BATI KARADENİZ (TR8) DÜZEY-1 BÖLGESİNDE YER ALAN TR81, TR82 VE TR83 DÜZEY-2 BÖLGELERİNDE 2007-2024 YILLARI ARASINDA NÜFUS GELİŞİMİ VE BU GELİŞİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Öz

TR81 (Zonguldak, Karabük, Bartın), TR82(Kastamonu, Sinop, Çankırı) ve TR83(Samsun, Tokat, Çorum, Amasya) düzey 2 bölgeleri Batı Karadeniz (TR8) düzey 1 bölgesi içinde yer almaktadır. Bu çalışmada Batı Karadeniz düzey 1 bölgesi içinde yer alan düzey-2 bölgelerinin nüfus gelişimi ve bu gelişimi etkileyen toplam doğurganlık, kaba doğum ve ölüm hızı ile net göç hızı verileri ele alınmıştır. Çalışmada nicel yöntem kullanılmıştır. 2007-2024 arasında TR81 düzey 2 bölgesinde nüfus %3 civarında artarken TR82’de bu artış %10 ve TR83’te ise %5 civarında olmuştur. Net göç hızının genellikle pozitif olduğu TR82’nin 17 yıllık süreçte nüfus artış hızının en fazla olduğu bölge olması dikkat çekmektedir. Buna karşın net göç hızı genellikle eksi değerler alan TR81 ve TR83 bölgelerinde ise nüfus artış hızı daha düşük düzeylerde kalmıştır. Son yıllarda her üç bölgede de toplam doğurganlık hızı ve kaba doğum hızı giderek azalmakta, buna karşın kaba ölüm hızı ise giderek yükselmektedir. Hatta TR81 ve TR82 düzey 2 bölgelerinde son 5-6 yılda kaba ölüm hızı kaba doğum hızını geçtiği için nüfusun doğal artış hızı eksi değerler almıştır. TR83 bölgesinde de yakın gelecekte belirtilen durumun yaşanması kuvvetle muhtemeldir. Bu nedenle her üç bölgede de pronatalist nüfus politikasının uygulanması ve toplam doğurganlık hızının artırılması önem arz etmektedir. Aksi halde dışardan göç gelmediği takdirde TR81, TR82 ve TR83 düzey 2 bölgelerinde nüfus giderek azalacak ve hızla yaşlanacaktır. Zaten hali hazırda Türkiye’de yaşlı nüfus oranı en yüksek olan Sinop, Kastamonu, Çankırı, Çorum ve Amasya gibi çok sayıda il bu bölgelerde yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Batı Karadeniz düzey 1 bölgesi
• TR81
• TR82 ve TR83 düzey 2 bölgeleri
• Nüfus gelişimi
• toplam doğurganlık hızı
• kaba ölüm hızı
• net göç hızı

POPULATION DEVELOPMENT AND FACTORS AFFECTING THIS DEVELOPMENT BETWEEN 2007 AND 2024 IN TR81, TR82 AND TR83 LEVEL-2 REGIONS IN THE WESTERN BLACK SEA (TR8) LEVEL-1 REGİON

Öz

TR81(Zonguldak, Karabük, Bartın), TR82(Kastamonu, Sinop, Çankırı), and TR83(Samsun, Tokat, Çorum, Amasya) Level 2 regions are located within the Western Black Sea (TR8) Level 1 region. This study examines the population growth of Level 2 regions within the Western Black Sea Level 1 region, including the total fertility rate, crude birth and death rate, and net migration rate data that influence this growth. Quantitative methods were used in the study. Between 2007 and 2024, the population increased by around 3% in the TR81 Level 2 region, while this increase was around 10% in TR82 and 5% in TR83. It is noteworthy that TR82, where the net migration rate is generally positive, has had the highest population growth rate over the 17-year period. On the other hand, the population growth rate remained lower in TR81 and TR83 regions, where the net migration rate generally had negative values. In recent years, the total fertility rate and crude birth rate have been gradually decreasing in all three regions, while the crude death rate has been increasing. In fact, in the Level 2 regions of TR81 and TR82, the natural population growth rate has become negative over the last 5-6 years because the crude death rate has exceeded the crude birth rate. It is highly likely that the described situation will also occur in the near future in the TR83 region. Therefore, it is crucial to implement a pronatalist population policy and increase the total fertility rate in all three regions. Otherwise, in the absence of external migration, the population in Level 2 regions of TR81, TR82, and TR83 will gradually decline and age rapidly. Indeed, many provinces with the highest proportion of elderly people in Turkey, such as Sinop, Kastamonu, Çankırı, Çorum, and Amasya, are located in these regions.

Anahtar Kelimeler

• Western Black Sea level 1 region
• TR81
• TR82 and TR83 level 2 regions
• Population development
• total fertility rate
• crude death rate
• net migration rate

Kaynakça

1. Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı, (2021), Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı Kurumsal Stratejik Plan 2021-2025, BAKKA Yayını, https://bakkakutuphane.org/ upload/dokumandosya/bakka-2021-2025-kurumsal-stratejik-plan.pdf. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2025.
2. Devlet Planlama Teşkilatı, Türkiye’de İç Göçler ve Göç Edenlerin Nitelikleri (1965-2000). Devlet Planlama Teşkilatı Yayınları, Anakara 2008.
3. DOĞANAY, Hayati, Türkiye Beşeri Coğrafyası, Pegem-Akademi Yayınları, Ankara 2014.
4. İBRET, B. Ünal-AYDINÖZÜ, Duran-UĞURLU, Mustafa, “Kastamonu Şehrinde Kültür ve İnanç Turizmi”, Marmara Coğrafya Dergisi, 32, İstanbul 2015, ss. 239-269.
5. KANDEMİR, Orhan-ERGİN, Ümmühan, “Bölgesel Gelişme Bağlamında Kalkınma Ajanslarının Faaliyetleri: TR82 Bölgesi (Çankırı, Kastamonu, Sinop) Örneği”, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(4), Ankara 2018, ss. 2646-2671.
6. KAYA, Semih-SARIALİOĞLU, A. Nur, “Kırsalda Nüfus Değişimleri: TR82 Düzey-2 Bölgesi Üzerine Bir Analiz”, Bölgesel Kalkınma Dergisi, 2(1), Ankara 2024, ss. 45-61.
7. Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı, 2025, TR82 Düzey 2 Bölgesi Bölge Planı 2024-2028, KUZKA Yayını, htps://www.kuzka.gov.tr/Icerik/Dosya/www.kuzka. gov.tr_8_MI4V35RP_20250502-kuzka-bolge-plani-BAKNL%C4%B0K-yeni.pdf Erişim tarihi: 14 Ağustos 2025
8. Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı, 2025, TR83 Düzey 2 Bölgesi Bölge Planı 2024-2028, OKA Yayını, https://oka.gov.tr/assets/upload/dosyalar/oka_tr83_2024- 2028_bolge_plani_nihai_24062025.pdf Erişim tarihi: 14 Ağustos 2025

9. TANDOĞAN, Alaettin, Demografik Temel Kavramlar ve Türkiye Nüfusu, Eser Ofset Matbaacılık, Trabzon 1998.
10. TUFAN, İsmail, Türkiye’de Yaşlılığın Yapısal Değişimi, Koç Üniversitesi Yayınları, İstanbul 2014.
11. TÜMERTEKİN, Erol-ÖZGÜÇ, Nazmiye, Beşeri Coğrafya: İnsan, Kültür, Mekân, Çantay Yayınları, İstanbul 2011.
12. Türkiye İstatistik Kurumu. 2007-2024 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verileri. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr, (Son erişim:11/08/2025.
13. YILMAZ, Cevdet-ZEYBEK, H. İbrahim, Samsun Coğrafyası, Canik Belediyesi Yayınları, Uğur Ofset, Samsun 2016.
14. YILMAZ, Murat, Türkiye Nüfus Coğrafyası, Nobel Akademi Yayınları, Ankara 2021.
15. YILMAZ, Murat, “Türkiye’de Kırsal Nüfusun Değişimi ve İllere Göre Dağılımı (1980-2012)”, Doğu Coğrafya Dergisi, S: 33, Erzurum 2015, ss.161-188.
16. YILMAZ, Murat, Türkiye’deki İBBS Düzey-1 Bölgelerinin Nüfus Coğrafyası, Türk İdari Araştırmalar Vakfı Yayınları, Ankara 2023.
17. YILMAZ, Murat-KÖSE, Mustafa, “Nüfus Coğrafyası”, Beşeri ve Ekonomik Coğrafya, Ed. İhsan Bulut, Akademisyen Kitabevi, Ankara 2024, ss. 23-48.