Geç İmparatorluk Dönemi Çin’inde Kaifeng Yahudilerinin Çinlileşmesi

Bu çalışma, Uzak Doğu’daki Yahudi diasporasının özgün bir örneği olan Kaifeng Yahudilerini dinler tarihi perspektifinden incelemektedir. Araştırma, Kaifeng Yahudilerinin tarihsel kökenleri, inanç yapıları ve ibadet pratiklerini ele alarak, uzun süreli diaspora deneyiminin ve Çin toplumu ile kurulan yoğun dinî-kültürel etkileşimin bu topluluğun kimliği üzerindeki dönüştürücü etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tarihsel ve yazılı kaynaklara göre Kaifeng Yahudilerinin Sefarad kökenli olduğu ve erken Song Hanedanlığı döneminde ticari amaçlarla Çin’e geldikleri anlaşılmaktadır. Çin yönetimi ile bu topluluk arasındaki ilişkiler karşılıklı hoşgörü ve fayda temelinde gelişmiş; etkileşim başlangıçta daha çok ticari, ekonomik ve siyasal alanlarda yoğunlaşmış, zamanla dinî ve kültürel boyutlar kazanmıştır. İnanç sistemi açısından Kaifeng Yahudileri, Sefarad geleneğinin temel unsurlarını korumakla birlikte, Konfüçyüsçülük ve yerel Çin inançlarından önemli ölçüde etkilenmiştir. Tanrı tasavvurunun “gök” merkezli bir yüce varlık anlayışına evrildiği; kutsal ve açıklayıcı metinlerin İbranice-Çince iki dilli olarak kaleme alındığı ve Çin ahlakî değerlerini yansıttığı görülmektedir. Atalara saygı, soy ve aile merkezli dünya görüşünde belirleyici bir unsur hâline gelmiş; kurtuluş anlayışı Tanrı (gök) ile insan arasındaki uyum fikri üzerinden şekillenmiştir. İbadet pratiklerinde Pesah, Sukot ve Purim gibi Yahudi bayramları ile kaşrut ve defin gelenekleri sürdürülmüş; ancak bu uygulamalar Çin dinî ve kültürel kavramlarıyla yorumlanmıştır. Sonuç olarak Kaifeng Yahudiliği, uzun süreli etkileşim sonucunda ortaya çıkan özgün ve senkretik bir dinî yapı sergilemektedir.

This study examines the Kaifeng Jews, a distinctive example of Jewish diaspora in the Far East, from the perspectives of the history of religions and religious phenomenology. It aims to analyze how prolonged diaspora life and sustained religious-cultural interaction with Chinese society shaped the historical development, belief system, and worship practices of this community. Based on historical and textual sources, the Kaifeng Jews are understood to be of Sephardic origin, having arrived in China during the early Song Dynasty primarily for commercial purposes. Relations with the Chinese imperial authorities developed within a framework of mutual tolerance and benefit, with early interaction concentrated in economic and political spheres and later expanding into religious and cultural domains. In terms of belief, the Kaifeng Jews preserved core elements of the Sephardic Jewish tradition while incorporating significant influences from Confucianism and local Chinese beliefs. Their conception of God evolved into a supreme deity typology centered on the notion of “heaven,” reflecting Confucian cosmology. Religious scriptures, commentaries, prayers, and ritual texts were produced in bilingual Hebrew-Chinese forms and strongly embodied Chinese moral and cultural values. Ancestor veneration became a key component of their lineage-based worldview, while Confucian ideals of harmony between state, family, and individual shaped ethical life. Soteriology was interpreted through the concept of harmony between God (heaven) and humanity. Worship practices retained essential Jewish rituals such as Passover, Sukkot, and Purim, as well as dietary and burial traditions. Hebrew remained the liturgical language, yet the interpretation of rituals was influenced by Chinese religious concepts. Overall, the Kaifeng Jews represent a unique syncretic religious tradition formed through centuries of interaction between Jewish faith and Chinese civilization.