DKAB Öğretmenlerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına İlişkin Görüşleri

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 393 - 411, 15.12.2025

Adem Güneş

https://doi.org/10.52637/kiid.1731555

Öz

Yapay zekâ sayesinde insanoğlu teknolojik bir devrim yaparak hızla yeni bir dünya oluşturmaktadır. İnsan yaşamını ilgilendiren tıp ve mühendislik gibi alanlar yanında eğitim, hatta din gibi sosyal alanlarda da yapay zekâya entegre süreçleri devam etmektedir. Eğitimin genelinde yapay zekâ teknolojileri eğitim ortamlarına birçok avantaj sunmanın yanında bazı dezavantajları da beraberinde getirmektedir. Aynı durum kurumsal eğitimin önemli bir parçası olan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretimi alanı için de geçerlidir. Yapay zekânın sunduğu bu avantaj ve dezavantajların neler olduğu, öğrenci tutumlarına ve sınıf ortamına nasıl yansıdığının DKAB öğretmenlerinin gözünden tespiti önem arz etmektedir. İşte bu makale, DKAB öğretmenlerinin eğitimde yapay zekâ kullanımına ilişkin görüşlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel yönteme dayalı olarak fenomenolojik desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla elde edilmiş olup betimsel analize tabi tutulmuştur. Araştırmaya farklı öğretim kademelerinde görev yapan 20 DKAB öğretmeni katılmıştır. Bulgulardan elde edilen sonuçlara göre DKAB öğretmenlerinin yapay zekânın işleyişi konusunda temel bir farkındalık düzeyine sahip oldukları görülmektedir. DKAB öğretmenleri yapay zekânın öğretimi kolaylaştırma, kişiselleştirilmiş öğrenme, bilgiye kolay ulaşım, motivasyonu sağlama, geri bildirim gibi faydalarını kabul etmekle birlikte manevi rehberlik eksikliği, dinî-ahlaki değerlerin aktarımı, bilginin güvenirliği, teknoloji bağımlılığı, öğrenci-öğretmen iletişimini ve etik meseleler gibi birçok konuda yapay zekâya yönelik birtakım kaygılar taşımaktadırlar. DKAB öğretmenleri yapay zekâ araçlarını en çok içerik oluşturma, bilgiye ulaşma ve değerlendirme amaçlı kullanmaktadır. DKAB öğretmenleri, yapay zekâ araçlarının derslere entegrasyonu için eğitim ve etik rehberlik talep etmektedir. Çalışma, DKAB öğretiminde faydaları yanında olumsuzlukları da olmasından dolayı, yapay zekânın dikkatli kullanılması ve insani unsurlarla dengelenmesi gerektiği sonucuna vurgu yapmaktadır. Ayrıca çalışma yapay zekâ konusunda gerçekleştirilecek kurumsal eğitimlerde, DKAB öğretiminin hassasiyetlerini dikkate alan planlamalar ve alana özgü yapay zekâ araçlarının üretilmesi gerektiğini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Din Eğitimi , DKAB , DKAB Öğretmenleri , Yapay Zekâ , Eğitim

Etik Beyan

Araştırma için Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Etik Kurulu tarafından 21.03.2025 tarihli ve 251804 numaralı karar sayısı ile etik kurul izni alınmıştır.

RCMK Teachers' Views on the Use of Artificial Intelligence in Education

Öz

With artificial intelligence, humanity is undergoing a technological revolution and rapidly creating a new world. In addition to fields related to human life, such as medicine and engineering, the integration of artificial intelligence into social fields such as education and even religion is continuing. Artificial intelligence technologies offer many advantages to educational environments, but they also bring some disadvantages. The same applies to the field of Religious Culture and Moral Knowledge (RCMK) education, which is an important part of corporate education. It is important to identify what these advantages and disadvantages of artificial intelligence are and how they reflect on student attitudes and the classroom environment from the perspective of RCMK teachers. This article aims to examine the views of RCMK teachers on the use of artificial intelligence in education. The research was conducted using a phenomenological design based on a qualitative method. The data were obtained through semi-structured interview forms and subjected to descriptive analysis. Twenty RCMK teachers working at different levels of education participated in the study. According to the results obtained from the findings, it is seen that RCMK teachers have a basic level of awareness about the functioning of artificial intelligence. While RCMK teachers acknowledge the benefits of artificial intelligence in facilitating teaching, easy access to information, providing motivation, and feedback, they also have certain concerns about artificial intelligence in terms of spiritual guidance, the transmission of religious and moral values, dependence on technology, the reliability of information, student-teacher communication, and ethical issues. RCMK teachers use artificial intelligence tools most frequently for content creation, information retrieval, and assessment purposes. RCMK teachers request training and ethical guidance for the integration of artificial intelligence tools into their lessons. The study emphasizes that, given the benefits and drawbacks of artificial intelligence in RCMK teaching, artificial intelligence must be used carefully and balanced with human elements. Furthermore, the study recommends that institutional training programs on artificial intelligence should include planning that takes into account the sensitivities of RCMK teaching and the development of field-specific artificial intelligence applications.

Anahtar Kelimeler

Religious Education , RCMK , RCMK Teachers , Artificial Intelligence , Education

Etik Beyan

Ethics committee permission was obtained for the research by Amasya University Social Sciences Ethics Committee with the decision number 251804 dated 21.03.2025.

Kaynakça

• Adams, Catherine vd. “Artificial Intelligence and Teachers’ New Ethical Obligations”. The International Review of Information Ethics 31/1 (2022), 1-18.
• Akar, Cüneyt. “Yapay Zekânın Toplumsal Etkileri: Fırsatlar, Tehditler ve Gelecek Beklentileri”. 440-448. Diyarbakır: Isar Center National Science And Art Research Center, 2025.
• Alanoğlu, Müslim - Karabatak, Songül. “Eğitimde Yapay Zeka”. Eğitim Araştırmaları. 175-185. editör varsa bilgisi eklenmelidir. Ankara: EYUDER Yayınları, 2020.
• Alkhatlan, Ali - Kalita, Jugal. “Intelligent Tutoring Systems: A Comprehensive Historical Survey with Recent Developments”. International Journal of Computer Applications 181/43 (2019), 1-20.
• Altıntaş, Mustafa Cabir. “Din Eğitiminde Yapay Zekâ Teknolojileri: Fırsatlar ve Etik Tartışmalar”. İslâmî İlimler Dergisi 40 (2025), 95-119. https://doi.org/10.34082/islamiilimler.1601197.
• Altun, Emrah. “Yapay Zekâ ve Pedagoji: Eğitimde Fırsatlar ve Zorluklar”. Dijital Teknolojiler ve Eğitim Dergisi 1/1 (2024), 80-95. https://doi.org/10.5281/zenodo.12637335.
• Aslan, Kürşat. “Eğitimde Yapay Zeka ve Uygulamaları”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 11/1 (2020), 71-88.
• Aydoğdu Özaydın, Yıldız. - Aydoğdu, Şeyhmus. “Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımının Öğretmen Adaylarının Tutumlarına ve Görüşlerine Etkisi”. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 38 (2025), 63-95. https://doi.org/10.19171/uefad.1609070.
• Bayraktar, Berk vd. “Yapay Zekâ Teknolojilerinin Eğitimde Kullanımına Yönelik Öğretmen Görüşleri”. Ulusal Eğitim Dergisi 3/11 (2023), 2012-2030. https://doi.org/10.5281/zenodo.10279895
• Bulut, Mehmet A. vd. “Yapay Zekanın Eğitim Üzerindeki Etkileri”. Ulusal Eğitim Dergisi 4/3 (2024), 976-986.
• Cao, Yong vd. “Assessing Cross-Cultural Alignment between ChatGPT and Human Societies: An Empirical Study”. 53-67, 2023. https://doi.org/10.18653/v1/2023.c3nlp-1.7
• Creswell, John W. Nitel Araştırma Yöntemleri. çev. Miraç Aydın. Ankara: Siyasal Kitabevi, 2018.
• Çetin, Münevver - Aktaş, Abdussamet. “Yapay Zeka ve Eğitimde Gelecek Senaryoları”. OPUS-Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi 18 (2021), 4225-4268. https://doi.org/10.26466/opus.911444.
• Demszky, Dorottya vd. “Using Large Language Models in Psychology”. Nature Reviews Psychology Yayım tarihi?? 688-701. https://doi.org/10.1038/s44159-023-00241-5.
• Deperlioğlu, Ömer - Köse, Utku. “An Educational tool for Artificial Neural Networks”. Computers & Electrical Engineering 37/3 (2011), 392-402. https://doi.org/10.1016/j.compeleceng.2011.03.010.
• Dişlioğlu, Tuğba Ayşegül vd. “Use of Artificial Intelligence Technologies in Education: Teacher Evaluations”. Kaytek Dergisi 2 (2025), 167-191. https://doi.org/10.58307/kaytek.1598781.
• Elmas, Çetin. Yapay Zeka Uygulamaları. Ankara: Seçkin Yayınları, 2. Basım, 2010.
• Felix, Cathrine V. “The Role of the Teacher and AI in Education”. International Perspectives on the Role of Technology in Humanizing Higher Education. 33/33-48. Leeds: Emerald Publishing Limited, 2020. https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/s2055-364120200000033003/full/pdf?title=the-role-of-the-teacher-and-ai-in-education
• Hea-Suk, Kim vd. “Is It Beneficial to Use AI Chatbots to Improve Learners’ Speaking Performance?”. The Journal of Asia TEFL 18/1 (2021), 161-178.
• Karagkouni, Evrydiki Karagkouni - Sotiropoulou, Penelope. “Artifıcial Intelligence in Education: Ethical Considerations”. eser bilgisi?? 2862-2866. Sevilla: IATED, 2023.
• Karagöl, Efecan - Yıldırım, Dilek. “Türkçe Eğitiminde Yapay Zekâ Kullanımı: Türkçe Eğitimcileri Yapay Zekâ Hakkında Ne Düşünüyor?”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 13/2 (2025), 356-374. https://doi.org/10.16916/aded.1611540.
• Karaköse, Turgut vd. “A Conversation with ChatGPT about the Impact of the COVID-19 Pandemic on Education: Comparative Review Based on Human–AI Collaboration”. Educational Process: International Journal 12/3 (2023), 7-25. https://doi.org/10.1145/3709148.
• Kayalı, Bünyamin - Balat, Şener. “Assessment, Evaluation, and Feedback in Online Education With Artificial Intelligence-Supported Tools”. AI Algorithms and ChatGPT for Student Engagement in Online Learning. 124-135. Hershey: ICI Global, 2024. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-4268-8.ch008
• Khan, Ijaz vd. “An Artifcial Intelligence Approach to Monitor Student Performance and Devise Preventive Measures”. Smart Learning Environments 8/17 (2021), 1-18.
• Koparan, Betül - Şimşek, Bilal. “Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımı ve Türkçe Öğretimine Yönelik Çıkarımlar”. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi 12/44 (2025), 37-71. https://doi.org/10.29228/INESJOURNAL.86762.
• Korkmaz, Ali. Dijital Bağımlılık. Ankara: İksad Yayınevi, 2023.
• Köse, Bilge vd. “The Importance of Artificial Intelligence in Education According to Teachers’ Views”. Journal Of Social Humanities and Administrative Sciences 9/71 (2023), 4203-4209. https://doi.org/10.29228/JOSHAS.74125.
• Naser, M. Z. “Mechanistically Informed Machine Learning and Artificial Intelligence in Fire Engineering and Sciences”. Fire Technology 57/6 (01 Kasım 2021), 2741-2784. https://doi.org/10.1007/s10694-020-01069-8.
• Özer, Sevgi vd. “Okullarda Yapay Zekâ Kullanımına İlişkin Öğretmen Görüşleri”. Ulusal Eğitim Dergisi 3/10 (2023), 1776-1794. https://doi.org/10.5281/zenodo.10085759.
• Popenici, Stefan A. D. - Kerr, Sharon. “Exploring the Impact of Artificial Intelligence on Teaching and Learning in Higher Education”. Research and Practice in Technology Enhanced Learning 12/1 (2017), 12-22. https://doi.org/10.1186/s41039-017-0062-8.
• Ramezani, Aida - Xu, Yang. “Knowledge of cultural moral norms in large language models”. Proceedings of the 61st Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics (Volume 1: Long Papers). ed. Anna Rogers vd. 428-446. Toronto, Canada: Association for Computational Linguistics, 2023. https://doi.org/10.18653/v1/2023.acl-long.26.
• Saduki, Matthew H. vd. “Artificial Intelligence Education”. International Journal of Scientific Advences 2/1 (2021), 5-11.
• Schiff, Daniel S. “Out of the laboratory and into the classroom: the future of artificial intelligence in education”. Springer 36/1 (2020), 331-348. https://doi.org/10.1007/s00146-020-01033-8
• Seyhan, Ayşe. “Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Eğitimde Yapay Zeka Kullanımına İlişkin Görüşleri”. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi 11/41 (2024), 100-125. https://doi.org/10.29228/INESJOURNAL.78798.
• Seyrek, Mustafa vd. “Öğretmenlerin Eğitimde Yapay Zeka Kullanımına Yönelik Algıları”. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi 11/106 (2024), 845-856. https://doi.org/10.5281/zenodo.11113077.
• Sontay, Gökhan vd. “Öğretimde Yapay Zekâ Uygulamaları Hakkında Sınıf Öğretmenleri Ne Düşünüyor?” İstanbul Eğitim Dergisi 1 (2024), 98-120. https://doi.org/10.71270/istanbulegitim.istj.1586392.
• Şahin, Deniz vd. “Eğitim-Öğretim Sürecinde Yapay Zekâ Kullanımına İlişkin Öğretmen Görüşleri”. International Journal of Social and Humanities Sciences 9/1 (2024), 133-144.
• Tao, Yan vd. “Cultural Bias and Cultural Alignment of Large Language Models”. ed. Michael Muthukrishna. PNAS Nexus 3/9 (02 Eylül 2024), pgae346. https://doi.org/10.1093/pnasnexus/pgae346
• Temur, Süleyman. “Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımı: Etik Sorunlar ve Çözümler”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 74 (2025), 568-595. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1516576.
• Uğurlu, Celal Teyyar - Usta, Hatice Gonca. “Yapay Zekanın Eğitime Yansımaları: Yönetici ve Öğretmenlerin Bakış Açıları”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16/1 (2025), 1350-1374. https://doi.org/10.51460/baebd.1578952.
• UNESCO. Global Education Monitoring Report. Paris: UNESCO Publishing, 2023.
• Vasiliy, Kolchenko. “Can Modern AI replace teachers? Not so fast! Artificial Intelligence and Adaptive Learning: Personalized Education in the AI age”. HAPS Educator 22/3 (2018), 249-252. https://doi.org/10.21692/haps.2018.032.
• Wei, Yemei. “Influence Factors of Using Modern Teaching Technology in the Classroom of Junior Middle School Teachers Under the Background of Artificial Intelligence—Analysis Based on HLM”. The 2020 International Conference on Machine Learning and Big Data Analytics for IoT Security and Privacy. ed. John MacIntyre. 110-118. Cham: Springer International Publishing, 2021.
• Yaşar, Baran - Vuran, Sezgin. “Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yapay Zekâ Destekli Web 2.0 Araçlarını Kullanım Durumları”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 75 (31 Temmuz 2025), 306-325. https://doi.org/10.21764/maeuefd.163181
• Yeşilyurt, Sedat vd. “Üretken Yapay Zekâ Araçları ile Sosyal Bilgiler Öğretimi: Avantajlar ve Dezavantajlar”. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi 9/20 (2025), 1-16. https://doi.org/10.57135/jier.1594253.
• Yıldırım, Ali - Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları, 12. Basım, 2021.
• Yıldırım, Özge. “Okul Öncesi Öğretmenlerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımı Hakkındaki Görüşlerinin İncelenmesi”. Kastamonu İnsan ve Toplum Dergisi 3/5 (2025), 133-166. https://doi.org/10.5281/zenodo.16917890.
• Yılmaz, Adem. “Öğretmenlerin Fen Eğitiminde Yapay Zekâ, Transhümanizm ve Yaratıcılık Uygulamalarını Kullanmalarının Güçlü ve Zayıf Yönleri”. International Journal of Eurasia Social Sciences 15/55 (2024), 17-36. https://doi.org/10.35826/ijoess.4448.