Review

Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları

Number: Advanced Online Publication Early Pub Date: September 11, 2026
TR EN

Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları

Abstract

Otomotivde yakıt tasarrufu anlamına gelen ağırlık azaltılması, kullanılan yapısal çeliklerde sadece mukavetmet artışıyla belirli ölçüde sağlanabilir. Yeni nesil çeliklerde, yüksek mukavemete ilaveten, özkütledeki azalma yolu ile de ağırlık tasarrufu mümkündür. Çeliklerin 7.8 g/cm3 konvansiyonel özkütle değeri, L-IP (Lightweight Steel with Induced Plasticity) çeliklerde 6.4g/cm3’e kadar düşürülebilmiştir. Fe-Mn-Al-C esaslı alaşım sistemi yarattığı düşük özkütle sayesinde, otomotiv uygulamaları için çok çekici yeni nesil bir malzeme grubu oluşturmaktadır. Bu alaşım sistemi içinde bulunan çelikleri daha önemli kılan bir diğer özellikleri gösterdikleri yüksek deformasyon sertleşmesi ve söz konusu deformasyon sertleşmesini, çarpışma gibi yüksek deformasyon hızlarında bile sunabilmeleridir. Sıra dışı mühendislik özelliklerini Fe-Mn-Al-C çeliklerinde mümkün kılan mekanizmalar, yüksek deformasyon koşullarında ileri yüksek dayanımlı çeliklerde sıklıkla gözlenen ikizlenme kaynaklı plastisite (TWIP) ve dönüşüm kaynaklı plastisiteye (TRIP) ek olarak kayma bandı kaynaklı plastisite, mikrobant kaynaklı plastisite ve dinamik kayma bandı incelmesi gibi mekanizmalardır. Söz konusu sistem, içerdigi fazlar açısından da konvansiyonel çeliklerden çok farklıdır. Sistemin östenit ve ferrit gibi bilindik ana bileşenleri, kappa karbür, B2, DO3 gibi deformasyon mekanizmalarında yer alan fazları, β-Mn gibi kırılganlık yaratan intermetalik bileşenleri vardır. Temelde Fe-Mn-Al sistemi üzerine kurulu bu yeni sınıf çeliklerde bilindik çeliklerdeki kavramlar yeterli değildir. Bu yazı, Fe-Mn-Al-C esaslı çeliklerinin özelliklerini ve deformasyon sırasında oluşan deformasyon mekanizmalarını sunmaktadır.

Keywords

References

  1. [1] C. D. Horvath, “Advanced steels for lightweight automotive structures,” in Materials, Design and Manufacturing for Lightweight Vehicles, Elsevier, 2020, pp. 39–95. doi: 10.1016/B978-0-12-818712-8.00002-1.
  2. [2] T. B. Hilditch, T. de Souza, and P. D. Hodgson, “Properties and automotive applications of advanced high-strength steels (AHSS),” in Welding and Joining of Advanced High Strength Steels (AHSS), Elsevier Inc., 2015, pp. 9–28. doi: 10.1016/B978-0-85709-436-0.00002-3.
  3. [3] C. Lesch, N. Kwiaton, and F. B. Klose, “Advanced High Strength Steels (AHSS) for Automotive Applications − Tailored Properties by Smart Microstructural Adjustments,” Oct. 01, 2017, Wiley-VCH Verlag. doi: 10.1002/srin.201700210.
  4. [4] N. Fonstein, Advanced High Strength Sheet Steels. Cham: Springer International Publishing, 2015. doi: 10.1007/978-3-319-19165-2.
  5. [5] S. Chen, R. Rana, A. Haldar, and R. K. Ray, “Current state of Fe-Mn-Al-C low density steels,” Aug. 01, 2017, Elsevier Ltd. doi: 10.1016/j.pmatsci.2017.05.002.
  6. [6] AHSS Guidelines, “A New Global Formability Diagram,” AHSS Insights, [Online]. Available: https://ahssinsights.org/blog/a-new-global-formability-diagram/. [Accessed: Aug. 12, 2026].
  7. [7] M. Soleimani, A. Kalhor, and H. Mirzadeh, “Transformation-induced plasticity (TRIP) in advanced steels: A review,” Sep. 23, 2020, Elsevier Ltd. doi: 10.1016/j.msea.2020.140023.
  8. [8] O. OKUR and M. ERDOĞAN, “Dönüşüm Kaynaklı Plastisite (TRIP) ve Üçüncü Nesil İleri Yüksek Mukavemetli Çelikler Üzerine Bir İnceleme,” Uluslararası Muhendislik Arastirma ve Gelistirme Dergisi, Jun. 2023, doi: 10.29137/umagd.1246245.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Physical Metallurgy

Journal Section

Review

Early Pub Date

September 11, 2026

Publication Date

-

Submission Date

August 17, 2026

Acceptance Date

September 7, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Advanced Online Publication

APA
Turgut, E. S., Sakallı, Ö., Kaya, A. A., & Erdoğan, M. (2026). Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları. Savunma Bilimleri Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.17134/khosbd.2020183
AMA
1.Turgut ES, Sakallı Ö, Kaya AA, Erdoğan M. Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları. Savunma Bilimleri Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.17134/khosbd.2020183
Chicago
Turgut, Eda Simge, Özge Sakallı, Ali Arslan Kaya, and Mehmet Erdoğan. 2026. “Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri Ve Deformasyon Mekanizmaları”. Savunma Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication. https://doi.org/10.17134/khosbd.2020183.
EndNote
Turgut ES, Sakallı Ö, Kaya AA, Erdoğan M (September 1, 2026) Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları. Savunma Bilimleri Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]E. S. Turgut, Ö. Sakallı, A. A. Kaya, and M. Erdoğan, “Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları”, Savunma Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication, Sept. 2026, doi: 10.17134/khosbd.2020183.
ISNAD
Turgut, Eda Simge - Sakallı, Özge - Kaya, Ali Arslan - Erdoğan, Mehmet. “Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri Ve Deformasyon Mekanizmaları”. Savunma Bilimleri Dergisi. Advanced Online Publication (September 1, 2026). https://doi.org/10.17134/khosbd.2020183.
JAMA
1.Turgut ES, Sakallı Ö, Kaya AA, Erdoğan M. Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları. Savunma Bilimleri Dergisi. 2026. doi:10.17134/khosbd.2020183.
MLA
Turgut, Eda Simge, et al. “Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri Ve Deformasyon Mekanizmaları”. Savunma Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication, Sept. 2026, doi:10.17134/khosbd.2020183.
Vancouver
1.Eda Simge Turgut, Özge Sakallı, Ali Arslan Kaya, Mehmet Erdoğan. Düşük Özkütleli Fe-Mn-Al-C Çelikleri ve Deformasyon Mekanizmaları. Savunma Bilimleri Dergisi. 2026 Sep. 1;(Advanced Online Publication). doi:10.17134/khosbd.2020183