DAVA ŞARTLARININ YAPAY ZEKÂ TARAFINDAN İNCELENMESİ

Dünyayı her geçen gün daha fazla etkisi altına alan teknolojik gelişmeler insanlık tarihini hiç olmadığı kadar hızlı bir değişim içerisine sokmuştur. Bu teknolojik yeniliklerden birisi de yapay zekâdır. 1990’lı yılların sonunda internetin yaygınlaşmaya başlamasıyla birlikte ortaya çıkan bilgiye ulaşım ve bu bilgilerin kayıt altına alınması kolaylığı, yapay zekâ bilim dalının ortaya çıkmasına neden olmuş ve bu alandaki çalışmaları hızla ilerletmiştir. Yapay zekâ ile insan gibi düşünebilen ve kendi kendine kararlar alabilen, bunun yanında insanların odaklandıkları işleri yapabilen, çözmeye çalıştıkları problemleri sonuca kavuşturma yeteneğine sahip olan teknolojik bir yenilik insanlık tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Bu durum her alanda insanların hayatını kolaylaştırdığı gibi hukuk alanında da adil bir yargılama sürecine pozitif yönde fırsatlar sunmaktadır. Yapay zekânın hâkim rolü üstlenerek uyuşmazlığın esası hakkında karar verebilmesinin tartışıldığı günümüzde, bunun için çok erken olduğu ve her zaman ciddi riskler barındırdığı düşüncesiyle birlikte yapay zekâdan hâkime yardımcı bir araç olarak faydalanılabileceği kanaatindeyiz. Zira mahkemelerde gerçekleşen yargılama süreçlerinin verimliliğini ve güvenilirliğini artırmak, uyuşmazlığa ve taraflara ilişkin bilgilere hızla ve kolayca ulaşabilme imkânıyla doğru orantılıdır. Verinin çok önem taşıdığı çağımızda ham maddesi veri olan yapay zekâ teknolojisindeki gelişmeler mahkemelerde gerçekleşen işlemlerin hızlanmasına, kolaylaşmasına ve adil bir yargılamanın başarı ile sonuçlanmasına çok ciddi katkılar sunabilecektir. Bu bağlamda davanın esasına girilebilmesi için varlığı veya yokluğu gerekli şartlar olarak tanımlanan dava şartlarının tam olarak sağlanıp sağlanmadığının yapay zekâ kullanılarak en baştan kontrol edilmesi, eksikliğin tespiti halinde giderilmesine veya davanın usulden reddedilmesine ilişkin karar verilmesi, yargılama sürecinin gereksiz yere uzamasının önüne geçebilecektir. Zira dava şartlarına atfedilen kamu düzeninden olma özelliği nedeniyle bu şartlar sağlanmadan davanın esastan incelenebilmesi mümkün değildir. Bu noktada yapay zekâ kullanılarak dava şartlarının kontrol edilmesi ve eksiklik bulunması halinde mahkemenin bilgilendirilmesi, davanın esastan incelenmesi öncesinde filtreleme fonksiyonu görecektir. Zira dava şartları tam olarak sağlanmadan davanın görülmeye başlanması mümkün olmadığı gibi aynı zamanda bu şartlar yargılamanın her aşamasında mahkeme tarafından resen göz önünde bulundurulur. Dava şartları sağlanmamış bir davada verilecek olan karar en baştan itibaren usuli açıdan eksiklik teşkil edecektir.

Technological developments that affect the world more and more each passing day have brought the diversity of humanity into a rapid change like never before. One of these technological innovations is artificial intelligence. The powerful access that emerged with the spread of the internet in the late 1990s and the ease of preparing these information records led to the emergence of the science of artificial intelligence and studies in this field are progressing rapidly. With artificial intelligence, technological innovations that can think like humans and make decisions on their own, as well as having the ability to establish and solve relationships and improve problems that people focus on, have begun to be operated by humanity. This situation makes people’s lives easier in every field and also offers many positive opportunities for innovations in the field of law. Today, when it is discussed whether artificial intelligence can take on the role of a judge and decide on the merits of the dispute, we believe that artificial intelligence can be utilized as an auxiliary tool for the judge, although we think that it is too early for this and that there are always serious risks. Because the growth and length of the parts of the events taking place in the courts are directly proportional to the opportunity to access the dispute and the accumulation of information quickly and easily. In our age where data is very important, developments in artificial intelligence technology, which is the raw material data, can make very serious contributions to the acceleration and facilitation of events taking place in courts and the successful conclusion of a fair trial. In this context, checking whether the case conditions, the presence or absence of which are defined as necessary conditions for entering the merits of the case, are fully met with artificial intelligence from the very beginning will prevent the violation of the decision regarding the elimination of the deficiency or the rejection of the case on procedural grounds, and unnecessary suspension of the trial. Due to the public order characteristic attributed to the conditions of the lawsuit, it is not possible to examine the case on the merits without meeting these conditions. At this point, checking the conditions of action by using artificial intelligence and informing the court in case of deficiencies will act as a filter before the case is examined on the merits. This is because it is not possible to start the trial of the case before the conditions of action are fully met, and at the same time, these conditions are taken into consideration ex officio by the court at every stage of the proceedings. The decision to be rendered in a case where the conditions for a lawsuit are not met will be contrary to both procedural economy and the law.