OSMANLI DÖNEMİNDE SÜRMENE'DE ORTODOKS/RUM YERLEŞİMLERİNDEN BEDRAS'IN KÖY OLMA SÜRECİ

Öz

Yirminci yüzyılın başlarında Trabzon’un Sürmene Kazası’nda Cikoli-i Rum Köyü’ne bağlı bir mahalle olan Bedras yerleşimi, Sürmene Deresi ile coğrafi olarak köyden ayrı idi. Bedras sakinleri vergilerin dağılımı ve toplanması konusunda köy yönetimi ile anlaşamıyorlardı. Ayrılmak ve müstakil bir köy haline gelme isteklerini bir dilekçe ile Sürmene Kaymakamlığı’na ilettiler. İstek, 8 Aralık 1903 tarihinde Sürmene Kazası İdare Meclisi’nde reddedildi. Bedras sakinleri ayrılma konu-sundaki ısrarlarını sürdürdü ve iki taraf arasında kavgaya varan tartışmalar yaşandı. Yinelenen ayrılık isteği, 3 Mayıs 1904’de Sürmene Kazası İdare Meclisi tarafından onayladı ve Trabzon’a gönderildi. Trabzon Vilayet İdare Meclisi bu isteği kabul etmedi. Bunun üzerine Bedras Köyü ileri gelenleri isteklerini daha üst makamlara taşıyarak Şura-yı Devlet’e başvurdular. Şura-yı Devlet Trabzon Vilayeti İdare Meclisi’nin verdiği kararı reddetti. Karar Dahiliye Nezareti’ne bildirildi. Nezaret, Bedras Mahallesi’nin müstakil bir köy isteğini onaylanmak üzere Bâb-ı Âli’ye gönderdi. Orada onaylandı ve padişah makamına iletildi. 29 Mart 1909 tarihinde Padişah tarafından onaylandıktan sonra gereği için tüm taraflara iletildi. Böylece Bedras Mahallesi müstakil köy oldu. Gelişmeler, reformlar süreci ile kendini yenileyen Osmanlı idaresinin bu tür olaylara yaklaşımını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Trabzon
• Sürmene
• Cikoli-i Rum Köyü
• Bedras Köyü
• Şurâ-yı Devlet

THE PROCESS OF BEDRAS BECOMİNG A VILLAGE AMONG ORTHODOX/GREEK SETTLEMENTS IN SÜRMENE DURING THE OTTOMAN PERIOD

Öz

At the beginning of the twentieth century, the settlement of Bedras, a neighborhood affiliated with the village of Cikoli-i Rum in the Sürmene district of Trabzon, was geographically separated from the main village by the Sürmene River. The residents of Bedras were in dispute with the village administration over the distribution and collection of taxes. They conveyed their desire to secede and become an independent village by submitting a petition to the Sürmene District Governorship. This request was rejected by the Sürmene District Administrative Council on December 8, 1903. The inhabitants of Bedras persisted in their demand for separation, leading to arguments between the two parties that escalated into physical altercations. A repeated petition for separation was approved by the Sürmene District Administrative Council on May 3, 1904, and forwarded to the provincial center. However, the Trabzon Provincial Administrative Council did not grant the request. Consequently, the elders of Bedras escalated their appeal to higher authorities, petitioning the Council of State (Şura-yı Devlet). The Council of State overturned the decision of the Trabzon Provincial Administrative Council. This revised decision was communicated to the Ministry of the Interior (Dahiliye Nezareti), which, in turn, sent the request for Bedras's status as an independent village to the Sublime Porte (Bâb-ı Âli) for final approval. After being ratified there, the matter was presented to the Sultan. Following the Sultan's approval on March 29, 1909, the decision was communicated to all relevant parties for implementation, thus formally establishing the Bedras neighborhood as an independent village. These developments illustrate the approach of the Ottoman administration, which was in a process of self-renewal and reform, towards such local disputes and administrative realignments.

Anahtar Kelimeler

• Trabzon
• Sürmene
• Cikoli-yi Rum Village
• Bedras Village
• Şurâ-yı Devlet

Kaynakça

1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Dahiliye Nezareti (DH), Mektûbi Kalemi (MKT): 2787 / 23-1, 2787 / 23-2.
2. Dahiliye Nezareti (DH), Tesrî‘-i Mu‘âmelât ve Islâhât Komisyonu (TMIK.S): 63 / 36-1, 63 / 36-2, 63 / 36-3.
3. Maliyeden Müdevver Defterler (MAD): 288, 828.
4. Şûrâ-yı Devlet (ŞD):1860 / 12-1,1860 / 12-2.
5. Şûrâ-yı Devlet Mülkiye (ŞD, MLK): 1861 / 2-1, 1861 / 2-3, 1861 / 2-4, 1861 / 2-5, 1861 / 2-6,1861 / 2-7,1863 / 16.
6. Tapu Tahrir Defterleri (TT): 52
7. Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Arşivi (TKGM)
8. Tapu Tahrir Defterleri (TT): 49.

9. BİLGİN, Mehmet, Sürmene Tarihi, İstanbul 1990.
10. BRYER, Anthony- WINFIELD, David- ISAAC, Jane “Nineteenth Century Monuments in the City and Vilayet of Trebizond: Architectural and Historical Notes, Part 4”, Archeion Pontou, S: 32, 1972-1973, ss. 128-310.
11. EMİROĞLU, (Haz.) Kudret, Trabzon Vilayeti Salnamesi (1321/1903 Senesine Mahsus Ve 21. Defa Hazırlanıp Basılmış), Ankara 2009.
12. EMİROĞLU, (Haz.) Kudret, Trabzon Vilayeti Salnamesi (1322/1904 Senesine Mahsus ve 22. Defa Hazırlanıp Basılmış), Ankara 2009.
13. GENÇOĞLU, Mustafa, “1864 ve 1871 Vilayet Nizamnamelerine Göre Osmanlı Taşra İdaresinde Yeniden Yapılanma”, Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C: 2 / S: 1, Aralık 2011, ss. 29-50.
14. KALFAOĞLU, Ioannis, Küçük Asya Kıtasının Tarihi Coğrafyası, Çevriyazı ve Yayıma Hazırlayan Özge Özgür, Albatros Yayıncılık, İstanbul 2013.
15. ΚΑΛΦΟΓΛΟΥ, Ιωάννης, Σούρμενα, ἤτοι Γεωγραφία καί Ἱστορία τῆς Περιφερείας Σουρμένων, ἐκδίδεται ὑπὸ τοῦ Διαμορφωτικοῦ Συλλόγου τῶν Σουρμενιτῶν, Αἱ Μοῦσα, Τυπογραφεῖον Ὁ Πόντος, Βατούμ 1921.
16. ÖZGÜR, Özge, “Giriş”, Ioannis Kalfaoğlu, Küçük Asya Kıtasının Tarihi Coğrafyası, Çevriyazı ve Yayıma Hazırlayan Özge Özgür, Albatros Yayıncılık, İstanbul 2013.
17. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Ἀβραάμ, Στατιστική τῆς Ἐπαρχίας τῶν Σουρμένων, Τυπογραφείου Ἀνδρέου Κορομηλᾶ, Αθήνα 1882.
18. Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, Ιστορία Λαογραφία Πολιτισμός 8ος Αιώνας, 12η έκδ. (12 Τόμοι), Μαλλιάρης-Παιδεία, Θεσσαλονίκη 2007.
19. REYHAN, Cenk, “Osmanlı’da Millet Nizamnameleri: Avrupa ile Uyum Sürecinde Rum-Ermeni Yahudi Cemaat Düzenlemeleri”, Belgeler, C: XXVII / S: 31, 2006, ss. 33-90.
20. SEYİTDANLIOĞLU, Mehmet, “Yerel Yönetim Metinleri III: Tuna Vilâyeti Nizamnamesi”, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, C: 5 / S: 2, 1996, ss. 67-81.
21. SEYİTDANLIOĞLU, Mehmet, “Yerel Yönetim Metinleri VI: 1871 Vilayet Nizamnamesi ve Getirdikleri”, Çağdaş Yerel Yönetimler, C: 5 / S: 5, Eylül 1996, ss. 89-103.
22. SEYİTDANLIOĞLU, Mehmet, “Yerel Yönetim Metinleri VII: 1871 Vilayet Nizamnamesi ve Getirdikleri”, Çağdaş Yerel Yönetimler, C: 5 / S: 6, Kasım 1996, ss. 89-99.
23. TORAMAN, Ömer, “Kaza Ekseninde Vilayet Nizamnamesi ile Mülki Taksimatta Meydana Gelen Değişim”, Ed. Erkan Tural-Selim Çapar, 1864 Vilayet Nizamnamesi 2. bs, TİAV, Ankara 2019, ss. 302-312.
24. ÜNVER, Metin, “Vilayet Nizamnamelerinin Osmanlı Devleti’nin İdari Taksimatına Etkileri (1864-1876)”, Ed. Erkan Tural-Selim Çapar, 1864 Vilayet Nizamnamesi, TODAİE, Ankara 2015, ss. 97-125.