Araştırma Makalesi

ANTİK METİNLER VE EPİGRAFİK BELGELER BAĞLAMINDA KARADENİZ HAVZASI’NDA TANRILARIN ANNESİ KÜLTÜ

Cilt: 20 Sayı: 40 2 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

ANTİK METİNLER VE EPİGRAFİK BELGELER BAĞLAMINDA KARADENİZ HAVZASI’NDA TANRILARIN ANNESİ KÜLTÜ

Öz

Bu çalışma, Karadeniz bölgesinde Tanrıların Annesi kültünün ortaya çıkışı, gelişimi ve dönüşümünü antik metinler, epigrafik kanıtlar ve arkeolojik buluntular ışığında incelemektedir. Araştırma, kültün yalnızca bir dinsel pratik olarak değil, aynı zamanda toplumsal örgütlenme, kimlik inşası ve imparatorluk ideolojisinin bir aracı olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Erken Dönem’de (MÖ 6.–4. yüzyıllar) kült, yerel inanç sistemleriyle kaynaşmış ve denizcilikle ilişkilendirilmiştir. Helenistik Dönem’de (MÖ 3.–1. yüzyıllar) metroonlar, kolektif şölenler ve kamusal kararlar aracılığıyla kurumsallaşmıştır. Roma Dönemi’nde (MS 1.–4. yüzyıllar) ise kozmik bir boyut kazanmış, imparatorluk ideolojisine entegre olmuş ve rahibelik kurumuyla kadınlara kamusal görünürlük sağlamıştır. Sonuç olarak, Tanrıların Annesi kültü, Karadeniz’in çok katmanlı dini yapısında yerel ile evrensel arasındaki köprüyü oluşturan merkezi bir güç haline gelmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ap. Rhod. Argon. RHODIUS, Apollonius, Argonautica, Çev. Emile Victor Rieu, Penguin Classics, London 1959.
  2. Arr. Peripl. M. Eux. ARRIANUS, Arrianus’un Karadeniz Seyahati (Periplus Ponti Euxini), Çev. Murat Arslan, Odin Yayıncılık, İstanbul 2005.
  3. Hdt. Historis. HERODOT, Historia, Çev. Mehmet Ökmen, 1. Basım, Remzi Kitabevi, İstanbul 1973.
  4. Str. Geogr. STRABON, The Geography of Strabo (Strabon Antik Anadolu Coğrafyası), Çev. Prof. Dr. Adnan Pekman, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul 2020.
  5. Dionysios Byzantios, Anaplous tou Bosporou, Boğaziçi’nde Bir Gezinti, Çev. Çev. Mehmet Fatih Yavuz, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2010.
  6. AUGUSTUS, Res gestae Divi Augusti ex monumentis Ancyrano et Apolloniensi, Ed. Theodor Mommsen, 2. Basım, Weidmannos, Berlin 1883.
  7. BØGH, Birgitte, “The Phrygian Background of Kybele”, Numen, 2007, 54, 3, ss. 304–339,
  8. BØGH, Birgitte, “Mother of the Gods: Goddess of Power and Protector of Cities”, Numen, 59, 2012, ss. 32–67.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eski Anadolu Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

2 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

27 Ekim 2025

Kabul Tarihi

3 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 20 Sayı: 40

Kaynak Göster

APA
Hacısalihoğlu, K., & Demirel, S. (2026). ANTİK METİNLER VE EPİGRAFİK BELGELER BAĞLAMINDA KARADENİZ HAVZASI’NDA TANRILARIN ANNESİ KÜLTÜ. Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 20(40), 109-136. https://doi.org/10.18220/kid.1942482
AMA
1.Hacısalihoğlu K, Demirel S. ANTİK METİNLER VE EPİGRAFİK BELGELER BAĞLAMINDA KARADENİZ HAVZASI’NDA TANRILARIN ANNESİ KÜLTÜ. KİD. 2026;20(40):109-136. doi:10.18220/kid.1942482
Chicago
Hacısalihoğlu, Kader, ve Serkan Demirel. 2026. “ANTİK METİNLER VE EPİGRAFİK BELGELER BAĞLAMINDA KARADENİZ HAVZASI’NDA TANRILARIN ANNESİ KÜLTÜ”. Karadeniz İncelemeleri Dergisi 20 (40): 109-36. https://doi.org/10.18220/kid.1942482.
EndNote
Hacısalihoğlu K, Demirel S (01 Mayıs 2026) ANTİK METİNLER VE EPİGRAFİK BELGELER BAĞLAMINDA KARADENİZ HAVZASI’NDA TANRILARIN ANNESİ KÜLTÜ. Karadeniz İncelemeleri Dergisi 20 40 109–136.
IEEE
[1]K. Hacısalihoğlu ve S. Demirel, “ANTİK METİNLER VE EPİGRAFİK BELGELER BAĞLAMINDA KARADENİZ HAVZASI’NDA TANRILARIN ANNESİ KÜLTÜ”, KİD, c. 20, sy 40, ss. 109–136, May. 2026, doi: 10.18220/kid.1942482.
ISNAD
Hacısalihoğlu, Kader - Demirel, Serkan. “ANTİK METİNLER VE EPİGRAFİK BELGELER BAĞLAMINDA KARADENİZ HAVZASI’NDA TANRILARIN ANNESİ KÜLTÜ”. Karadeniz İncelemeleri Dergisi 20/40 (01 Mayıs 2026): 109-136. https://doi.org/10.18220/kid.1942482.
JAMA
1.Hacısalihoğlu K, Demirel S. ANTİK METİNLER VE EPİGRAFİK BELGELER BAĞLAMINDA KARADENİZ HAVZASI’NDA TANRILARIN ANNESİ KÜLTÜ. KİD. 2026;20:109–136.
MLA
Hacısalihoğlu, Kader, ve Serkan Demirel. “ANTİK METİNLER VE EPİGRAFİK BELGELER BAĞLAMINDA KARADENİZ HAVZASI’NDA TANRILARIN ANNESİ KÜLTÜ”. Karadeniz İncelemeleri Dergisi, c. 20, sy 40, Mayıs 2026, ss. 109-36, doi:10.18220/kid.1942482.
Vancouver
1.Kader Hacısalihoğlu, Serkan Demirel. ANTİK METİNLER VE EPİGRAFİK BELGELER BAĞLAMINDA KARADENİZ HAVZASI’NDA TANRILARIN ANNESİ KÜLTÜ. KİD. 01 Mayıs 2026;20(40):109-36. doi:10.18220/kid.1942482