KALKINMA HAKKINA İLİŞKİN KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME: AMARTYA SEN’İN KAPASİTE YAKLAŞIMI ÇERÇEVESİNDE KOSTA RİKA VE NİJERYA ÖRNEĞİ

Bu makale, Kalkınma Hakkı’nın (resmî olarak 1986 Birleşmiş Milletler Kalkınma Hakkı Bildirgesi ile temel bir insan hakkı olarak tanınmasından bu yana) devletler bünyesinde fiilen nasıl işlediğini incelemekte ve Kosta Rika ile Nijerya örnekleri üzerinden karşılaştırmalı bir analiz sunmaktadır. Çalışma, Kalkınma Hakkı’nın uygulamadaki anlam ve kapsamını ortaya koymayı amaçlamakta olup, bu doğrultuda Amartya Sen tarafından geliştirilen Kapasite Yaklaşımı kuramsal çerçeve olarak benimsenmiştir. İnceleme kapsamında, anılan ülkelerin yönetsel yapıları, politika tercihleri ve İnsani Gelişme Endeksi verileri değerlendirilmiştir. Bulgular, Kosta Rika’nın sosyal politikalar yoluyla bireylerin refahını öncelemesi, çevresel yükümlülüklerini ciddiyetle yerine getirmesi ve görece istikrarlı bir siyasal yapıya sahip olması nedeniyle Kalkınma Hakkı’nı hayata geçirme bakımından daha başarılı olduğunu göstermektedir. Buna karşılık Nijerya’da, zayıf yönetişim yapıları, yolsuzluk ve bireyler arasında mevcut olan ciddi eşitsizlikler, söz konusu hakkın etkin biçimde gerçekleştirilmesini sınırlandırmaktadır. Çalışma esasen üç temel sonuca ulaşmaktadır: İlk olarak, yalnızca gelir düzeyine dayalı ölçütler, bir devletin Kalkınma Hakkı’na ne ölçüde riayet ettiğini ortaya koymak bakımından yetersizdir. İkinci olarak, devletin kurumsal örgütlenme biçimi ile uluslararası hukuk kapsamında üstlendiği yükümlülükler belirleyici bir rol oynamaktadır. Üçüncü olarak ise uluslararası düzeyde, devletlerin bu hakkı fiilen yerine getirip getirmediklerinin izlenmesine yönelik daha etkili denetim ve ölçüm mekanizmalarına ihtiyaç bulunmaktadır. Sonuç itibarıyla makale, Kalkınma Hakkı’nın daha etkin bir şekilde uygulanabilmesi için kamusal kapasitenin güçlendirilmesi ve yönetişim süreçlerinin iyileştirilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır.

This article looks at how the Right to Development (officially a fundamental human right since the macroscopic 1986 UN Declaration on the Right to Development) actually works within countries, comparing Costa Rica and Nigeria. It’s trying to understand what the Right to Development means in the real world, and for that it uses Amartya Sen’s ‘Capability Approach’ as a way of thinking about things. Costa Rica and Nigeria have been chosen as examples, and the research looks at their government structures, what they prefer to do as policy, and figures from the Human Development Index. Costa Rica is doing much better at living up to the Right to Development, because it prioritizes looking after people through social programs, takes its responsibili-ties to the environment seriously, and is relatively stable politically. Nigeria, however, finds its ability to make this right a reality hampered by weak government structures, corruption, and big differences in how people are treated. The study essentially makes three key points: simply looking at how much money people have doesn't tell you anything about how well a country is respecting the Right to Development; the way a country is organi-sed and what it promises to do under international law do seem to be important; and internationally, we clearly need better ways of keeping track of whether countries are actually upholding this Right to Development. Ultimately, the article emphasizes the need to build stronger governmental abilities and improve how things are run to make the Right to Development a more effective concept.