An Evaluation of Muhammad ʿAbduh’s Approach to the Event of the Elephant and the Plausibility of This Interpretation from a Modern Medical Perspective
Öz
This article examines the transformation of the concept of miracle (muʿjiza) in modern Islamic thought through Muḥammad ʿAbduh’s interpretation of Sūrat al-Fīl. In classical kalām and tafsīr literature, the muʿjiza is generally conceived as a divine act that confirms prophethood and transcends the ordinary causal order. From the nineteenth century onward, however, scientific developments and wider debates on modernity prompted a number of Muslim thinkers to reinterpret miracles in ways that could be reconciled with reason and natural explanation. Within this intellectual climate, ʿAbduh foregrounded Islam’s rational character and developed readings that diverged from inherited exegetical patterns by explaining certain extraordinary narratives in ordinary terms. Focusing on ʿAbduh’s attempt to account for the Event of the Elephant by reference to a contagious disease, the study situates his interpretation within its socio-intellectual context—reformist religious discourse, the experience of colonialism, and contemporary discussions on education—while also attending to the language and content of the historical narrative. Although ʿAbduh’s association of the Qurʾānic expressions ṭayran abābīl, ḥijārat(an) min sijjīl, and kaʿaṣfin maʾkūl with disease and its manifestations reflects an effort to draw on modern scientific knowledge, this approach does not fully correspond to the text’s depiction of an abrupt and targeted intervention. The article argues that ʿAbduh’s rationalizing strategy reveals the limits of naturalizing miracle accounts, failing to produce a persuasive coherence in terms of both the semantic structure of the sūra and the broader historical context. Accordingly, it concludes that ʿAbduh’s reading represents an exceptional (shādh) interpretation that departs from the dominant classical understanding of muʿjiza and did not achieve broad acceptance.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
This study does not require ethics committee approval, as the data used were obtained through a literature review and published sources. It is hereby declared that scientific and ethical principles were adhered to throughout the preparation of this study and that all sources consulted have been properly cited in the references.
No artificial intelligence–based tools, software, or applications were used at any stage of the preparation, writing, or evaluation of this study. All content was produced solely by the author(s) in accordance with established scientific research methods, academic integrity standards, and publication ethics.
Muhammed Abduh’un Fil Olayına Yaklaşımı ve Modern Tıp Açısından Bunun İmkânı Üzerine Bir Değerlendirme
Öz
Bu makale, İslâm düşüncesinde mu‘cize tasavvurunun modern dönemde geçirdiği dönüşümü Muhammed Abduh’un Fîl Sûresi yorumu üzerinden incelemektedir. Klasik kelâm ve tefsir literatüründe mu‘cize, peygamberliği teyit eden ve olağan sebep-sonuç düzenini aşan ilâhî bir fiil olarak değerlendirilirken, 19. yüzyıldan itibaren bilimsel ilerlemelerin ve modernleşme tartışmalarının etkisiyle mu‘cizeyi, akıl ve doğal açıklamalarla telif etmeyi amaçlayan yaklaşımlar öne çıkmıştır. Bu bağlamda Abduh, İslâm’ın rasyonel bir din olduğu vurgusunu merkeze alarak, geleneksel yorumlardan ayrışan biçimde bazı anlatıları olağan açıklamalarla izah etme eğilimi göstermiştir. Çalışmada, Abduh’un Fîl Olayı’nı bulaşıcı bir hastalık ihtimali üzerinden açıklama girişimi, hem dönemin entelektüel iklimi (reformcu din söylemi, sömürgecilik tecrübesi ve eğitim tartışmaları) hem de tarihsel anlatının dil ve muhtevası dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Abduh’un “tayran ebâbîl”, “hicâreten min siccîl” ve “keasfin me’kûl” ifadelerini hastalık ve onun tezahürleriyle ilişkilendiren yorumu, modern bilimsel bilgiden yararlanma niyeti taşısa da metnin vurguladığı ani ve belirli bir müdahale tasviriyle tam olarak örtüşmemektedir. Sonuç olarak çalışma, Abduh’un Fîl Sûresi tefsirinin mu‘cizeyi rasyonelleştirme çabasının sınırlarını görünür kıldığını; söz konusu yaklaşımın hem metnin anlam örgüsü hem de tarihsel bağlam açısından ikna edici bir bütünlük üretemediğini savunmaktadır. Bu nedenle Abduh’un yorumunun, klasik mu‘cize anlayışından ayrışan ve geniş kabul görmeyen istisnaî (şâz) bir yorum olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışma, etik kurul izni gerektirmeyen nitelikte olup kullanılan veriler literatür taraması/yayınlanmış kaynaklar üzerinden elde edilmiştir. Çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.
Bu çalışmanın hazırlanması, yazımı ve değerlendirilmesi süreçlerinin hiçbir aşamasında yapay zekâ tabanlı herhangi bir araç, yazılım veya uygulamadan yararlanılmamıştır. Çalışmanın tüm içeriği, yazar(lar) tarafından bilimsel araştırma yöntemlerine, akademik etik ilkelere ve yayın etiği kurallarına uygun olarak özgün biçimde oluşturulmuştur.
