TYPES OF SERENDER IN THE EASTERN BLACK SEA LOCAL ARCHITECTURE AND SIMILAR ARCHITECTURAL STRUCTURES IN THE WORLD

Öz

This study presents a comparison between Serender and other architectural structures made for similar purposes in different spots of the world, namely Cabazo/Canastro ve Cabaceiro, Espigueiro, Hórreo, Panera, Garaia, Kozolec/ Hayrack, Loft/Stabbur. They are among the types of vernacular architecture from the Eastern Blacksea Region. Within the scope of this research, the similarities and differences of these structures are analysed. First, the architectural structure of Serender is examined in detail with reference to the origins of the word Serender. This part draws on the questions where and how the Serender has been used and for what purpose it is made. Secondly, other architectural types that have common structures with Serender are discussed one by one in terms of their structure and function. The study concludes that similar types of Serender and common characteristics can be observed in different cultures and locations in the world.

Anahtar Kelimeler

• Serender,Eastern Black Sea,Local architecture

DOĞU KARADENİZ YEREL MİMARİYE AİT SERENDER VE DÜNYA’DAN BENZER YAPILAR

Öz

Bu araştırmanın konusu Türkiye’de özellikle Doğu Karadeniz bölgesinde yer alan yerel mimari örneği olan Serender ile dünyanın farklı ülkelerinde yer alan, mimaride benzer fonksiyonlara sahip Cabazo/Canastro ve Cabaceiro, Espigueiro, Hórreo, Panera, Garaia, Kozolec/Hayrack, Loft/Stabbur, Takakura yapılarının karşılaştırılmasıdır. Araştırma kapsamında hem kullanım hem de mimari açıdan bu yapıların benzerlik ve farklılıklarına değinilmiştir. Araştırmanın birinci bölümünde Serender yapısı detaylı olarak incelenmiştir. Serender kelimesinin kökenine, serenderin nerelerde ve ne amaçla kullanıldığına, bu mimari yapıyı oluşturan elemanlara değinilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde ise Dünya’da yer alan, Serender’e benzer yapılara tek tek değinilmiş; hem yapısal hem de kullanım açısından değerlendirilmiştir. Bu yapıların, Dünya’nın farklı noktalarında bulunan birbirine form olarak benzer, amaç olarak da birbirleri ile aynı ya da yakın mantıkta inşa edilmiş yapılar olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Serender,Doğu Karadeniz,Yerel Mimari

Kaynakça

1. KAYNAKLAR 1.Kitap ve Makaleler
2. A PEREZ-GARCİA, O.-CARREİRA, Xoan-CARRAL, Emilio V.- FERNANDEZ, M. E. -MARİÑO, Ramon, “Evaluation of traditional grain store buildings (hórreos) in Galicia (NW Spain): Analysis of outdoor/indoor temperature and humidity relationships”, Spanish Journal of Agricultural Research, S: 4, 2010. Doi: 10.5424/sjar/2010084-1210.
3. APPLEGATE, Toby, “The Kozolec: Material Culture, Social Practice, and National Identity in Slovenia”, Material Culture, S: 43(1), 2011, pp. 1-20. http://www.jstor.org/stable/23145797
4. BENAVENTE CUELLAS, Andrea, El hórreo a lo largo del camino primitivo a Santiago, Proyecto Fin de Carrera / Trabajo Fin de Grado, E.T.S. Arquitectura (UPM) 2018.
5. BUGGE, Gunnar-Norberg-Schulz, Christian, Stav og haft (Early Wooden Architecture in Norway), Oslo 1969.
6. DEMİR, Necati, “Serendi/Serender Kelimesi Üzerine”, Türk Dili Dergisi, S: 617, 2003, ss. 443-447.
7. EREN, H., “Serendi/Serender’in Düşündürdükleri”. Türk Dili Dergisi, S: 630, 2004, ss. 490-495.
8. JUVANEC, Borut, Kozolec: razikava, kratka verzija, Ljubljana: Univerza v Ljub 2000.

9. KARPUZ, Haşim, “'Serander' ve 'Loft': Türk ve Norveç Halk Mimarîsinde Eşdeğerli İki Yapı”, ODTÜ MFD, S: 19, 1-2, 1999, ss. 71-82.
10. KÖKTÜRK, Şahin-KUKUL, M. Halistin, (2002). "Trabzon'un Beşikdüzü İlçesinde"Serender"inKöy Hayatındaki Yeri", Erdem, S: 38, ss. 361-371.
11. LEİZAOLA, Fermin, Contribución al estudio del Hórreo ("Garai") en la Navarra Pirenaica, "Cuad. c:e Etnol. y Etnogr. de Navarra", 3, 1969, pp. 363-387.
12. MARTÍNEZ RGUEZ, Ignagio, El Hórreo Gallego, Fundación Pedro Barriéde la Maza, Montevideo 1975.
13. MİGUEL, M. B., "Značılnostı Koruznjaka In Njegove Razlıčıce V Evropı", AR Arhitektura, Raziskave, S:1, 2014, pp. 27-36.
14. ÖZGÜNER, Orhan, Köyde Mimari: Doğu Karadeniz, Dergah Yayınları, Ankara 2017. ÖZMENLİ, Mehmet- GÜRSOY, Ahmet-DEMİR, Abdullah, “Giresun’da Ağaç Kültürü, Giresun’un Geleneksel El Sanatlarında Ağacın Yeri ve Önemi,” Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, S: 8, 2013, ss. 29-51.
15. POLAT, Selahattin, “Uşak İlinde Bir Ev Eklentisi Olarak Ambarlar”, Marmara Coğrafya Dergisi, S: 34, 2016, ss. 230-243.
16. RUDOFSKY, Bernard, Architecture without Architects, U.S.A: Doubleday Company 1964.
17. SÖZEN, Metin-ERUZUN, Cengiz, Anadolu’da Ev ve İnsan, Emlak Bankası Yayınları, İstanbul 1992.
18. TİSHLER, W. H. & Norskedalen Outdoor Museum (1985) A working bibliography on Norwegian vernacular architecture. Vance Bibliographies, Monticello, Ill.
19. YEŞİLYURT TUNÇ, Zübeyde, Trabzon’da Serender Yapılarının İncelenmesi ve Yeniden İşlevlendirme Önerileri, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. İstanbul 2019.
20. YILMAZ, Atalay, Karadeniz’in İncisi Serander, Trabzonlular Kültür ve Dayanışma Derneği, İstanbul 2007.
21. 2.İnternet Kaynakları
22. www.horreosdegalicia.com
23. www.sozluk.gov.tr
24. www.teyvert.com
25. http://territoriomuseo.com/noticias/show/453
26. http://www.trabzonkulturturizm.gov.tr
27. https://norskfolkemuseum.no/en/storehouse-from-enlid