LITERARY MAGAZINISM IN TRABZON AND THE KIYI MAGAZINE

Öz

Trabzon is a city with well-established press culture, where many newspapers and magazines are published in many languages. While literary and art magazines constitute a branch of this wealth, Kıyı magazine represents a longstanding and enduring presence within this tradition. Its publication history, which began in 1961, continues today in its sixth publishing period, which started in 2022, despite occasional interruptions. During this long publication period, the magazine developed and renewed itself, expanding from a local to a national audience before reaching an international readership. Nevertheless, with the publishing policy it adopted when it first started and has always maintained with a section of the magazine, it serves as a source for the art and culture of the Black Sea Region and acts as an archive in this field. It also plays an active role in introducing many new names to the world of literature and art. In this study, Kıyı magazine is discussed from a general perspective, chronologically, in terms of its publication periods, publication policy and the articles it contains. In this context, prominent figures, distinctive characteristics, and the subjects addressed have been evaluated. The aim is to comprehensively reveal the accumulated body of work of a magazine that began publication in 1961, spanning 64 years.

Anahtar Kelimeler

• Trabzon press
• Kıyı magazine
• literary magazinizm
• culture-art

TRABZON’DA EDEBİYAT DERGİCİLİĞİ VE KIYI DERGİSİ

Öz

Trabzon, birçok dilde pek çok gazete ve derginin yayımlandığı, köklü ve derin bir basın kültürüne sahiptir. Edebiyat ve sanat dergiciliği bu zenginliğin bir kolunu oluştururken Kıyı dergisi de bu kolun eski ve uzun damarıdır. 1961 yılında başlayan yayın serüveni, zaman zaman kesintiye uğrasa da 2022’de başlayan altıncı dönemiyle hâlihazırda devam etmektedir. Bu uzun yayın sürecinde kendini geliştirip yenileyen dergi, önce yerelden ulusala seslenir hâle gelir ve ardından da uluslararası bir okur kitlesine ulaşır. Buna rağmen yayın hayatına başlarken benimsediği ve daima derginin bir bölümüyle sürdürdüğü yayın politikasıyla Karadeniz Bölgesi’nin sanatına ve kültürüne kaynaklık eder ve bu alanda arşiv olma özelliği taşır. Ayrıca edebiyat ve sanat dünyasına birçok yeni ismin kazandırılmasında etkin bir rol oynar. Bu çalışmada Kıyı dergisi; yayın dönemleri, yayın politikası ve yazıları üzerinden genel bir perspektifte, kronolojik olarak ele alınmış; bu sayede belirgin özellikler, öne çıkan isimler ve ele alınan konular bağlamında değerlendirilmiştir. Böylece 1961 yılında yayın hayatına başlayan bir derginin 64 yıldaki birikimini bütüncül bir biçimde gün yüzüne çıkarmak amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Trabzon basını
• Kıyı dergisi
• edebiyat dergiciliği
• kültür-sanat

Kaynakça

1. “Her Sayı Kıyı'da Bir Şair’ Bölümü 8. Yılında”, Kıyı, S: 295, Trabzon, Mayıs-Haziran 2015, s. 72.
2. “Dergiler Bir Gün Kapanmak İçin Çıkar…”, Kıyı, S: 310, Trabzon, Kasım-Aralık 2017, s. 1.
3. “Diriliş”, Kıyı, S: 1, Trabzon, Mayıs 1969, s. 1.
4. “Genç Ürünler”, Kıyı, S: 194, Trabzon, Ocak-Şubat 2007, 45.
5. “Kıyı 40. Yılında”, Kıyı, S: 187, Trabzon, Ekim 2001, s. 17-18.
6. “Kıyı’dan”, Kıyı, S: 11, Trabzon, Şubat 1987, 2.
7. “Kıyı’dan”, Kıyı, S: 315, Trabzon, Ocak-Şubat-Mart 2023, 1.
8. “Kıyı’dan”, Kıyı, S: 4, Trabzon, Temmuz 1986, 2.

9. “Sanatçı Gençlerimiz İçin Birkaç Söz”, Kıyı, S: 2, Trabzon, Mayıs 1981, s. 2.
10. “Tatile Girerken”, Kıyı, S: 3, Trabzon, Haziran 1981, s. 2.
11. ALBAYRAK, Hüseyin, “Doğu Karadeniz Bölgesinde İlk Matbaa, İlk Gazete ve İlk Sâlnâme”, Karadeniz Araştırmaları, C: 4, S: 4, 2005, ss. 39-52.
12. ALBAYRAK, Hüseyin, Dünden Bugüne Trabzon Basını, Trabzon İli ve İlçeleri Kültür, Eğitim ve Sosyal Yardımlaşma Vakfı Yayını, C: 1, Ankara 2010.
13. ALBAYRAK, Hüseyin, Dünden Bugüne Trabzon Basını, Trabzon İli ve İlçeleri Kültür, Eğitim ve Sosyal Yardımlaşma Vakfı Yayını, C: 3, Ankara 2010.
14. AYAZ, Hüseyin, “II. Meşrutiyet Dönemi Trabzon Basınından Bir Örnek: Kehkeşan Dergisi”, Karadeniz İncelemeleri Dergisi, C: 14, S: 14, Trabzon 2013, ss. 85-98.
15. BAŞKAYA, Muzaffer “1923 Yılında Trabzon’dan Samsun’a Taşınan Bir Değer: Yeni Mekteb Mecmuası”, Geçmişten Günümüze Samsun/Canik ve Değerleri, Canik Belediyesi Kültür Yayınları, C: 1, Samsun 2015, ss. 679-687.
16. BAŞKAYA, Muzaffer, “Birinci Dünya Savaşı Sonrasında Trabzon’da Yayınlanan Edebi İctimai Fenni Bir Mecmua: Kaygu”, Turkish Studies, C: 12, S: 1, ss. 211-228.
17. BODUR, Neslihan, “Trabzon’un Kültürel Bir Değeri: Akın Dergisi”, I. Uluslararası Kanuni Sultan Süleyman Sempozyumu (24-26 Nisan 2018) Bildiri Kitabı, Trabzon 2018, ss. 273-284.
18. BULUT, Engin Çağdaş, “Trabzon’da Basın-Yayın”, Trabzon Tarihi, Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası, Trabzon 2022, C: 2, ss. 479-506.
19. ÇELİK, Hasan, “Millî Mücadele Dönemi Trabzonu'nun Sosyal, Kültürel ve Eğitim Hayatına Genç Anadolu'nun Bakışı”. Karadeniz Araştırmaları, C: 21, S: 84, 2024, ss. 1242-1272.
20. DUMAN, Mustafa, “Günümüzde Trabzon Dergileri”, Kıyı, S: 285, Trabzon Eylül-Ekim 2013, ss. 50-52.
21. DUMAN, Mustafa, “Hamsi (1948-2010) Dergisinin Bibliyografyası”, Müteferrika, S: 41, Yaz 2012/1, ss.233-262.
22. DURAN, Alev, Özdilek Mecmuası, Hiper Yayın, İstanbul 2019.
23. KARADENİZ, Işıl, “Kıyı'lar, Yöresel Sanatımız ve Sorunları Üzerine Ahmet Özer'le Konuşma”, Kıyı, S: 10, Trabzon Mayıs 1982, ss. 10-11.
24. KÖLE, Süreyya, “Trabzon Öykü Günleri Üzerine”, Kıyı, S: 325, Trabzon Temmuz-Ağustos-Eylül 2025, ss. 63-64.
25. KÖŞKER, Ceylan, Yerelden Ulusala Bir Dergicilik Örneği: “Kıyı Dergisi”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana 2019.
26. ÖZER, Ahmet, “41 Yıl Önce Yayımlanan Trabzon Lisesi Gençlik Dergisi Boztepe”, Kıyı, S: 14, Trabzon Mayıs 1987, ss. 8-9.
27. ÖZER, Ahmet, “Trabzon’da Kültür-Sanat Yayıncılığı”, Trabzon’da Edebiyat Edebiyatta Trabzon Sempozyumu (18-19 Aralık 2004), Trabzon Belediyesi Kültür Yayınları, Trabzon 2004, ss. 27-36.
28. YILMAZ, Fethi “Değirmen Dergisi ve Halit Tanyeli”, Kıyı, S: 312, Trabzon Nisan-Mayıs-Haziran 2022, ss.59-63.
29. YILMAZ, Mustafa, “Kültürel Dönüşüm Aracı Olarak Halkevleri ve İnan Dergisi”, Karadeniz İncelemeleri Dergisi, C: 11, S: 11, Trabzon 2011, ss. 107-134.
30. “Kıyı’dan Al Haberi”, Kıyı, S: 314, Trabzon Ekim-Kasım-Aralık 2022, s. 62-AKİ.
31. AŞUT, Attila, “Kıyı’nın Elli Beş Yılı…”, Kıyı, S: 300, Mart-Nisan 2016, s. 129.
32. “Niçin Çıkıyoruz”, Kıyı, S: 1, Trabzon, Ekim 1961, s. 4.
33. “Başlıksız”, Kıyı, S: 3, Trabzon, Aralık 1961, s. 1.
34. “Başyazı”, Kıyı, S: 10, Trabzon, Temmuz 1962, s. 4.
35. “Açık Konuşalım”, Kıyı, S: 17-18, Trabzon, Eylül-Ekim 1970, s. 1.
36. “Çıkarken”, Kıyı, S: 1, Trabzon, Nisan 1981, s. 2.
37. “Kasımlarda”, Kıyı, S: 4, Trabzon, Kasım 1981, s. 2.
38. “Kıyı’dan”, Kıyı, S: 13, Trabzon, Ağustos 1982, s. 2.
39. ÖZER, Ahmet, “Değirmen”, Kıyı, S: 4, Trabzon Temmuz 1986, s. 3.
40. “Kıyı’dan”, Kıyı, S: 17, Trabzon, Ağustos 1987, s. 2.
41. “Kıyı’dan”, Kıyı, S: 53, Trabzon, Ağustos 1990, s. 2.
42. ÖZER, Ahmet, “Buraya Kadar”, Kıyı, S: 193, Trabzon, Nisan 2002, s. 40.
43. “Kıyı’dan”, Kıyı, S: 197, Trabzon, Temmuz-Ağustos 2007, ÖKİ.
44. “Kıyı’dan”, Kıyı, S: 269, Trabzon, Ocak-Şubat 2011, ÖKİ.
45. “Kıyı’dan”, Kıyı, S: 281, Trabzon, Ocak-Şubat 2013, ÖKİ.
46. “Kıyı’dan”, Kıyı, S: 312, Trabzon, Nisan-Mayıs-Haziran 2022, 1.
47. “Kıyı’dan”, Kıyı, S: 311, Trabzon, Ocak-Şubat-Mart 2022, ÖKİ.
48. https://hakansumer.net/dergi/ (Erişim Tarihi 10.12.2025)