İLK ÇAĞDA SİNOP’UN STRATEJİK ÖNEMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Sinop, Batı Karadeniz bölgesinin en eski şehirlerinden birisidir. Elde edilen arkeolojik buluntulardan tarih öncesi dönemden itibaren iskâna açıldığı anlaşılan şehir, Miletosluların Karadeniz bölgesine gelerek koloniler kurmalarıyla canlanmıştır. Mithridates Hanedanlığı zamanında ise tarihte Pontus Krallığı olarak bilinen devletin merkezi olmuştur. Bu dönemde kentin kolonicilik döneminden kalan ticari canlılığı devam ettiği gibi siyasi ve askeri önemi de artmıştır. Roma İmparatorluğu’nun hâkimiyetine geçtikten sonra eski siyasi canlılığını ve askeri kıymetini kaybetse de Sinop mühim bir ticaret şehri olma vasfını sürdürmüştür. Sinop’u bu derece önemli kılan nokta şehrin bulunduğu konumudur. Doğal liman avantajına sahip bir yerleşim olarak kara ve deniz ticareti arasında bir köprü işlevi görmüştür. Coğrafyanın sağladığı bu konum üstünlüğü sayesinde Sinop, farklı dönemlerde yalnızca ticari değil, siyasî ve kültürel bakımdan da bir cazibe merkezi olmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Sinop
• Konum
• Liman
• Ekonomi
• Koloni
• Ticaret
• Roma

AN EVALUATION OF SINOPE’S STRATEGIC IMPORTANCE IN THE ANCIENT PERIOD

Öz

Sinop is one of the oldest cities in the Western Black Sea region. Archaeological findings indicate that the city has been inhabited since prehistoric times, and it gained vitality when the Milesians established colonies along the Black Sea coast. During the Mithridatic dynasty, Sinop became the capital of the state historically known as the Kingdom of Pontus. In this period, while the city’s commercial activity, rooted in its colonization era, persisted, its political and military significance also increased. Although Sinop lost its former political dynamism and military value after coming under the control of the Roman Empire, it continued to maintain its character as an important trade city. The factor that rendered Sinop so significant was its geographical location. Possessing the advantage of a natural harbor, the city served as a bridge between land and maritime trade. Owing to this geographical advantage, Sinop emerged as a center of attraction not only in commercial terms but also in political and cultural dimensions across different historical periods.

Anahtar Kelimeler

• Sinop
• Location
• Harbor
• Economy
• Colony
• Trade
• Rome

Kaynakça

1. AKKAN, Erdoğan, Sinop Yarımadasının Jeomorfolojisi, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Yayınları, Ankara 1975.
2. ALEXANDRA, Villing, “Persia and Greece”, Forgotten Empire: The World of Ancient Persia, eds. John Curtis and Nigel Tallis, The British Museum Press, London 2005, ss. 236-249.
3. ANGOLD, Michael, A Byzantine Government in Exile, Oxford University Press, Londra 1975. ARDEL, Ahmet, Hidrografya, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Yayınları, İstanbul 1975. ATALAY, İbrahim- MORTAN, Kenan, Türkiye Bölgesel Coğrafyası, İnkılâp Kitabevi, İstanbul 2006.
4. BEDİRHAN, Yaşar, “Selçuklu Türkiye’sinde Ticaret Yolları, Limanlar ve Pazar Yerleri”, Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, C: 11, S: 11, Yaz 2016, ss. 13-28.
5. BIJIŞKYAN, P. Minas, Karadeniz Kıyıları Tarih ve Coğrafyası 1817-1819, Çev. Hrand Andreasyan, İstanbul 1969.
6. BOYSAL, “Yusuf, Sinop’un En Eski Buluntuları ve Kolonizasyonu Hakkında”, Türk Arkeoloji Dergisi, C: 8, S: 2, 1958, ss. 23-29.
7. BURNEY, C. A., “Nothern Anatolia Before Classical Times”, Anatolia Studies \VI, Cambridge University Press, 1956, ss. 179-203.
8. CHARLESWORTH, M. P., Trade-Routes and Commerce of the Roman Empire, Cambridge University Press. London 1921.

9. DEMİREL, Serkan, “Hitit-Kaşka İlişkilerinde Yanıtı Aranan Bazı Sorular”, Akademik Bakış, Yaz 2013, C: 6, S: 12, 2013, ss. 193-203.
10. DOONAN, Owen, “Sacred Landscapes and the Colonization of the Sinop Promontory”, Sacred Landscapes in Anatolia and Neighboring Regions, Edited by, Charles Gates, Jacques Morin, Thomas Zimmermann, Archaeopress, England, 2009, ss. 69-78.
11. DOONAN, Owen-CASSON, Aksel-GANTOS, Alex, Sinop Province Archaeological Project: Report on the 2006 Field Season 2, Ankara 2007.
12. ERZEN, Afif, “Sinop Kazısı 1953 yılı Çalışmaları”, Türk Arkeoloji Dergisi, VI\I, Ocak 1956, ss. 70-110.
13. GOLOĞLU, Mahmut, Anadolu’nun Millî Devleti Pontus, Goloğlu Yayınları, Ankara 1973.
14. GORMAN, Vanessa B., Miletos, the Ornament Of Ionia: A History of the City to 400 BCE. University of Michigan Press, Usa 2001.
15. GRAMMENOS, Demetrios V.-PETROPOULOS, Elias K., Ancient Greek Colonies in the Black Sea 2, British Archaeological Reports, Oxford 2007.
16. GREAVES, Alan, Miletos Bir Tarih, Çev. Hüseyin Çınar Öztürk, Homer Kitabevi, İstanbul 2003.
17. GREAVES, Alan, “Milesians in the Black Sea: Trade, Settlement and Religion”, The Black Sea Antiquity, Black Sea Studies 6, eds. Vincent Gabrielsen and John Lund, Aarhus University Press, Denmark 2007.
18. GÜTERBOCK, H. G., “The Deeds of Šuppiluliuma as told by his son Musili II”, Journal of Cuneiform Studies C: 10, S: 2, Şubat 1956, ss. 41-68.
19. HERODOTOS, Herodot Tarihi, Çev. Müntekim Ökmen, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2007.
20. HOFFNER, H.A., The Laws of Hittites, A Critical Edition, Brill, Leiden 1997.
21. HOMEROS, İlyada, Çev. Azra Erhat, A. Kadir, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2014.
22. IŞIN, Mehmet Akif, “Kocagöz Hüyük’te Bulunan Tek Kulplu Kupalar”, Türkiye Arkeoloji Dergisi, C: 49, S: 1, Ocak 1991, Ankara, ss. 186-200.
23. İLTER, Fügen, Osmanlılara Kadar Anadolu Türk Köprüleri, Karayolları Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara 1978.
24. KİNG, Charles, Karadeniz, Çev. Zülal Kılıç, Kitapyayınevi Yayınları, İstanbul 2015.
25. KOÇAK, Özdemir, “Erken Sinop Yerleşmeleri”, Belleten, C: LXVII, S: 250, 2003, 697-717.
26. KOROMİLA, Marianna, The Greeks in the Black Sea, Athens, 1991.
27. KSENOPHON, On Binlerin Dönüşü, Çev. Sinem Ceviz, Parola Yayınları, İstanbul 2014.
28. LEVİCK, Barbara, Roman Colonies in Southern Asia Minor, Oxford University Press, London 1967.
29. MAGİE, David, Roman Rule in Asia Minor I-II, Princeton Universutiy Press, New Jersey 1950.
30. ÖZ, Mehmet, “Sinop” İslam Ansiklopedisi, TDV, İstanbul 2009, C: 37, ss. 252-256.
31. ÖZDEMİR, Mustafa, “Pontus Krallığı Bronz Sikkeleri (VI. Mithradates dönemi İÖ 111-63)”, Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, C: 6, S: 15, 2018, ss. 59-79.
32. ÖZDOĞAN, Mehmet “1988 yılı Trakya ve Marmara Bölgesi Araştırmaları”, Araştırma Sonuçları Toplantısı, C: 8, 1988, ss. 443-459.
33. ÖZERGİN, M. Kemal, Anadolu Selçukluları Çağında Anadolu Yolları, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, İstanbul 1959.
34. KARPOV, Sergey Pavloviç, Trabzon İmparatorluğu Tarihi, Çev. Enver Uzun, Kültür Bilimleri akademisi Yayınları, İstanbul 2016.
35. PLINIUS, Naturalis Historia V, Harvard University Press, London 1950.
36. POLYBİOS, The Histories (IV. Kitap), çev. W. R. Paton, Great Britan, London 1925.
37. RAMSAY, W.M., Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası, Çev. Mihri Pektaş, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, İstanbul 1960.
38. ROBINSON, Davit M., “Eski Sinop”, Yedinci Bab-Sinop ve Pontus Kralları, Çev. Nazlı Tengirşenk, Dıranaz, S: 24, 1938, ss.4-6.
39. ROSTOVTZEFF, Michail, Hıstorıa Socıaly Económıca Del Imperıo Romano, Por Luıs López-Ballesteros, Espasa-Calpe, S.A. Madrıd 1981.
40. SAKAOĞLU, Necdet, Çeşm-i Cihan Amasra, İstanbul 1966.
41. SAPRYKİN, Serger, “The Pontic Proxenies and the Sea Routes of the Ancient Greeks in the Euxine”. International Journal of Maritime History, C: 26, S: 2, 2014, ss. 353- 363.
42. STRABON, Antik Anadolu Coğrafyası (Geographika XII-XIII-XIV), Çev. Adnan Pekman, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul 2015.
43. TARHAN, M. Taner, “Eski Anadolu Tarihinde Kimmerler”, I. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara 1984, 109-120.
44. TARHAN, M. Taner, Ön Asya Dünyasında İlk Türkler Kimmerler ve İskitler, Türkler, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 2002, C: 1, ss. 598-611.
45. TARKAN, Hasan, Sinop Coğrafyası, Marifet Matbaa, İzmir 1941.
46. TARN, William Woodthorpe, The Greeks in Bactria and India, Cambridge University Press. Cambridge 2010.
47. TELLİOĞLU, İbrahim, Osmanlı Hâkimiyetine Kadar Doğu Karadeniz’de Türkler, Serander Yayınları, Trabzon 2007.
48. TELLİOĞLU, İbrahim, “Doğu Karadeniz Bölgesinin Bugünkü Etnik Yapısına Tesir Eden Göçler”, Karadeniz Araştırmaları, S: 5, Bahar 2005, ss. 1-10.
49. TEXIER, Charles, Küçük Asya; Coğrafyası, Tarihi ve Arkeolojisi, Çev. Ali Suat, Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı, Ankara 2002.
50. TURAN, Şerafettin, “Karadeniz Ticaretinde Anadolu Şehirlerinin Yeri”, I. Tarih Boyunca Karadeniz Kongresi, OMÜ, 13-17 Ekim 1983, Samsun, ss. 147-158.
51. TURAN, Şerafettin, Türkiye İtalya İlişkileri; Selçuklulardan Bizans’ın Sona Erişine I, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2020.
52. WILSON, Mark, Biblical Turkey A Guide to The Jewish and Christian Sites of Asia Minor, Ege Publishing, İstanbul 2014.