YASAMA KISINTISI OLAN İŞLEMLERDEN KAYNAKLANAN ZARARLAR VE TAM YARGI DAVASI: ANAYASA MAHKEMESİNİN 2020/18321 BAŞVURU NUMARALI KARARI ÜZERİNE NOTLAR

Öz

Anayasanın 125. maddesinde ““idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır” hükmü yer almasına rağmen, Anayasada ve kanunlarda yargı yolunu kapayan hükümler bulunmaktadır. Mesela Anayasada Yüksek Seçim Kurulu kararları (m.79), Yüksek Askeri Şûra kararlarından bazıları (m.125), Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun meslekten çıkarma işlemi dışındaki kararları (m.159) yargı denetimi dışında bırakılmaktadır. Bazı idarî işlemlerin yargı denetimi dışında tutulmasının hukuk devleti ilkesi ile bağdaşıp bağdaşmadığı ayrı tartışma konusudur. İdarî işlemler bakımından “iptal davası” ve “tam yargı davası” şeklinde iki yargı yolu bulunmaktadır. Yargı yolunun kapatılmasının, iptal davasını yanında tam yargı davasını da kapsayıp kapsamadığı tartışma konusu olmaktadır. Bu konuda farklı yargı kararları bulunmaktadır. Bu çalışmada, Anayasa Mahkemesi’nin bu konuyla ilişkin bireysel başvuru kararı üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Yargı yolunun kapatılması
• iptal davası
• tam yargı davası
• Anayasa Mahkemesi Kararı.

Damages Arising From Acts With Legislative Restrictions And Full Jurisdiction Lawsuit: Notes On The Constitutional Court’s Decision No. 2020/18321

Öz

Although Article 125 of the Constitution stipulates that “judicial review shall be available against all acts and actions of the administration,” there are provisions in the Constitution and in statutes that exclude certain matters from judicial scrutiny. For instance, the decisions of the Supreme Election Council (Art. 79), certain decisions of the Supreme Military Council (Art. 125), and the decisions of the Council of Judges and Prosecutors other than those concerning dismissal from the profession (Art. 159) are exempt from judicial review. Whether the exclusion of some administrative acts from judicial control is compatible with the principle of the rule of law is a separate matter of debate. In respect of administrative acts, two types of judicial remedies exist: annulment actions and full remedy actions. It is a contentious issue whether the exclusion of judicial review covers only annulment actions or also includes full remedy actions. Divergent judicial decisions can be observed on this matter. This study focuses on an individual application decision of the Constitutional Court concerning this issue.

Anahtar Kelimeler

• Blocking/Preclusion of Judicial Remedy
• Action for Judicial Review
• Action for Full Jurisdiction
• Decision of the Constitutional Court.

Kaynakça

1. Candan T, “Tespit Davası ve İdari Yargı”, Danıştay Dergisi, Sayı.72-73, 1989, s.3-7.
2. Çağlayan R, İdare Hukuku Dersleri, 13.Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2025.
3. Çağlayan R, İdarî Yargılama Hukuku, 17.Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2025.
4. Erkut C, “İdare Hukukunda Yokluk Teorisi”, İHİD-1988, Sayı.1-3, s.69-91.
5. Erkut C, İptal Davasını Konusunu Oluşturması Bakımından İdari İşlemin Kimliği, Danıştay Yayınları, Ankara, 1990.
6. Erkut C/Soybay S, Anayasa ve İdari Yargılama Hukukuna İlişkin Kanunlar, 5.Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 2002.
7. Koç E, “Türk Hukukunda Devlet İşlemlerine Karşı Başvuru Yollarını Gösterme Yükümlülüğü”, TBB Dergisi, 2019, Sayı.145, s.301-347.
8. Kuru B/ Aslan R/Yılmaz E, Medeni Usul Hukuku, 16.Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2005.

9. Özgen E, “İdari Tasarruflarda Sakatlıklar”, AHFD, C.XVII, Sayı.1-4, 1960, s.255-289.
10. Selçuk S, “Yönetimde Yasallık İlkesi ve Bunun Sağlanması”, Danıştay Dergisi, Sayı.32-33, 1979, s.45-85.
11. Tandoğan S, “Objektif ve Sübjektif Tasarruflarda Yokluk”, İdare Hukuku ve İdari Yargı ile İlgili İncelemeler I, Danıştay Başkanlığı, Ankara 1976.
12. Anayasa Mahkemesi, Abdurrahman Akyüz, B. No: 2012/620, T.12/2/2013.
13. Anayasa Mahkemesi, Ahmet Özveren, B. No: 2020/18321, T. 7/1/2025.
14. Anayasa Mahkemesi, Ahmet Özveren, B. No: 2020/18321, T. 7/1/2025.
15. Anayasa Mahkemesi, Atila Sertel ([GK], B. No: 2015/6723, T.14/7/2015.
16. Anayasa Mahkemesi, Atila Sertel [GK], B. No: 2015/6723, T.14/7/2015.
17. Anayasa Mahkemesi, Nesin Kayserilioğlu (3) (B. No: 2013/1581T.16/4/2013.
18. Anayasa Mahkemesi, Nesin Kayserilioğlu (3), B. No: 2013/1581,T.16/4/2013.
19. Anayasa Mahkemesi, Onurhan Solmaz, B. No. 2012/1049, T.26/3/2013, p.18;
20. Anayasa Mahkemesi, Süleyman Erte, B. No: 2013/469, T.16/4/2013.
21. Ankara Bölge İdare Mahkemesi, E.1995/747, K.1995/1242, T.14.3.1995.
22. Askerî Yüksek İdare Mahkemesi (1.D.), E.1997/147, K.1998/200, T.22.1.1998, AYİMD.12.
23. Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Daireler Kurulu, E.2010/47, K.2010/56, T.24.12.2010.
24. Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Daireler Kurulu, E.2010/47, K.2010/56, T.24.12.2010.
25. Danıştay Sekizinci Dairesi, E.1998/1220, K.1999/5359, T.21.10.1999.
26. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2023/4-120, K.2023/331, T.12.4.2023.