Yıl 2019, Cilt 3 , Sayı 2, Sayfalar 145 - 156 2019-12-28

Osmanlı’da Cenaze Merâsimleri ve Mûsikî

İhsan ŞEN [1]


Bu çalışma, Osmanlı döneminde icra edilen resmi cenaze merâsimleri ve bu merâsimlerin mûsikî yönünü ele almaktadır. Literatür ve arşiv taraması yöntemleri kullanılarak hazırlanan bu makalenin ilk bölümünde Osmanlı döneminde icra edilen resmi cenaze merâsimlerinin tarihi, teşrifâtı, görevlileri, icra şekli ve icrası hakkında önemli bilgiler içeren yirmi sekiz maddelik bir cenaze merâsimi talimatnamesi konu edilmektedir. İkinci bölümünde bu merâsimlerin icrasında kullanılan mûsikî formları incelenmekte ve bu mûsikî formlarının merâsimin aşamalarına göre değişiklikleri tespit edilmeye çalışılmaktadır. Makalenin değerlendirme kısmında ise cenaze merâsimlerinin tarihimizdeki icraları dikkate alınarak geliştirilen bir öneri sunulmaktadır. Bu merâsimlerin geçmişteki icra yöntemlerinin araştırılması ve doğru tahlil edilmesi, gelecekte icra edilecek merâsimlerin içeriklerinin daha sağlıklı belirlenmesi noktasında önem arz etmektedir. Dolayısıyla bu çalışmanın dini-kültürel kimliğimiz üzerinden şekillenen cenaze merâsim icralarının dününün daha iyi anlaşılmasına ve bugününün daha iyi değerlendirilmesine katkıları olabilir. 

Musiki, Osmanlı, Cenaze, Merasim
  • Devellioğlu, Ferit. Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat. Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları, 2015.
  • Pakalın, Mehmed Zeki, Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, III Cilt, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1993.
  • Kılıç, Dündar Ali. XVII. Yüzyıl Osmanlı Saray Teşrifâtı ve Törenleri. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2002.
  • Esad Efendi. Osmanlılarda Töre ve Törenler Teşrifât-ı Kadime. Yavuz Ercan (sad.), İstanbul: Kervan Kitapçılık Yayınları, 1979.
  • Seydi Bey, Ali. Teşrifât ve Teşkilatımız. Niyazi Ahmet Banoğlu (haz.), Kervan Kitapçılık Yayınları, ts.
  • Raşit, Mehmet, Tarih-i Raşit, VI Cilt, İstanbul: Matbaayı Amire Yayınları, (H. 1282).
  • Özcan, Nuri & Mustafa Uzun. “Cenaze Salâsı”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 7/358-359. İstanbul: TDV Yayınları, 2003.
  • Karadeniz, Ekrem. Türk Mûsikîsinin Nazariye ve Esasları. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2013.
  • Mustafa Efendi, Selaniki. Tarihi Selaniki. II Cilt, Mehmet İpşirli (haz.), Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1999.
  • Ezgi, Dr. Suphi. Nazari Ameli Türk Mûsikîsi, Kemal Batanay, Naima Batanay (haz.), V Cilt İstanbul: Bankalar Basımevi, Ty.
  • Arşiv Belgeleri
  • BOA, Osmanlı Arşivi. Yıldız Perakende Evrakı Zaptiye Nezareti Maruzatı [Y, PRK, ZB]. No. 11, Gömlek No.65. https://katalog.devletarsivleri.gov.tr
  • BOA, Osmanlı Arşivi. Eyâlâtı Mümtaze Kalemi Belgeleri [A, } MTZ]. No. 4, Gömlek No. 13. https://katalog.devletarsivleri.gov.tr
  • BOA, Osmanlı Arşivi. Sadaret Divanı-Hümayûn Kalemi Mukavelenameleri [DVN, MKL]. No.70, Gömlek No. 90.
  • BOA, Osmanlı Arşivi. Yıldız Esas Evrakı [Y, EE]. No. 72, Gömlek No. 57.
  • Gazete Haberleri
  • Çetinkaya, Yalçın. “Şehit Cenazesinde Chopin’in Cenaze Marşı Yerine Tekbir”, Yeni Şafak, (2 Eylül 2017).
Birincil Dil tr
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-0495-148X
Yazar: İhsan ŞEN (Sorumlu Yazar)
Kurum: KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Kabul Tarihi : 11 Aralık 2019
Yayımlanma Tarihi : 28 Aralık 2019

ISNAD Şen, İhsan . "Osmanlı’da Cenaze Merâsimleri ve Mûsikî". Kocaeli İlahiyat Dergisi 3 / 2 (Aralık 2019): 145-156 .