Kentsel Dönüşüm Projelerinin Tipolojik Sürekliliğe Etkisi: Bursa Doğanbey Kentsel Dönüşüm Projesi

Dynamic cities are transforming spontaneously or with an intervention in order to adapt to changing conditions. With the urban transformation which has taken place, new urban compositions and functions are included in the spatial organization. The typologies produced affect the process typology in the context of urban morphology. The aim of the research is to examine the intervened urban pattern in comparison with the urban patterns located in its neighbourhood within the framework of typological process and continuity. While the typological process provides planning principles and design codes to urban transformation applications, urban transformation projects may have the risk of radically changing the process typology. In accordance with this interaction, the research method was determined as typo-morphological approach that examines the relationship between architectural type and urban morphology. In the research, Doganbey Urban Transformation Project which has intervened to typological continuity will be examined. It is located in the typological transition zone of historical city centre and, it is iconic because of produced urban pattern after urban transformation. The context of the research includes Bursa Historical City Centre, Reyhan and Doganbey traditional urban patterns. Typological references are important for ensuring the integrity of the urban pattern and preserving the silhouette of the historic city center in all kinds of interventions to be applied in and around the historic city center. As a result of the research, it is seen that urban transformation Project with the sharp break it created in the evolution of types causes typological discontinuity, with the gap-bulk relationship it transforms causes a scale difference that contradicts the historical urban pattern and the damage to urban memory with the change it causes in architectural culture and thus affects urban morphology. As a result, the necessity of urban transformation projects taking place in and around historical city centers to take the typological process as a reference and that it is one of the guiding elements of the typological process reveals the contribution of the study to science.

Devingen olan kentler değişen koşullara uyum sağlamak amacıyla kendiliğinden veya bir müdahale ile dönüşmektedir. Gerçekleşen kentsel dönüşüm ile mekânsal organizasyona yeni kentsel kompozisyonlar ve fonksiyonlar dâhil olmaktadır. Üretilen tipolojiler kentsel morfoloji bağlamında süreç tipolojisini etkilemektedir. Araştırmanın amacı, müdahale edilen kentsel dokunun tipolojik süreç ve süreklilik çerçevesinde komşuluğunda bulunan kentsel dokular ile karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Tipolojik süreç kentsel dönüşüm uygulamalarına planlama ilkeleri ve tasarım kodları sunarken; kentsel dönüşüm projeleri ise süreç tipolojisini radikal olarak değiştirme riskine sahip olabilmektedir. Bu etkileşim doğrultusunda araştırmanın yöntemi mimari tip ve kentsel morfoloji arasındaki ilişkiyi inceleyen tipo-morfolojik yaklaşım olarak belirlenmiştir. Müdahale edilen kentsel dokunun tipolojik sürekliliğe etkisinin inceleneceği araştırmada, tarihi kent merkezinin tipolojik geçiş bölgesinde yer alan ve dönüşüm sonrası ürettiği kentsel doku ile ikonik bir örnek olan Bursa Doğanbey Kentsel Dönüşüm Projesi ele alınmıştır. Araştırmanın bağlamını Bursa Tarihi Kent Merkezi, Reyhan ve Doğanbey geleneksel kent dokuları oluşturmaktadır. Tarihi kent merkezi ve çevresinde uygulanacak her türlü müdahalede tipolojik referanslar, kentsel dokudaki bütünlüğün sağlanması ve tarihi kent merkezi siluetinin korunması açısından önem taşımaktadır. Araştırma sonucunda kentsel dönüşüm projesinin tiplerin evrimleşmesinde yarattığı keskin kırılma ile tipolojik süreksizliğe, dönüştürdüğü boşluk-hacim ilişkisiyle tarihi kentsel dokuya aykırı ölçek farklılığına ve mimarlık kültüründe meydana getirdiği değişim ile kentsel belleğin zarar görmesine neden olup kentsel morfolojiyi etkilediği görülmektedir. Sonuç olarak tarihi kent merkezleri ve çevresinde gerçekleşen kentsel dönüşüm projelerinin hem tipolojik süreci referans alması gerekliliği hem de tipolojik süreci yönlendirici unsurlardan biri olduğu çalışmanın bilime katkısını ortaya koymaktadır.