Araştırma Makalesi

Mobil Sağlık Uygulamaları Mahremiyetimizi Nasıl Tehdit Ediyor?

Sayı: 14 27 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Mobil Sağlık Uygulamaları Mahremiyetimizi Nasıl Tehdit Ediyor?

Öz

Sağlık verileri, bireylerin zihinsel ve fiziksel durumlarına ilişkin son derece hassas verilerden oluşur. Hastalıklar, tahlil sonuçları ve sağlık raporları gibi verilerin yanı sıra tansiyon, nabız, uyku düzeni ve gündelik aktiviteler de sağlık verileri arasında yer almaktadır. Mobil uygulama mağazalarında bireylerin sağlık durumunu takip etme, kontrol etme ve yönetmeleri için birçok uygulama bulunmaktadır. Hassas veriler toplayan ve işleyen bu uygulamaların kullanıcı mahremiyetine ne denli saygı duyarak süreci yürüttükleri hakkında bilgi eksikliği söz konusudur. Çalışma, Türkiye’deki Google Play mağazasında en popüler 20 mobil sağlık uygulamasının hangi üçüncü taraf izleyiciler barındırdıklarını, kullanıcı cihazlarından hangi izinleri talep ettiklerini ve gizlilik sözleşmelerinde bunları nasıl ele aldıklarını incelemiştir. Araştırma, 22 Mart – 29 Mart 2024 tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Elde edilen veriler, uygulamaların %75’inin yabancı şirketlere ait olduğunu ve tüm uygulamalarda toplam 153 izleyicinin olduğunu göstermektedir. Tüm uygulamalarda en az iki farklı üçüncü taraf izleyici yer alırken, Google ve Meta’ya ait izleyicilerin yoğunluğu dikkat çekmektedir. İzleyicilerin büyük çoğunluğu reklam ve analitik amaçlar için kullanılmaktadır. Yüklendikleri cihazlardan belirli özellik veya verilere erişmek için en çok 83, en az 9 izin istenmiştir. 19 uygulama en az bir özel/tehlikeli olarak etiketlenen izin istenmiştir. Uygulamaların hepsi Türkçe olmasına rağmen yarısının gizlilik sözleşmesi İngilizcedir. 3 uygulamanın sözleşmesi hiç yoktur, 7 uygulamanın sözleşmesi Türkçedir. Türkçe sözleşmelerde uygulamaların sahip olduğu izleyiciler ve talep ettikleri izinler nadiren yer almaktadır. İngilizce sözleşmelerin okunabilirlik seviyesi en az lise mezunu ve/veya üniversite öğrencisi seviyesindedir. Çalışma, sağlık alanındaki uygulamaları mahremiyet odaklı çözümleyerek alandaki eksikleri ortaya çıkarmaktadır. Bu alanda mahremiyetin sağlanmasının özel yaşama ve bireysel özgürlüklere katkı sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

sağlık verileri, mahremiyet, mobil uygulamalar, üçüncü taraf izleyiciler

Kaynakça

  1. Acquisti, A., Brandimarte, L., & Loewenstein, G. (2015). Privacy and human behavior in the age of information. Science, 347(6221), 509–514. https://doi.org/10.1126/science.aaa1465
  2. Acquisti, A., Taylor, C., & Wagman, L. (2016). The economics of privacy. Journal of Economic Literature, 54(2), 442–492. https://doi.org/10.1257/jel.54.2.442
  3. Lukács, A. (2016). What is privacy? The history and definition of privacy. (Yayımlanmamış çalışma). https://api.semanticscholar.org/CorpusID:190478776
  4. Berelson, B. (1952). Content analysis in communication research. Free Press.
  5. Binns, R., Lyngs, U., Van Kleek, M., Zhao, J., Libert, T., & Shadbolt, N. (2018). Third-party tracking in the mobile ecosystem. H. Akkermans & K. Fontaine (Ed.), Proceedings of the 10th ACM Conference on Web Science içinde (s. 23–31). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3201064.3201089
  6. Bloustein, E. J. (1964). Privacy as an aspect of human dignity: An answer to Dean Prosser. New York University, School of Law.
  7. Ceci, L. (2024, 19 Ocak). Google Play Store: Number of apps 2023. Statista. https://www.statista.com/statistics/266210/number-of-available-applications-in-the-google-play-store
  8. DeBrabander, F. (2020). Life after privacy: Reclaiming democracy in a surveillance society. Cambridge University Press.
  9. Dolgun, U. (2015). Şeffaf hapishane yahut gözetim toplumu (3. bs). Ötüken Neşriyat.
  10. Fry, H. (2019). Merhaba dünya (İ. Çıgay Güneş, Çev.). Hep Kitap.

Kaynak Göster

APA
Uluk, M. (2025). Mobil Sağlık Uygulamaları Mahremiyetimizi Nasıl Tehdit Ediyor? Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, 14, 160-190. https://doi.org/10.56676/kiad.1549707
AMA
1.Uluk M. Mobil Sağlık Uygulamaları Mahremiyetimizi Nasıl Tehdit Ediyor? KİAD. 2025;(14):160-190. doi:10.56676/kiad.1549707
Chicago
Uluk, Murat. 2025. “Mobil Sağlık Uygulamaları Mahremiyetimizi Nasıl Tehdit Ediyor?”. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, sy 14: 160-90. https://doi.org/10.56676/kiad.1549707.
EndNote
Uluk M (01 Haziran 2025) Mobil Sağlık Uygulamaları Mahremiyetimizi Nasıl Tehdit Ediyor? Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi 14 160–190.
IEEE
[1]M. Uluk, “Mobil Sağlık Uygulamaları Mahremiyetimizi Nasıl Tehdit Ediyor?”, KİAD, sy 14, ss. 160–190, Haz. 2025, doi: 10.56676/kiad.1549707.
ISNAD
Uluk, Murat. “Mobil Sağlık Uygulamaları Mahremiyetimizi Nasıl Tehdit Ediyor?”. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi. 14 (01 Haziran 2025): 160-190. https://doi.org/10.56676/kiad.1549707.
JAMA
1.Uluk M. Mobil Sağlık Uygulamaları Mahremiyetimizi Nasıl Tehdit Ediyor? KİAD. 2025;:160–190.
MLA
Uluk, Murat. “Mobil Sağlık Uygulamaları Mahremiyetimizi Nasıl Tehdit Ediyor?”. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, sy 14, Haziran 2025, ss. 160-9, doi:10.56676/kiad.1549707.
Vancouver
1.Murat Uluk. Mobil Sağlık Uygulamaları Mahremiyetimizi Nasıl Tehdit Ediyor? KİAD. 01 Haziran 2025;(14):160-9. doi:10.56676/kiad.1549707