Dijitalleşme ve Din Üzerine Yapılan Yayınların Bibliyometrik Analizi
Öz
Bu makale, son yıllarda giderek popülerlik kazanan ve belirgin bir şekilde disiplinler arası bir alan haline gelen “dijitalleşme ve din” çerçevesinde yürütülen çalışmaların bibliyometrik analizini sunmaktadır. Makalenin ele aldığı temel problem, literatürün mevcut durumuna ilişkin sistematik bir görünüm sunmayı vadetmektedir. Bu çalışmanın amacı, dijitalleşme ve dinin kesişim noktasında yer alan mevcut literatürü kapsamlı bir biçimde değerlendirmek ve alandaki öne çıkan eğilimleri ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, alandaki temel yönelimleri belirlemeye odaklanan bir bibliyometrik analiz gerçekleştirilmektedir. Çalışmada, Web of Science Core Collection veri tabanından “digital*” ve “religio*” anahtar kelimeleri kullanılarak elde edilen 2.586 yayın, temel yöntem olarak bibliyometrik analiz çerçevesinde incelenmekte; betimleyici ve ilişkisel bibliyometrik teknikler birlikte uygulanmaktadır. Betimleyici analizlerde, yayınların yıllara, dillere ve doküman türlerine göre dağılımları ile birlikte önde gelen yazarlar, ülkeler, dergiler, yayınevleri ve araştırma alanları ele alınmaktadır. İlişkisel analizlerde ise atıf ağları, ortak yazarlık örüntüleri, ortak atıf yapıları ve anahtar kelime eş-oluşum ağları yazarlar, ülkeler, kurumlar ve kaynaklar düzeyinde VOSviewer yazılımı kullanılarak görselleştirilmektedir. Elde edilen bulgular, dijitalleşme ve din alanındaki akademik çalışmaların 2010 yılından itibaren önemli ölçüde arttığını, 2020 sonrasında ise COVID-19 pandemisi ve ortaya çıkan dijital teknolojilerin hızlı yayılımı etkisiyle belirgin bir ivme kazandığını göstermektedir. Atıf ve ortak yazarlık ağ analizleri, özellikle Heidi A. Campbell ve Oren Golan gibi öncü akademisyenlerin alanın şekillenmesinde merkezi bir konumda olduğunu ortaya koymaktadır. Kurumsal düzeyde Texas A&M University ve University of Haifa; ülke olarak ise Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık baskın konumlarını sürdürmektedir. Bununla birlikte Endonezya, Malezya, Türkiye, Brezilya ve Güney Afrika gibi ülkelerin artan görünürlüğü, giderek küreselleşen bir araştırma alanına işaret etmektedir. Yayın mecraları arasında Religions dergisi en öne çıkan platform olarak dikkat çekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Din Sosyolojisi, Dijital, Dijitalleşme, Din, Sosyal Medya, Bibliyometri
A Bibliometric Analysis of Publications on Digitalization and Religion
Öz
This article presents a bibliometric analysis of studies conducted within the framework of “digitalization and religion,” a research area that has gained increasing popularity in recent years and has evolved into a distinctly interdisciplinary field. The main problem the article seeks to address is providing a systematic snapshot of the current state of the literature. The objective of this study is to comprehensively evaluate the existing literature on the intersection of digitalization and religion. Therefore, a bibliometric analysis will be conducted, with a focus on identifying prevailing trends in the field. The study employs bibliometric analysis as its primary methodological approach, analyzing 2,586 publications retrieved from the Web of Science Core Collection database using the keywords “digital*” and “religio*,” and applying both descriptive and relational bibliometric techniques. In the descriptive analyses, the distributions of publications by year, and document type are examined, along with leading authors, countries, journals, publishers, and research areas. In the relational analyses, citation networks, co-authorship patterns, co-citation structures, and keyword co-occurrence networks are visualized at the levels of authors, countries, institutions, and sources using the VOSviewer software. The findings demonstrate that scholarly research on digitalization and religion has expanded substantially since 2010, with a pronounced acceleration after 2020, largely driven by the COVID-19 pandemic and the rapid diffusion of emerging digital technologies. Citation and co-authorship network analyses identify pioneering scholars, notably Heidi A. Campbell and Oren Golan, as central figures shaping the field. At the institutional level, Texas A&M University and the University of Haifa stand out as major contributors, while the United States and the United Kingdom maintain dominant positions at the national level. At the same time, the growing visibility of Indonesia, Malaysia, Türkiye, Brazil, and South Africa indicates an increasingly global research landscape. Among publication venues, Religions emerges as the leading journal.
Anahtar Kelimeler
Sociology of Religion, Digital, Digitalization, Religion, Social Media, Bibliometrics