Hegemonik Erkek (Lik): Erkekliği İnşa Eden Mi Yoksa Tüketen Mi? ‘Kader’ Filminde Hegemonik Erkekliğin İzdüşümleri

Öz

Hegemonik erkeklik kavramı dayanağını ağırlıklı olarak toplumsal cinsiyet ve ataerkillikten almaktadır. Bu bağlamda erkeğin kim olduğu ve kadından hangi yönleriyle farklılaştığı soruları önem kazanmaktadır. Erkek en genel tanımıyla kadın olmayan ve sperm üreten bir cinsiyet olarak tanımlanırken, kültürel bir kurgu olan hegemonik erkeklik ise kadınlar ve diğer erkekler üzerinde üstünlük, baskı ve egemenlik kuran; saldırganlık, şiddet ve son sözü söyleme davranışlarıyla görünür olan bir kimliktir. Connell’a göre aynı kültür içinde farklı erkeklik temsilleri bir arada bulunmakta, ancak bu çeşitlilik alternatif yaşam biçimleri üretmekten çok hiyerarşi ve mücadele ilişkilerini sürdürmektedir. Bu erkeklik biçimlerinden biri diğerleri üzerinde baskınlık kurarak hegemonik erkeklik konumuna yerleşmektedir. Hegemonik erkeklik yalnızca erkekliği değil kadınlığı da kuşatan yapısıyla medyada sıkça temsil edilmektedir. Bu çalışmada, Zeki Demirkubuz’un 2006 yapımı Kader filmi hegemonik erkeklik ekseninde eleştirel söylem analiziyle incelenmiştir. Filmde farklı erkeklik temsilleri saptanmıştır. Bekir, aşk adı altında Uğur’a takıntılı hale gelmiş; Uğur istememesine rağmen onun peşini bırakmamıştır. Zagor gibi olmaya çalıştıkça kendisine yabancılaşan Bekir’in dönüşümü, hem kendi yaşamını hem Uğur’un hayatını zorlaştırmıştır. Çalışma sonucunda filmde aşk, sahiplenme, kıskançlık ve erkeklik krizinin birbirini beslediği; hegemonik erkeklik normlarının bireyleri yıpratarak kadın-erkek ilişkilerinde tahakküm, bağımlılık ve çatışma ürettiği ortaya konulmuştur. Böylece film, toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden üretimini görünür kılan önemli bir örnektir.

Anahtar Kelimeler

• Hegemonik erkeklik
• hegemonya
• erkeklik
• film.

Etik Beyan

Etik kurul izni gerektirmemektedir.

Hegemonic Manhood: The One Who Builds Or Consumes Manhood? Projections Of Hegemonic Manhood In The Movie 'Destiny'

Öz

The concept of hegemonic masculinity draws its foundation from gender and patriarchy. At this point, questions arise regarding who a man is and how he differs from a woman. While a man is generally defined as a gender that is not female and produces sperm, hegemonic masculinity, as a cultural construct, is an identity that establishes superiority, oppression, and dominance over both women and other men. It is accepted within public consensus and reflected through aggression, violence, and asserting the final word. According to Connell, different representations of masculinity coexist within a culture or structure; however, rather than offering alternative lifestyles, they sustain relationships based on hierarchy and conflict. One form of masculinity dominates others, which is defined as hegemonic masculinity. Hegemonic masculinity is frequently addressed in media because it encompasses both masculinity and femininity. In this study, the 2006 film Kader, directed by Zeki Demirkubuz, was analyzed through critical discourse analysis centered on hegemonic masculinity. The film depicts different representations of masculinity. Bekir becomes obsessed with Uğur under the guise of love and refuses to leave her alone despite her rejection. As he attempts to resemble Zagor, he becomes increasingly alienated from himself and his own identity.

Anahtar Kelimeler

• Hegemonic masculinity
• hegemony
• masculinity
• movie.

Kaynakça

1. Altun, H. (2019). Cinsiyetin toplumsal inşası ve ötekilerin temsilinde karşı-hegemonik bir olanak olarak sinemanın protez belleği. Ş. Yavuz (Ed.), Toplumsal cinsiyet ve medya temsilleri içinde (dördüncü baskı, ss. 69-112). Heyemola Yayınları.
2. Ataman, E. Ö. (2011). Ses ayrımında özne işlevi gören erkek (lik): radyoda hegemonik erkek sesi İ. Erdoğan (Ed.), Medyada hegemonik erkek (lik) ve temsil içinde (birinci baskı, ss. 243- 271). Kalkedon.
3. Baştürk Akça, E. ve Tönel, E. (2011). Erkek(lik) çalışmalarına teorik bir çerçeve: feminist çalışmalardan hegemonik erkekliğe. İ. Erdoğan (Ed.), Medyada hegemonik erkek (lik) ve temsil içinde (birinci baskı, ss. 11-39). Kalkedon.
4. Butler, J. (2008). Cinsiyet belası feminizm ve kimliğin altüst edilmesi (birinci baskı). Metis. Connel, R. W. (1998). Toplumsal cinsiyet ve iktidar (birinci baskı). Ayrıntı Yayınları.
5. Deaux, K. ve Kite, M. E. (1993). Gender stereotypes F. Denmark ve M. Paludi (Ed.), Handbook on the Psychology of Women içinde (ss. 107-139). Greenwood Press.
6. Değirmenci, B. (2017). Feminist hukukun ataerkil (eril) hukuka bakışı. D. Altun ve H. Toker (Ed.), Toplumsal cinsiyet farklı disiplinlerden yaklaşımlar içinde (birinci baskı, ss. 11- 46). Nika Yayınevi.
7. Duman, M. (2022). Destan ve hegemonik erkeklik eril kültür (birinci baskı). Kabalcı Yayıncılık.
8. Fine, C. (2018). Toplumsal cinsiyet yanılsaması (ikinci baskı). Sel Yayıncılık.

9. Holt, D. B. ve Thompson, C. J. (2011). Eylem adamı kahramanlar: günlük tüketimde kahraman erkek (lik) arayışı. İ. Erdoğan (Ed.), Medyada hegemonik erkek(lik) ve temsil içinde (birinci baskı, ss. 429-466). Kalkedon.
10. Hewitt, J. P. ve Shulman, D. (2019). Benlik ve toplum (birinci baskı). Bilge Kültür Sanat. Kader. (2026, 6 Mart). Kader Filmi [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=iPUVqllz_k4
11. Köseoğlu, A. (2023). Türk sinemasında namus olgusunun kadın üzerinden temsili: “yürek yarası” ve “kurbağalar” filmlerinin analizi. B. Ayhan ve E. Baloğlu (Ed.), Medya ve kadın içinde (birinci baskı, ss.53-93). Tablet Yayınları.
12. Köseoğlu, A. ve Arslan, T. (2023). Toplumsal cinsiyet rollerinin televizyon dizilerine yansımaları: kızılcık şerbeti dizisindeki kadın karakterlerin analizi. N. Coşkun Karadağ ve A. Balcıoğulları (Ed.), Sosyal bilimlerde güncel araştırma ve incelemeler ıv içinde (birinci baskı, ss. 195-217). Akademisyen Yayınevi.
13. Navaro, L. (1999). Bir cadı masalı (ikinci baskı). Remzi Kitabevi.
14. Özer, Ö. (2015). Teun adrian van dijk örneğinde eleştirel söylem çözümlemesi. B. Yıldırım (Ed.), İletişim araştırmalarında yöntemler uygulama ve örneklerle içinde (birinci baskı ss.197- 286). Literatürk.
15. Sancar, S. (2016). Erkeklik: imkânsız iktidar ailede piyasada sokakta erkekler (dördüncü baskı). Metis Yayınları.
16. Saygılıgil, F. (2016). Toplumsal cinsiyet tartışmaları (birinci baskı). Dipnot Yayınları.
17. Topuz, İ. ve Aslan, O. (2024). Nitel Bir Araştırma Yöntemi olarak eleştirel söylem analizi. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 1(17), 314-326.
18. Türk, H. B. (2011). Hegemonik erkeklik ve kültürel temsil: ‘çirkin kral kurtlar vadisi’nde yürüyor’ İ. Erdoğan (Ed.), Medyada hegemonik erkek (lik) ve temsil içinde (birinci baskı, ss.163-211). Kalkedon.
19. Zeybekoğlu, Ö. (2013). Toplumsal cinsiyet bağlamında erkeklik olgusu (birinci baskı). Eğiten Kitap.