısı ile ilgili olarak kamu otoritesinin rasyonel karar vermesini sağlamak için en uygun ulaşım alternatiflerini göstermeye çalışmaktadır.