Ergenlik Dönemindeki Bireylerin Sosyal Medyada Bilgiyi Değerlendirme Biçimleri: Fenomenolojik Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, dijital çağın hızlı gelişimi bağlamında ergenlik dönemindeki bireylerin sosyal medyada bilgiye erişme, paylaşma ve değerlendirme biçimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Kahramanmaraş’ta bir meslek lisesinde öğrenim gören halkla ilişkiler bölümü öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yöntemi desenlerinden fenomenoloji deseni benimsenmiş ve veri toplama sürecinde öğrencilerin sosyal medya kullanım alışkanlıkları, deneyimleri ve bilinç düzeyleri görüşmeler aracılığıyla değerlendirilmiştir. Araştırmada ayrıca öğrencilerin medya okuryazarlığı eğitimi almış olmaları, sosyal medya kullanımında bilinçli davranış geliştirme ve eleştirel düşünme düzeylerini anlamada önemli bir unsur olarak ele alınmıştır. Elde edilen veriler, MAXQDA programı kullanılarak tematik olarak kodlanmış ve analiz edilmiştir. Bulgular, medya okuryazarlığı eğitimi almış olan üst sınıf öğrencilerinin sosyal medya kullanımında daha bilinçli davranışlar sergilediğini, eğitim almayan öğrencilerin ise bu konuda daha sınırlı bir farkındalığa sahip olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, öğrencilerin medya okuryazarlığı eğitimleri ile dijital ortamlarda bilgiye erişme ve değerlendirme becerileri arasında bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma, dijital okuryazarlık ve eleştirel medya bilinci çerçevesinde değerlendirildiğinde, ergenleri sosyal medya deneyimlerinin bilinçlendirilmesinin ve rehberlik edilmesinin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• sosyal medya okuryazarlığı
• medya okuryazarlığı
• bilgiye erişim
• ergenlik
• fenomenoloji

Adolescents’ Approaches to Evaluating Information on Social Media: A Phenomenological Study

Öz

This study aims to examine the manners in which adolescents’ access, share, and evaluate information on social media within the context of the rapid development of the digital age. The research was conducted on Public Relations students at a vocational high school in Kahramanmaraş. A qualitative research method was employed and in the data collection process, students' social media usage habits, experiences, and levels of awareness were assessed through interviews. The research also considered the students' prior media literacy education as a significant factor in understanding their development of conscious behavior and critical thinking levels in social media use. The collected data were thematically coded and analyzed through the MAXQDA program. The findings demonstrate that 11th and 12th-grade students who had received media literacy education display more conscious behaviors in their social media use, whereas students without this type of education had more limited awareness in this regard. These results reveal a relationship between the students' media literacy education and their skills in accessing and evaluating information in digital environments. When evaluated within the framework of digital literacy and critical media awareness, the research emphasizes the significance of raising awareness and providing guidance for adolescents' social media experiences.

Anahtar Kelimeler

• social media literacy
• media literacy
• information access
• adolescence
• phenomenology

Kaynakça

1. Altun, O., ve Yükseltürk, E. (2024). Lise Öğrencilerinin Dijital Okuryazarlık ve Siber Güvenlik Farkındalıklarının İncelenmesi. 14(2).
2. Aydın, A. F. (2023). Sosyal Medyada Dezenformasyon ve Manipülasyon: 2023 Kahramanmaraş Depremi Örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(5), 2603-2624. https://doi.org/10.15869/itobiad.1283358
3. Baltacı, A. (2018). Nitel Araştırmalarda Örnekleme Yöntemleri ve Örnek Hacmi Sorunsalı Üzerine Kavramsal Bir İnceleme.
4. Creswell, J. W. (2013). Nitel Araştırma Yöntemleri (3. bs). Siyasal Yayın.
5. Çavuş. (2022). Üni̇versi̇te Öğrenci̇leri̇ni̇n Sosyal Medya Kullanımları Üzeri̇ne Bi̇r Alan Araştırması. ResearchGate. https://doi.org/10.47107/inifedergi.1076570
6. Eserdi̇, B., Erol, S., ve Çikan, İ. (2025). Ortaokul Öğrenci̇leri̇ni̇n Sosyal Medya Okuryazarlik Durumlarinin İncelenmesi̇. International Journal of Language Academy, 13/2(54), 105-117. 10.29228/ijla.81756
7. Gizzi, M. C., ve Rädiker, S. (Ed.). (2021). The Practice of Qualitative Data Analysis. MAXQDA Press.
8. Glesne, C. (2020). Nitel Araştırmaya Giriş (6.). Anı.

9. Karacı, , Abdulkadir. (2019). [PDF] Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Medya Bağımlığının ve Kullanım Amaçlarının Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi. https://www.acarindex.com/ajit-e-bilisim-teknolojileri-online-dergisi/ortaokul-ogrencilerinin-sosyal-medya-bagimliginin-ve-kullanim-amaclarinin-farkli-degiskenler-acisindan-i-ncelenmesi-170632
10. Kartal, O. Y., Yazgan, A. D., ve Kıncal, R. Y. (2017). Bi̇li̇şi̇m Çağinda Sosyal Sermayeni̇n Yeni̇ Beli̇rleyi̇ci̇leri̇: Di̇ji̇tal Uçurum Ve Sosyal Medya Okuryazarliği. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), Article 2.
11. Kırık, A., Arslan, A., Çetinkaya, A., & Gül, M. (2015). A Quantitative Research on the Level of Social Media Addiction among Young People in Turkey. International Journal of Sport Culture and Science, 3(3), 108-122. https://doi.org/10.14486/IntJSCS444
12. La Velle, L. (2024). Teacher-as-Researcher: A Foundational Principle for Teacher Education. Journal of Education for Teaching, 50(3), 367-370. https://doi.org/10.1080/02607476.2024.2361498
13. Livingstone, S. (2004). Media Literacy and the Challenge of New Information and Communication Technologies. The Communication Review, 7(1), 3-14. https://doi.org/10.1080/10714420490280152
14. Massarat, E. A. V., Risa Gelles-Watnick and Navid. (2022, Ağustos 10). Teens, Social Media and Technology 2022. Pew Research Center. https://www.pewresearch.org/internet/2022/08/10/teens-social-media-and-technology-2022/
15. RTÜK. (2022). RTÜK | RTÜK Kamuoyu Araştırmaları. https://www.rtuk.gov.tr/genclerin-medya-kullanimi-ve-dijital-okuryazarlik-arastirmasi-2022/4402?utm_source=chatgpt.com