YouTube Videolarında Covid-19 Aşısı ve İnfodemi

The Internet has become the most current and largest source for health issues, as well as many other topics. YouTube, in turn, is a "video-sharing network", which is frequently visited by those seeking health information because it is free to access and easy to use. In this context, it is a popular source for accessing information about the Covid-19 vaccine. The aim of this study is to evaluate the characteristics and content of YouTube videos published in Turkish about the Covid-19 vaccine. The study was conducted with a cross-sectional sample consisting of 118 YouTube videos about the vaccine which were screened and selected on August 7, 2021. The analysis found that 42.4% of the videos were pro-vaccination 19.5% were anti-vaccination, and 38.1% were neutral. Anti-vaccination and neutral videos had a higher number of views than pro-vaccination videos. The interaction rate and viewing speed of anti-vaccination videos were higher than those of the pro-vaccination and neutral videos (p = 0.01). 13.6% of videos emphasized that the vaccine is important for public health. 21.2% emphasized that the vaccine is important for protection against the disease. Because of side effects, 13.6% of videos suggested that the vaccine should not be administered. 9.3% posited conspiracy theories as to why the vaccine should not be administered. Because of this, health professionals should be aware of the information being shared on social networks and in social media about people who oppose vaccinations and take steps to ensure that their messages are accurate and trustworthy in order to reach a wider audience. On the other hand, promoting digital literacy among users of digital media can make a significant difference in the fight against infodemia. Users who correctly read content from digital media exhibit a critical viewpoint toward infodemia and play a significant role in the process of eradicating false information.

İnternet birçok konuda olduğu gibi sağlık konularında da başvurulan en güncel ve en büyük kaynak hâline gelmiştir. YouTube ise ücretsiz erişilmesi ve kullanım kolaylığı nedeniyle sağlık bilgisi arayanların sıklıkla ziyaret ettiği bir “video paylaşım ağı” dır. Bu bağlamda YouTube, Covid-19 aşısı hakkındaki bilgilere erişmek için de popüler bir kaynaktır. Çalışmada YouTube’da yayımlanan Covid-19 aşısı ile ilgili Türkçe videoların içeriklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. YouTube’da aşı konusunda yayımlanan videolardan, 07.08.2021 tarihinde yapılan tarama sonucu seçilen 118 videodan oluşan kesitsel bir örneklemle çalışılmıştır. Analizler sonucunda videoların; % 42,4’nün aşı destekçisi, % 19,5’nin aşı karşıtı, % 38,1’nin ise tarafsız olduğu; karşıt ve tarafsız olan videoların izlenme sayılarının, taraftar olan videolara göre daha yüksek olduğu; karşıt olan videoların etkileşim oranının ve görüntüleme hızının taraftar ve tarafsız olanlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p=0,01). Videoların %13,6'sı aşının halk sağlığı için, %21,2'si aşının hastalıktan korunmak için önemli olduğunu vurgulamıştır. Videoların %13,6'sı yan etkiler nedeniyle aşı yapılmaması gerektiğini öne sürerken, %9.3'ü aşının neden yapılmaması gerektiğine dair komplo teorilerini ileri sürmüştür. Tüm bu sayılan nedenlerden dolayı sağlık profesyonelleri aşı karşıtlığı ile ilgili sosyal medya ve sosyal ağlarda yayılan bilgilerin farkında olmalı, doğru ve güvenilir içerikler üreterek daha fazla kişiye ulaşmasını sağlamalıdır. Öte yandan dijital medya kullanıcılarının, dijital okuryazarlığını güçlendirmek infodemi ile mücadeleye önemli katkılar sunma potansiyeli taşımaktadır. Dijital medya içeriklerini doğru okuyan kullanıcılar, infodemiye yönelik eleştirel bir bakış açısı sergileyerek yanlış bilginin düzeltilmesi sürecinde önemli bir faktör haline gelebilecektir.