Dindarlık ile Varoluşsal Yalnızlık Arasındaki İlişkide Fonksiyonel Olmayan Tutumların Etkileşimsel Rolü

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 566 - 580, 15.12.2025

Şerife Ericek Maraşlıoğlu

https://doi.org/10.52637/kiid.1733222

Öz

Türkiye Genel Sosyal Saha Araştırması (TGSS) bulgularına göre genç bireyler arasında yalnızlık hissinin daha yaygın olduğu tespit edilmiştir. Gençlik döneminde bireyi karakterize eden değerler, duygular ve düşüncelerin sıklıkla değişmesi ve gelişmesi nedeniyle, bu dönemdeki bireyler özellikle yalnızlık karşısında savunmasızdır denilebilir. Daha derin bir yalnızlık hissi olan varoluşsal yalnızlık, aynı zamanda nihai yalnızlık olarak da tanımlanan yalnızlığın bir yönüdür. Anlamsızlık, kendini anlaşılır kılmak veya duyguları ifade etmek, özellikle genç bireyler için varoluşsal yalnızlık deneyimlemek için potansiyel tetikleyicilerdir. Ancak, literatüre bakıldığında yalnızlık çeşitli ruhsal ve fiziksel sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilmiş olsa da gençlik döneminde varoluşsal yalnızlık deneyimleyen bireyler hakkında yeterince çalışma yapılmadığı gözlemlenmiştir. Bu bağlamda çalışmada ilk yetişkinlik döneminde olan bireylerin dindarlık ile varoluşsal yalnızlıkları arasındaki ilişkide fonksiyonel olmayan tutumların aracılık rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın etik onayı Gümüşhane Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan 28/05/2025 tarihinde (onay numarası 2025/5) alınmıştır. Çalışmaya 18-29 yaş aralığında değişen 408 (294 kadın 114 erkek) katılımcı dâhil edilmiştir. Veriler; Dindarlık Ölçeği, Varoluşsal Yalnızlık Ölçeği ve Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler IBM SPSS AMOS ve SPSS eklenti modülü PROCESS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Korelasyon analizi sonuçları, dindarlığın varoluşsal yalnızlık ve fonksiyonel olmayan tutumlar ile negatif ilişkili; varoluşsal yalnızlık ve fonksiyonel olmayan tutumların ise birbirleri ile pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, yapılan analizlerde fonksiyonel olmayan tutumların dindarlık ile varoluşsal yalnızlık arasındaki ilişkide aracılık rolünün olduğu belirlenmiştir. Çalışma kapsamında gerçekleştirilen aracılık analizi PROCESS makrosu (Model 4) kullanılarak yürütülmüştür. Bu bağlamda, bireylerin işlevsel olmayan tutumları azaltmayı ve daha sağlıklı bir öz-kavrayış geliştirmeyi amaçlayan psikolojik müdahalelerin, özellikle ilk yetişkinlik dönemindeki bireyleri varoluşsal yalnızlığın olumsuz etkilerinden korumada etkili bir rol oynayabileceği öne sürülebilir. Bu sonuçlar dindarlığın genç bireylerdeki yalnızlık deneyimi üzerindeki etkisini açıklayan potansiyel psikolojik mekanizmalara ışık tutmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Din Psikolojisi , Dindarlık , Varoluşsal Yalnızlık , Fonksiyonel Olmayan Tutumlar , Gençlik Dönemi.

Etik Beyan

Çalışmanın etik onayı Gümüşhane Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan 28/05/2025 tarihinde (onay numarası 2025/5) alınmıştır

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Teşekkür

yok

The Interactional Role of Dysfunctional Attitudes in the Relationship Between Religiosity and Existential

Öz

According to the findings of the Turkish General Social Survey (TGSS), feelings of loneliness are more prevalent among young people. Due to the frequent changes in values, emotions and thoughts that characterise individuals during this period of life, it can be said that they are particularly vulnerable to loneliness. Existential loneliness, a deeper form of loneliness, is also referred to as ultimate loneliness. Potential triggers for young individuals to experience existential loneliness include meaninglessness and the inability to make oneself understood or express one's feelings. However, loneliness has been associated with various mental and physical health problems, there is insufficient research on individuals experiencing existential loneliness during adolescence. Against this backdrop, the present study aims to examine the mediating role of dysfunctional attitudes in the relationship between religiosity and existential loneliness in individuals in early adulthood. Ethical approval for the study was granted by the Gümüşhane University Scientific Research and Publication Ethics Committee on 28/05/2025 (approval number 2025/5). The study included 408 participants (294 women and 114 men) aged between 18 and 29. Data were obtained using the Religiosity Scale, the Existential Loneliness Scale , and the Dysfunctional Attitudes Scale. These were analysed using IBM SPSS AMOS and the PROCESS add-on module for SPSS. Correlation analysis revealed that religiosity was negatively associated with existential loneliness and dysfunctional attitudes, while existential loneliness and dysfunctional attitudes were positively associated with each other. Additionally, the analyses revealed that dysfunctional attitudes played a mediating role in the relationship between religiosity and existential loneliness. The mediation analysis conducted within the scope of the study was performed using the PROCESS macro (Model 4). Interventions targeting dysfunctional attitudes and promoting a healthier self-concept/self-image could be crucial in safeguarding young adults against existential loneliness. These results shed light on potential psychological mechanisms that explain the effect of religiosity on loneliness experienced by young people.

Anahtar Kelimeler

Psychology of Religion , Religiosity , Existential Loneliness , Dysfunctional Attitudes , Adolescence

Etik Beyan

Çalışmanın etik onayı Gümüşhane Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan 28/05/2025 tarihinde (onay numarası 2025/5) alınmıştır

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Teşekkür

yok

Kaynakça

• Ağca, Muhammed Ali. Kanser Hastalarında Otomatik Düşünce ve Fonksiyonel Olmayan Tutumların Kaygı Düzeylerini Yordayıcı Gücü. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
• Aka, Muharrem. “Kahramanmaraş Depremi Sonrası Travmatik Belirtiler, Dini Başa Çıkma ve Psikolojik İyi Oluş İlişkisi”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 28/2 (2024), 956-977. https://doi.org/10.18505/cuid.1516317
• Akgül, Mehmet. “Yaşlılık ve Dindarlık Dindarlık, Hayattan Zevk Alma ve Mutluluk İlişkisi - Konya Huzurevi Örneği”. Dini Araştırmalar 7/19 (2004), 19-56.
• Albayrak, Ahmet - Kurt, Emine. “Meme Kanserli Hastalarda Ağrı ve Uvuz Kaybına (Mastektomi) Bağlı Depresyon Düzeylerinin Yaşam Kalitesi ve Dindarlık ile İlişkisi”. Dokuz Eylül Ünivesitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 41-81. https://doi.org/10.21054/deuifd.282804
• Arslan, Gökmen. “Childhood Maltreatment, Spiritual Wellbeing, and Stress-Related Growth in Emerging Adults: A Conditional Approach to Responsibility”. Current Psychology 44 (2025): 1372–1381. https://doi.org/10.1007/s12144-025-07280-6
• Ayten, Ali. “Din ve Sağlık: Bireysel Dindarlık, Sağlık Davranışları ve Hayat Memnuniyeti İlişkisi Üzerine Bir Araştırma”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 13/3 (2013), 7-31.
• Batıgün, Ayşegül Durak - Şahin, Nesrin Hisli. “Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği Kısa Formu (FOTÖ-17) Uyarlama Çalışması”. Türk Psikoloji Yazıları 19/38 (2016), 91-99.
• Beck, Aaron T. “Cognition, Affect, and Psychopathology”. Archives of General Psychiatry 24/6 (1971), 495-500. https://doi.org/10.1001/archpsyc.1971.01750120011002
• Beck, Aaron T. “Thinking and Depression: I. Idiosyncratic Content and Cognitive Distortions”. Archives of General Psychiatry 9/4 (1963), 324-333. https://doi.org/10.1001/archpsyc.1963.01720160014002
• Beck, Aaron T. - A. John Rush (ed.). Cognitive Therapy of Depression. New York: Guilford Press, 1979.
• Bekhet, Abir K. etc., “Loneliness: A Concept Analysis”. Nursing Forum 43/4 (2008), 207-213. https://doi.org/10.1111/j.1744-6198.2008.00114.
• Bound Alberti, Fay. “This ‘Modern Epidemic’: Loneliness as an Emotion Cluster and a Neglected Subject in the History of Emotions”. Emotion Review 10/3 (2018), 242-254. https://doi.org/10.1177/175407391876887
• Brencio, Francesco. “Sufferance, Freedom and Meaning: Viktor Frankl and Martin Heidegger”. Studia Paedagogica Ignatiana 18 (2015), 217-246. https://doi.org/10.12775/SPI.2015.011
• Brouwer, Marlies E. etc., “Dysfunctional Attitudes or Extreme Response Style as Predictors of Depressive Relapse and Recurrence after Mobile Cognitive Therapy for Recurrent Depression”. Journal of Affective Disorders 243 (2019), 48-54. https://doi.org/10.1016/j.jad.2018.09.002
• Brown, Gary P. - Beck, Aaron T. “Dysfunctional Attitudes, Perfectionism, and Models of Vulnerability to Depression.” Perfectionism: Theory, Research, and Treatment. ed. Gordon L. Flett - Paul L. Hewitt. 231-251. Washington: American Psychological Association, 2002. https://doi.org/10.1037/10458-010
• Cacioppo, Stephanie etc., “Loneliness: Clinical Import and Interventions”. Perspectives on Psychological Science 10/2 (2015), 238-249. https://doi.org/10.1177/1745691615570616
• Camus, Albert. Sisifos Söyleneni. trans. Tahsin Yücel. İstanbul: Can Yayınları, 1997.
• Caplan, Scott E. “Relations among Loneliness, Social Anxiety, and Problematic Internet Use”. CyberPsychology & Behavior 10/2 (2007), 234-242. https://doi.org/10.1089/cpb.2006.9963
• Carter, Evan C. etc., “The Mediating Role of Monitoring in the Association of Religion With Self-Control”. Social Psychological and Personality Science 3/6 (2012), 691-697. https://doi.org/10.1177/1948550612438925
• Chung, Betty PM etc., “Overcoming Existential Loneliness: A Cross-Cultural Study”. BMC Geriatrics 20/1 (2020), 1-12. https://doi.org/10.1186/s12877-020-01753-y
• Clark, David A. - Beck, Aaron T. Scientific Foundations of Cognitive Theory and Therapy of Depression. New York: John Wiley, 1999.
• Conway, Christopher C. etc., “Dysfunctional Attitudes and Affective Responses to Daily Stressors: Separating Cognitive, Genetic, and Clinical Influences on Stress Reactivity”. Cognitive Therapy and Research 39/3 (2015), 366-377. https://doi.org/10.1007/s10608-014-9657-1
• Copel, Linda Carman. “A Conceptual Model”. Journal of Psychosocial Nursing and Mental Health Services 26/1 (1988), 14-19. https://doi.org/10.3928/0279-3695-19880101-08
• Ercan, Feride etc., “Genç Yetişkinlerde Fonksiyonel Olmayan Tutumlar ve Dijital Bağımlılık Düzeyi İlişkisi”. Bağımlılık Dergisi 24/3 (2023), 361-370. https://doi.org/10.51982/bagimli.1202814
• Ettema, Eric J. etc., “Existential Loneliness and End-of-Life Care: A Systematic Review”. Theoretical Medicine and Bioethics 31/2 (2010), 141-169. https://doi.org/10.1007/s11017-010-9141-1
• Frankl, Viktor E. İnsanın Anlam Arayışı. trans. Selçuk Budak. İstanbul: Okuyan Us Yayınları, 2018.
• Garnow, Tide etc., “Deeply Lonely in the Borderland between Childhood and Adulthood - Experiences of Existential Loneliness as Narrated by Adolescents”. International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-Being 17/1 (2022), 2-12. https://doi.org/10.1080/17482631.2022.2132653
• Garnow, Tide etc., “Trapped and Lost in Transition - Existential Loneliness during Adolescence Described in Retrospect by Swedish University Students”. International Journal of Adolescence and Youth 29/1 (2024), 1-15. https://doi.org/10.1080/02673843.2024.2353205
• Gerst-Emerson, Kerstin - Jayawardhana, Jayani. “Loneliness as a Public Health Issue: The Impact of Loneliness on Health Care Utilization among Older Adults”. American Journal of Public Health 105/5 (2015), 1013-1019. https://doi.org/10.2105/AJPH.2014.302427
• Gökdemir-Bulut, B. P. - Bozo, Özlem. “The Psychometric Validity and Reliability of the Turkish Version of the Existential Loneliness Questionnaire”. Current Psychology 37/1 (2018), 401-413. https://doi.org/10.1007/s12144-016-9534-z
• Gross, James J. “Emotion Regulation: Taking Stock and Moving Forward.” Emotion 13/3 (2013), 359-365. https://doi.org/10.1037/a0032135
• Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. Multivariate Data Analysis (7th ed.). Pearson, 2014.
• Hayes, Andrew F. “An Index and Test of Linear Moderated Mediation”. Multivariate Behavioral Research 50/1 (2015), 1-22. https://doi.org/10.1080/00273171.2014.962683
• Hayes, Andrew F. Introduction to Mediation, Moderation, and Conditional Process Analysis. New York: Guilford Press, 2013.
• Hayes, Andrew F. “Partial, Conditional and Moderated Moderated Mediation: Quantification, İnference, and İnterpretation”. Communication Monographs 85/1 (2018), 4-40. https://doi.org/10.1080/03637751.2017.1352100
• Heidegger, Martin. Varlık ve Zaman. trans. Kaan H. Ökten. İstanbul: Alfa Yayınları, 2021.
• Hemberg, Jessica etc., “Loneliness as Experienced by Adolescents and Young Adults: An Explorative Qualitative Study”. International Journal of Adolescence and Youth 27/1 (2022), 362-384. https://doi.org/10.1080/02673843.2022.2109422
• Hökelekli, Hayati. “Ölümle İlgili Tutumlar ve Dinî Davranış”. İslâmî Araştırmalar (Dergi) 5/2 (1991), 83-91.
• Joseph, Rachel A. etc., “COVID-19 Related Stress, Quality of Life, and İntrinsic Religiosity among College Students during the Global Pandemic: A Cross-Sectional Study”. Cogent Psychology 10/1 (2023), 1-12. https://doi.org/10.1080/23311908.2023.2195091
• Käll, Anton etc., “Internet-Based Cognitive Behavior Therapy for Loneliness: A Pilot Randomized Controlled Trial”. Behavior Therapy 51/1 (2020), 54-68. https://doi.org/10.1016/j.beth.2019.05.001
• Kandemir, Fatih. Umut-İyimserlik ve Dindarlık İlişkisi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2016.
• Karslı, Necmi. Öfke Kontrolü ve Dindarlık İlişkisi (Erzurum Örneği). Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2011.
• Karslı, Necmi. “Psikolojik İyi Oluş ve Dindarlık İlişkisi: Trabzon İlahiyat Örneği”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 15 (2019), 173-205. https://doi.org/10.32950/rteuifd.549409
• Kayacan, Kübra Nur - Doğan, Mebrure. “Varoluşsal Kaygı ile Dindarlık Arasındaki İlişkiler: Nicel Bir Araştırma”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/1 (ts.), 297-334. https://doi.org/10.17859/pauifd.1657651
• Kline, Rex B. Yapısal Eşitlik Modellemesinin İlkeleri ve Uygulaması. trans. Sedat Şen. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2019.
• Koenig, Harold. Religion and Mental Health: Research and Clinical Applications. London: Academic Press, 2018.
• Kosarkova, Alice, et al. “I Am Young, Religious and/or Spiritual—Is It Beneficial to Me? Association of Religiosity, Spirituality and Images of God with Meaning in Life and Self-Esteem.” Religions 15 (2024): 1-14. https://doi.org/10.3390/rel15010017
• Küçükcan, Talip - Köse, Ali. Doğal Âfetler ve Din: Marmara Depremi Üzerine Psiko-Sosyolojik Bir İnceleme. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, İslâm Araştırmaları Merkezi, 2000.
• Lee, Adabel - Hankin, Benjamin L. “Insecure Attachment, Dysfunctional Attitudes, and Low Self-Esteem Predicting Prospective Symptoms of Depression and Anxiety during Adolescence”. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology 38/2 (2009), 219-231. https://doi.org/10.1080/15374410802698396
• Leigh-Hunt, N. etc., “An Overview of Systematic Reviews on the Public Health Consequences of Social İsolation and Loneliness”. Public Health 152 (2017), 157-171. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2017.07.035
• Li, Angela Yuen Chun, ve Jacky Ka Kei Liu. “Effects of Intrinsic and Extrinsic Religiosity on Well-Being through Meaning in Life and Its Gender Difference among Adolescents in Hong Kong: A Mediation Study.” Current Psychology 42, no. 3 (2023): 7171–7181. https://doi.org/10.1007/s12144-021-02006-w
• Lim, Chaeyoon - Putnam, Robert D. “Religion, Social Networks, and Life Satisfaction”. American Sociological Review 75/6 (2010), 914-933. https://doi.org/10.1177/0003122410386686
• Lundvall, Maria etc., “Young Men's Experiences of Living with Existential Concerns: 'Living Close to a Bottomless Darkness'”. International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-Being 15/1 (2020), 1-10. https://doi.org/10.1080/17482631.2020.1810947
• Mansfield, Louise etc., “A Conceptual Review of Loneliness in Adults: Qualitative Evidence Synthesis”. International Journal of Environmental Research and Public Health 18/21 (2021), 1-19. https://doi.org/10.3390/ijerph182111522
• Mayers, Aviva M. etc., “The Existential Loneliness Questionnaire: Background, Development, and Preliminary Findings”. Journal of Clinical Psychology 58/9 (2002), 1183-1193. https://doi.org/10.1002/jclp.10038
• McClelland, Heather etc., “Loneliness as a Predictor of Suicidal İdeation and Behaviour: A Systematic Review and Meta-Analysis of Prospective Studies”. Journal of Affective Disorders 274 (2020), 880-896. https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.05.004
• Meleis, Afaf Ibrahim. Transitions Theory: Middle Range and Situation Specific Theories in Nursing Research and Practice. New York: Springer Publishing Company, 2009.
• Mijuskovic, Ben. “Loneliness and Human Nature”. Psychological Perspectives 12/1 (1981), 69-77. https://doi.org/10.1080/00332928108408679
• Morris, Matthew C. etc., “Interactive Models of Depression Vulnerability: The Role of Childhood Trauma, Dysfunctional Attitudes, and Coping”. British Journal of Clinical Psychology 53/2 (2014), 245-263. https://doi.org/10.1111/bjc.12038
• Odacı, Hatice. “Correlation between Self-Perception and Aggressiveness: The Mediating Role of Loneliness”. Journal of Mood Disorders 7/4 (2017), 219-225. https://doi.org/10.5455/jmood.20171101063228
• Özcan, Zeynep. “Bireylerin Kendilerine ve ‘Öteki’lere Karşı Merhamet Düzeylerinin Dinî Yönelimleri Açısından İncelenmesi”. Kocatepe İslami İlimler Dergisi 5/1 (2022), 47-66. https://doi.org/10.52637/kiid.1092126
• Pargament, Kenneth I. The Psychology of Religion and Coping: Theory, Research, Practice. New York: Guilford Press, 1997.
• Robson, Davina A. etc., “Self-Regulation in Childhood as a Predictor of Future Outcomes: A Meta-Analytic Review.” Psychological Bulletin 146/4 (2020), 324-354. https://doi.org/10.1037/bul0000227
• Rokach, Ami. etc. “Religiosity and Coping with Loneliness.” Psychological Reports 110, no. 3 (2012): 731-742. https://doi.org/10.2466/02.07.20.PR0.110.3.731-742
• Rook, Karen S. “Promoting Social Bonding: Strategies for Helping the Lonely and Socially İsolated.” American Psychologist 39/12 (1984), 1389-1407. https://doi.org/10.1037/0003-066X.39.12.1389
• Sartre, Jean-Paul. Varoluşçuluk. trans. Asım Bezirci. İstanbul: Say Yayınları, 2022.
• Sjöberg, Marina etc., “Being Acknowledged by Others and Bracketing Negative Thoughts and Feelings: Frail Older People’s Narrations of How Existential Loneliness Is Eased”. International Journal of Older People Nursing 14/1 (2019), 1-9. https://doi.org/10.1111/opn.12213
• Sjöberg, Marina etc., “Being Disconnected from Life: Meanings of Existential Loneliness as Narrated by Frail Older People”. Aging & Mental Health 22/10 (2018), 1357-1364. https://doi.org/10.1080/13607863.2017.1348481
• Slavny, Rachel J.M. etc., “Age‐Related Changes in Cognitive Biases during Adolescence”. Journal of Adolescence 74/1 (2019), 63-70. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2019.04.007
• Surkalim, Daniel L etc., “The Prevalence of Loneliness across 113 Countries: Systematic Review and Meta-Analysis”. BMJ, (2022), 1-17. https://doi.org/10.1136/bmj-2021-067068
• Tillich, Paul. Olmak Cesareti. trans., F. Cihan Dansuk. İstanbul: Okyanus Yayınları, 2014.
• Tiwari, Vivek K., Shobhit Srivastava, ve T. Muhammad. “The Association between Loneliness and Life Satisfaction: Examining Spirituality, Religiosity, and Religious Participation as Moderators.” BMC Geriatrics 23, (2023): 1–14. https://doi.org/10.1186/s12877-023-04017-7
• Tokur, Behlül. Stres ve Din. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2017.
• Turan, Yahya. “Yalnızlıkla Başa Çıkma: Yalnızlık, Dini Başa Çıkma, Dindarlık, Hayat Memnuniyeti ve Sosyal Medya Kullanımı.” Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 22, (2018): 395–434. https://doi.org/10.18505/cuid.406750
• Van Tilburg, Theo G. “Emotional, Social, and Existential Loneliness Before and During the COVID-19 Pandemic: Prevalence and Risk Factors among Dutch Older Adults”. ed. Jessica Kelley. The Journals of Gerontology: Series B 77/7 (2022), 179-184. https://doi.org/10.1093/geronb/gbab101
• Vishkin, Allon etc., “Always Look on the Bright Side of Life: Religiosity, Emotion Regulation and Well-Being in a Jewish and Christian Sample”. Journal of Happiness Studies 20/2 (2019), 427-447. https://doi.org/10.1007/s10902-017-9956-9
• Vivek, Murthy. “Work and the Loneliness Epidemic”. Harvard Business Publishing 9/3 (2017).
• Vural, Muhammet Enes - Ayten, Ali. “Dindarlık ve Depresyon İlişkisinde Anlamsızlığın Aracı Rolü”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 55 (2021), 379-395. https://doi.org/10.29288/ilted.890131
• Walker, Donald F. etc. “Addressing Religious and Spiritual İssues in Trauma-Focused Cognitive Behavior Therapy for Children and Adolescents.” Professional Psychology: Research and Practice 41/2 (2010), 174-180. https://doi.org/10.1037/a0017782
• Weissman, Arlene N - Beck, Aeron. Development and Validation of the Dysfunctional Attitude Scale: A Preliminary İnvestigation. Toronto: Annual Meeting of the American Educational Research Association, 1978.
• Yalom, Irvin D. Varoluşçu Psikoterapi. trans. Zeliha Babayiğit. İstanbul: Pegasus Yayınları, 2018.
• Yapıcı, Asım - Kayıklık, Hasan. “Ruh Sağlığı Bağlamında Dindarlığın Öz Saygı ve Kaygı ile İlişkisi: Çukurova Üniversitesi Örneği”. Değerler Eğitimi Dergisi 3/9 (2005), 177-206.
• Yapıcı, Asım. “Gençlerde Dindarlığın Farklı Görüntüleri ile Yalnızlık Arasındaki İlişkiler: Çukurova Üniversitesi Örneği.” Değerler Eğitimi Dergisi 9, (2011): 181–208.
• Yeniaras, Volkan - Akarsu, Tugra Nazli. “Religiosity and Life Satisfaction: A Multi-Dimensional Approach”. Journal of Happiness Studies 18/6 (2017), 1815-1840. https://doi.org/10.1007/s10902-016-9803-4
• Yıldız, Muhammed. “Üniversite Öğrencilerinde Fonksiyonel Olmayan Tutumların ve Olumsuz Otomatik Düşüncelerin Depresyona Etkisi”. Ulusal Eğitim Akademi Dergisi 1/1 (2017), 1-7.
• Zunzunegui, M.-V. etc. “Social Networks, Social Integration, and Social Engagement Determine Cognitive Decline in Community-Dwelling Spanish Older Adults”. The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences 58/2 (2003), 93-100. https://doi.org/10.1093/geronb/58.2.