Derleme

Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları

Sayı: Advanced Online Publication Erken Görünüm Tarihi: 11 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları

Öz

Otomotivde yakıt tasarrufu anlamına gelen ağırlık azaltılması, kullanılan yapısal çeliklerde sadece mukavetmet artışıyla belirli ölçüde sağlanabilir. Yeni nesil çeliklerde, yüksek mukavemete ilaveten, özkütledeki azalma yolu ile de ağırlık tasarrufu mümkündür. Çeliklerin 7.8 g/cm3 konvansiyonel özkütle değeri, L-IP (Lightweight Steel with Induced Plasticity) çeliklerde 6.4g/cm3’e kadar düşürülebilmiştir. Fe-Mn-Al-C esaslı alaşım sistemi yarattığı düşük özkütle sayesinde, otomotiv uygulamaları için çok çekici yeni nesil bir malzeme grubu oluşturmaktadır. Bu alaşım sistemi içinde bulunan çelikleri daha önemli kılan bir diğer özellikleri gösterdikleri yüksek deformasyon sertleşmesi ve söz konusu deformasyon sertleşmesini, çarpışma gibi yüksek deformasyon hızlarında bile sunabilmeleridir. Sıra dışı mühendislik özelliklerini Fe-Mn-Al-C çeliklerinde mümkün kılan mekanizmalar, yüksek deformasyon koşullarında ileri yüksek dayanımlı çeliklerde sıklıkla gözlenen ikizlenme kaynaklı plastisite (TWIP) ve dönüşüm kaynaklı plastisiteye (TRIP) ek olarak kayma bandı kaynaklı plastisite, mikrobant kaynaklı plastisite ve dinamik kayma bandı incelmesi gibi mekanizmalardır. Söz konusu sistem, içerdigi fazlar açısından da konvansiyonel çeliklerden çok farklıdır. Sistemin östenit ve ferrit gibi bilindik ana bileşenleri, kappa karbür, B2, DO3 gibi deformasyon mekanizmalarında yer alan fazları, β-Mn gibi kırılganlık yaratan intermetalik bileşenleri vardır. Temelde Fe-Mn-Al sistemi üzerine kurulu bu yeni sınıf çeliklerde bilindik çeliklerdeki kavramlar yeterli değildir. Bu yazı, Fe-Mn-Al-C esaslı çeliklerinin özelliklerini ve deformasyon sırasında oluşan deformasyon mekanizmalarını sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] C. D. Horvath, “Advanced steels for lightweight automotive structures,” in Materials, Design and Manufacturing for Lightweight Vehicles, Elsevier, 2020, pp. 39–95. doi: 10.1016/B978-0-12-818712-8.00002-1.
  2. [2] T. B. Hilditch, T. de Souza, and P. D. Hodgson, “Properties and automotive applications of advanced high-strength steels (AHSS),” in Welding and Joining of Advanced High Strength Steels (AHSS), Elsevier Inc., 2015, pp. 9–28. doi: 10.1016/B978-0-85709-436-0.00002-3.
  3. [3] C. Lesch, N. Kwiaton, and F. B. Klose, “Advanced High Strength Steels (AHSS) for Automotive Applications − Tailored Properties by Smart Microstructural Adjustments,” Oct. 01, 2017, Wiley-VCH Verlag. doi: 10.1002/srin.201700210.
  4. [4] N. Fonstein, Advanced High Strength Sheet Steels. Cham: Springer International Publishing, 2015. doi: 10.1007/978-3-319-19165-2.
  5. [5] S. Chen, R. Rana, A. Haldar, and R. K. Ray, “Current state of Fe-Mn-Al-C low density steels,” Aug. 01, 2017, Elsevier Ltd. doi: 10.1016/j.pmatsci.2017.05.002.
  6. [6] AHSS Guidelines, “A New Global Formability Diagram,” AHSS Insights, [Online]. Available: https://ahssinsights.org/blog/a-new-global-formability-diagram/. [Accessed: Aug. 12, 2026].
  7. [7] M. Soleimani, A. Kalhor, and H. Mirzadeh, “Transformation-induced plasticity (TRIP) in advanced steels: A review,” Sep. 23, 2020, Elsevier Ltd. doi: 10.1016/j.msea.2020.140023.
  8. [8] O. OKUR and M. ERDOĞAN, “Dönüşüm Kaynaklı Plastisite (TRIP) ve Üçüncü Nesil İleri Yüksek Mukavemetli Çelikler Üzerine Bir İnceleme,” Uluslararası Muhendislik Arastirma ve Gelistirme Dergisi, Jun. 2023, doi: 10.29137/umagd.1246245.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fiziksel Metalurji

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

11 Eylül 2026

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

17 Ağustos 2026

Kabul Tarihi

7 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA
Turgut, E. S., Sakallı, Ö., Kaya, A. A., & Erdoğan, M. (2026). Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları. Savunma Bilimleri Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.17134/khosbd.2020183
AMA
1.Turgut ES, Sakallı Ö, Kaya AA, Erdoğan M. Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları. Savunma Bilimleri Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.17134/khosbd.2020183
Chicago
Turgut, Eda Simge, Özge Sakallı, Ali Arslan Kaya, ve Mehmet Erdoğan. 2026. “Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları”. Savunma Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication. https://doi.org/10.17134/khosbd.2020183.
EndNote
Turgut ES, Sakallı Ö, Kaya AA, Erdoğan M (01 Eylül 2026) Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları. Savunma Bilimleri Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]E. S. Turgut, Ö. Sakallı, A. A. Kaya, ve M. Erdoğan, “Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları”, Savunma Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication, Eyl. 2026, doi: 10.17134/khosbd.2020183.
ISNAD
Turgut, Eda Simge - Sakallı, Özge - Kaya, Ali Arslan - Erdoğan, Mehmet. “Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları”. Savunma Bilimleri Dergisi. Advanced Online Publication (01 Eylül 2026). https://doi.org/10.17134/khosbd.2020183.
JAMA
1.Turgut ES, Sakallı Ö, Kaya AA, Erdoğan M. Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları. Savunma Bilimleri Dergisi. 2026. doi:10.17134/khosbd.2020183.
MLA
Turgut, Eda Simge, vd. “Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları”. Savunma Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication, Eylül 2026, doi:10.17134/khosbd.2020183.
Vancouver
1.Eda Simge Turgut, Özge Sakallı, Ali Arslan Kaya, Mehmet Erdoğan. Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları. Savunma Bilimleri Dergisi. 01 Eylül 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.17134/khosbd.2020183