HALKBİLİMSEL UNSURLAR AÇISINDAN YEREL BİR ÖYKÜ KİTABI: KÖYÜN SIRRI

Öz

Kemal Küçükali, Trabzon’un Sürmene ilçesinden olup Araklı ilçesinde hekim olarak çalışmaktadır. Küçükali, yereldeki yaşantıyı öyküleştirerek anlattığı kitapları son yılların dikkat çeken bir ismidir. Bu çalışmada bir topluma dair maddî ve manevî kültürel unsurları inceleyen halkbilimi disiplini çerçevesinde Dr. Kemal Küçükali’nin Köyün Sırrı adlı hikâye kitabı ele alınmıştır. Küçükali’nin öyküleri, halkbilimi disiplini bağlamında araştırma yapanlar için zengin içerikli bir kaynak olması bakımından tercih edilmiştir. Kitapta yer alan kültürel unsurlardan sadece "Beslenme, Mutfak ve Kiler", “Giyim Kuşam Süs”, “Halk Hekimliği, Halk Baytarlığı”, “Memoratlar”, “Çocuk Oyunları ve Oyuncakları” ile ilgili bilgiler derlenmiş ve bu başlıklar altında halkbilimi disiplini çerçevesinde değerlen-dirilmiştir. Ayrıca “Halk Hekimliği, Halk Baytarlığı” başlığı altında nazar inancıyla ilgili inanış ve uygulamalar verilerek bunların hastalıkla ilişkisi; “Memoratlar” başlığı altında ise cinlerle ilgili inanışlara yer verilerek bunların memoratlarla ilişkisi incelenmiştir. Böylece kitapların edebî metin olmanın yanı sıra kültürün muhafaza edilmesinde ve nesilden nesle aktarılmasında oynadığı rol gösterilmek istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Halkbilimi
• kültürel unsur
• Kemal Küçükali
• Köyün Sırrı

A LOCAL STORY BOOK IN TERMS OF FOLKLORIC ELEMENTS: KÖYÜN SIRRI

Öz

Kemal Küçükali, originally from the Sürmene district of Trabzon, currently works as a physician in the Araklı district. In recent years, Küçükali has attracted attention with his books in which he narrates local life through fictional storytelling. This study examines his short story collection Köyün Sırrı (The Village's Secret) within the framework of folklore studies, a discipline that investigates the tangible and intangible cultural elements of a society. Küçükali’s stories were selected due to their rich content, which offers valuable material for researchers working in the field of folklore. From the book, only the cultural elements related to “Nutrition, Kitchen and Pantry,” “Clothing, Adornment,” “Folk Medicine and Folk Veterinary Practices,” “Memorates,” and “Children’s Games and Toys” were compiled and evaluated under these thematic categories in accordance with the principles of folklore studies. Additionally, under the section “Folk Medicine and Folk Veterinary Practices,” beliefs and practices related to the evil eye are presented and analyzed in relation to illness; under the “Memorates” section, beliefs concerning jinn are examined with respect to their connection to memorates. In this way, the study aims to demonstrate the role of literary works not only as artistic texts but also as mediums for preserving cultural knowledge and transmitting it across generations.

Anahtar Kelimeler

• Folklore
• cultural element
• Kemal Küçükali
• Köyün Sırrı.

Kaynakça

1. ACIPAYAMLI, Orhan, “Türkiye Folklorunda Halk Hekimliğinin Morfolojik ve Fonksiyonel Yönden İncelenmesi”, Türk Halk Hekimliği Sempozyumu Bildirileri 23–25 Kasım 1988, Kültür Bakanlığı Milli Folklor Araştırma Dairesi Yayınları, Ankara 1989, ss. 1-8.
2. AÇA, Mustafa, “Halk Bilgisinin Takvim, Mevsim/İklim, Çevre, Sağaltma ve Hukuka Dönük Temsilleri”, Halk Bilimi El Kitabı, Ed. Mustafa Aça, Kömen Yayınları, Konya 2016, ss. 558-593.
3. AKBAŞ, Fatmagül, Trabzon’daki Geleneksel Oyuncakların Halkbilimi Açısından İncelenmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi SBE, Ankara 2023.
4. AND, Metin, Oyun ve Bügü: Türk Kültüründe Oyun Kavramı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2012.
5. BORATAV, Pertev Naili, 100 Soruda Türk Folkloru: İnanışlar, Töre ve Törenler, Oyunlar. Gerçek Yayınevi, İstanbul 1984.
6. BORATAV, Pertev Naili, 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı, Gerçek Yayınevi, İstanbul 1969.
7. ÇOBANOĞLU, Özkul, Halkbilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş, Akçağ Yayınları, Ankara 2012.
8. ÇOBANOĞLU, Özkul, Türk Halk Kültüründe Memoratlar ve Halk İnançları, Akçağ Yayınları, Ankara 2003.

9. ERDEN, Atilla, Anadolu Giysi Kültürü, Dumat Ofset, Ankara 1998.
10. HUİZİNGA, Johan, Homo Ludens: Oyunun Toplumsal Tarihi Üzerine Bir Deneme, Ayrıntı Yayınları, İstanbul 1995.
11. KARATAŞ, Hicran, “Halk Bilgisinin Giyim-Kuşam ve Süslenmeye Dönük Temsilleri”, Halk Bilimi El Kitabı, Ed. Mustafa Aça, Kömen Yayınları, Konya 2016, ss.397-417.
12. KÜÇÜKALİ, Kemal, Köyün Sırrı, Serander Yayınevi, Trabzon 2023.
13. KVIDELAND, Reimund; SEHMSDORF Henning K., Scandinavian Folk Belief and Legend, University Of Minnesota Press, London 1999.
14. ÖRNEK, Sedat Veyis, Budunbilim Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1973.
15. ÖRNEK, Sedat Veyis, Türk Halkbilimi, Bilgesu Yayınları, Ankara 2018.
16. ÖZHAN, Mevlüt, Çocuk Oyun ve Oyuncak Terimleri Sözlüğü, Kültür Ajans Yayınları, Ankara 2005.
17. TEZCAN, Mahmut, Türk Yemek Antropolojisi Yazıları, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 2000.
18. TÜRK DİL KURUMU, Türkçe Sözlük, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1998.