OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558)

Sibel Kavaklı Kundakçı

doi:10.18220/kid.633190

OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558)

Öz

Osmanlı Devleti’nin en önemli kaza merkezlerinden biri Trabzon’dur. Trabzon kazasında kurulan mahkemenin tarihi mevcut kaynaklara göre 1557 yılına kadar geriye götürülebilmektedir. Bu çalışma, 1557-1558 tarihleri için Trabzon mahkemesi özelinde XVI. yüzyıldaki bir Osmanlı mahkemesini konu almaktadır. Çalışmada mahkeme görevlisi olarak kadı ve kadının bağımsızlığı, mahkemenin aleniliği ile birlikte muha-kemeye katılanlar, mahkeme görevlileri, yeri, mahkemenin çalışma düzeni ile mah-keme salonu kuralları değerlendirilerek bu konular üzerinden Osmanlı mahkemesinin işleyişine açıklık getirilmeye çalışılacaktır. Yine sözü edilen yıllar içinde Trabzon mahkemesinde görülen davalar işlenerek davalar, konusuna göre sınıflandırılacaktır. Çalışmada kadının taraflar hakkında karar almasında etkili olan ispat vasıtalarından şahitlik, kefillik ve ikrar üzerinde durularak yine davalarla ilgili olarak vekillik hak-kında bilgiler verilecektir.

Anahtar Kelimeler

Trabzon,Mahkeme,Kadı,Şahitlik,Kefillik,İkrar

Kaynakça

Arşiv Kaynakları
Amasya Şer’iyye Sicili, Defter No: 12. Kastamonu Şer’iyye Sicili, Defter No: 5653. Trabzon Şer’iyye Sicili, Defter No: 1815.
Kitap ve Makaleler
ABACI, Nurcan, Bursa Şehri’nde Osmanlı Hukuku’nun Uygulanması (17. Yüzyıl). Kültür Bakanlığı Yayınları Ankara 2001.
AÇIK, Turan, “Fetihten 19. Yüzyıla Kadar Trabzon Şehri’nin Mahalleleri”, History Studies, 9 (5), 2017, ss. 25-56.
AKDAĞ, Mustafa, Türkiye’nin İktisadî ve İçtimaî Tarihi, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2010.
AKGÜNDÜZ, Ahmet, Şer’iyye Sicilleri, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul 1990.
ARIK, Feda Şamil, “Osmanlılarda Kadılık Müessesesi”, OTAM, S. 8, 1997, ss. 1-71.

ATAR, Fahrettin, “Kadı”, DİA, C. XXIV, 2001, ss. 66-69.
ATAR, Fahrettin, “Mahkeme”, DİA, C. XXVII, 2003, ss. 338-341.
ATAR, Fahrettin, “Sulh”, DİA, C. XXXVII, 2009, ss. 481-485.
APAYDIN, Yunus, “Kefalet”, DİA, C. XXV, 2001, ss. 168-177.
AYDIN, Mehmet Akif, “Osmanlı Devleti’nde Mahkeme”, DİA, C. XXVII, 2003, ss. 341-344.
AYDIN, Mehmet Akif, Türk Hukuk Tarihi, Beta, İstanbul 2017.
BİLMEN, Ömer Nasuhi, Hukûk-ı İslamiyye ve Istılah-ı Fıkhiyye Kamusu, C: II, 1985.
BOSTAN, Hanefi, XV-XVI. Asırlarda Trabzon Sancağında Sosyal ve İktisadi Hayat, TTK, Ankara 2002.
DEMİR, Abdullah, Medeni Yargılama Hukuku Osmanlı Mahkemesi, Yitik Hazine Yayınları, İzmir 2010.
DÜZDAĞ, Ertuğrul, Şeyhülislâm Ebusuud Efendi Fetvaları Kanuni Devrinde Osmanlı Hayatı, Kapı Yayınları, İstanbul 2012. EKİNCİ, Ekrem Buğra, “Osmanlı Hukukunda Mahkeme Kararlarının Kontrolü”, Belleten, LXV/244, 2001, ss. 959-1005.
EKİNCİ, Ekrem Buğra, “Osmanlı Devleti’nde Mahkemeler ve Kadılık Müessesesi Literatürü”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 3 (5), 2005, ss. 417-439.
FATHALİZADE, Ali, “Ortaçağda, Yakındoğu’da Demir Çelik Üretimi ve Kılıç Yapımı”, Metalürji Mühendisleri Dergisi, 158, 2010, ss. 34-43.
GEDİKLİ, Fethi, “Osmanlı Hukuk Tarihi Kaynağı Olarak Şer’iyye Sicilleri”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 3 (5), 2005, ss. 187-213.
İNALCIK, Halil, Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300-1600), Çev. Ruşen Sezer, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2008.
İNALCIK, Halil, “Adalet, Şikâyet Hakkı: Arz-i Hal ve Arz-ı Mahzarlar”, Osmanlılar Fütühat, İmparatorluk, Avrupa ile İlişkiler, Timaş Yayınları, İstanbul 2010.
İNAN, Kenan, “I. Kadı Sicillerine Göre Trabzon Şehrinin Fiziki Yapısı (1643-1656)”, Osmanlı Araştırmaları, 18 (18), 1998, ss. 161-186.
İNAN, Kenan, “Trabzon’un Fethi”, Öncesi ve Sonrasıyla Trabzon’un Fethi, Yay. Haz. İsmail Hacıfettahoğlu, Trabzon Belediyesi Kültür Yayınları, Ankara 2001, ss. 106-117.
İNAN, Kenan, Mahmiye-i Trabzon Mahallâtından: Onyedinci Yüzyıl Ortalarında Trabzon’da Sosyal ve İktisadî Hayat, Trabzon Belediyesi Kültür Yayınları, Trabzon 2013.
JENNİNGS, Ronald, “Kadi, Court and Legal Procedure in 17th Century Ottoman Kayseri”, Studia Islamica, 48, 1978, ss. 133-172.
KAVAKLI KUNDAKÇI, Sibel, “Mahalle Baskısı Bağlamında Osmanlı Taşrasında Cinsel Suçlar”, Karadeniz Araştırmaları Dergisi, S: 54, 2017, ss. 153-170.
KAZICI, Ziya, “Hisbe”, DİA, C: XVIII, 1998, ss. 143-145.
KOCA, Ferhat, “İkrar”, DİA, C: XXII, 2000, ss. 38-40.
LOWRY, Heath W., Trabzon Şehrinin İslamlaşma ve Türkleşmesi 1461-1583, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, İstanbul 2005.
LOWRY, Heath W.; EMECEN, Feridun, “Trabzon”, DİA, C: XXXXI, İstanbul 2012, ss. 296-301.
ORTAYLI, İlber, Osmanlı Kadısı Tarihi Temeli ve Yargı Görevi, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, C: 30, 1975, ss. 117-128.
ORTAYLI, İlber, “Osmanlı Devleti’nde Kadı”, DİA, C: XXIV, 2001, ss. 69-73.
ORTAYLI, İlber, Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti’nde Kadı, Kronik, İstanbul 2017.
PEİRCE, Leice, Ahlak Oyunları 1540-1541 Osmanlı’da Ayntab Mahkemesi ve Toplumsal Cinsiyet, Çev. Ülkün Tansel, Tarih Vakfı, İstanbul 2005.
TAŞ, Hülya, “Osmanlı Kadı Mahkemesindeki “Şuhûdü’l-hâl” Nasıl Değerlen-dirilebilir?, Bilig, S: 44, 2008, s. 25-44.
TEKİNDAĞ, M. Şehabeddin, “Trabzon Rum İmparatorluğu’nun Fethi”, Öncesi ve Sonrasıyla Trabzon’un Fethi, yay. haz. İsmail Hacıfettahoğlu, Trabzon Belediyesi Kültür Yayınları, Ankara 2001, ss. 54-58.
TURAN, Ali, 1815 Numaralı Trabzon Şer’iye Sicilinin Transkripsiyonu ve Hukuki Değerlendirmesi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2014.
TURAN, Ali, “1815 Numaralı Trabzon Şer’iye Siciline Göre Hukuki Hayatta Kadın (1554-1558)”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Özel Sayı, C: 1, 2015, ss. 379-428.
UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı, Osmanlı Devleti’nin İlmiye Teşkilatı, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1988.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sibel Kavaklı Kundakçı
0000-0002-8125-3549
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Ekim 2019

Gönderilme Tarihi

19 Şubat 2019

Kabul Tarihi

18 Nisan 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 14 Sayı: 27

DOI

https://doi.org/10.18220/kid.633190

IZ

https://izlik.org/JA54EU98FA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kavaklı Kundakçı, S. (2019). OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558). Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 14(27), 43-72. https://doi.org/10.18220/kid.633190

AMA

1.Kavaklı Kundakçı S. OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558). KİD. 2019;14(27):43-72. doi:10.18220/kid.633190

Chicago

Kavaklı Kundakçı, Sibel. 2019. “OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558)”. Karadeniz İncelemeleri Dergisi 14 (27): 43-72. https://doi.org/10.18220/kid.633190.

EndNote

Kavaklı Kundakçı S (01 Ekim 2019) OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558). Karadeniz İncelemeleri Dergisi 14 27 43–72.

IEEE

[1]S. Kavaklı Kundakçı, “OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558)”, KİD, c. 14, sy 27, ss. 43–72, Eki. 2019, doi: 10.18220/kid.633190.

ISNAD

Kavaklı Kundakçı, Sibel. “OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558)”. Karadeniz İncelemeleri Dergisi 14/27 (01 Ekim 2019): 43-72. https://doi.org/10.18220/kid.633190.

JAMA

1.Kavaklı Kundakçı S. OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558). KİD. 2019;14:43–72.

MLA

Kavaklı Kundakçı, Sibel. “OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558)”. Karadeniz İncelemeleri Dergisi, c. 14, sy 27, Ekim 2019, ss. 43-72, doi:10.18220/kid.633190.

Vancouver

1.Sibel Kavaklı Kundakçı. OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558). KİD. 01 Ekim 2019;14(27):43-72. doi:10.18220/kid.633190

OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558)

OSMANLI MAHKEMESİ: TRABZON ÖRNEĞİNDE (1557-1558)

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Osmanlı İmparatorluğu’nda Çorum Şer‘iyye Sicillerine Göre Gayrimüslimlerin Çevreyle Olan İlişkileri (1839-1909)

KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE KILIÇ (15-16. YÜZYIL DİVANLARINA GÖRE)

A Study on Tax Case Decisions in the Sharia Registers in İstanbul, Particularly (16th-20th Centuries)