Orta Asya’da Yesevî Geleneğin Toplumun İslâmlaşmasına ve Müslüman Kalmasına Etkisi
Öz
Türklerde İslâmi anlayışın oluşmasında; Allah sevgisini, Hz. Muhammed'in sünnetine bağlılığı, hoşgörüyü ve güzel ahlakı öğütleyen tasavvuf önderleri ile dervişler etkili olmuştur. Türk-İslâm kültür çevresi; Farabî, Maturidî, İbn Sînâ, İbn Rüşd gibi pek çok âlimin yanında Hoca Ahmed Yesevî gibi bir tasavvuf önderini de yetiştirmiştir. Onun şöhret kazanmasına sebep olan Türklere kazandırdığı İslâmi değerleri kavrayabilmek için öncelikle Türklerin İslâmlaşma sürecini ele almak gerekir. Bu çalışmamızda ana hatlarıyla şu tespitler yapılmıştır: Hoca Ahmed Yesevî ne dönemin hükümdarlarından bir övgü bekleyen bir fikir ve düşünce adamı ne de şöhret peşinde koşan bir sanatkârdır. Hedefi yalnızca insandır. Bu hedefine ulaşmak için söylediği hikmetler, kaleme aldığı eserler, kullandığı dil, tebliğ metodunun birer aracıdır. O, bu dünyanın bir imtihan sahası olduğunu görmüş, verilen nimetlerin geçici olduğunu idrak etmiş, yaratılış gayesinin ilahi aşkı elde etmek olduğunu kavramıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmedova, Zamira. Türkler Arasında İslâmiyet’in Yayılmasında Tasavvufun Rolü. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, 2006. Âşık, Nevzat. “Yesevî Hikmetlerine Kaynaklık Eden Hadislerin Değerlendirilmesi ve Sünnet Kültürünün Hikmetlere Tesiri”. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 9 (1995): 7-22. Bayram, Mikail. “Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslâmlaşmasında Hoca Ahmed-i Yesevî’nin Rolü”. Ahmed-i Yesevî Hayatı-Eserleri-Fikirleri-Tesirleri. Ed. M. Esad Coşan. 533-545. İstanbul: Seha Neşriyat, 1996.
- Bice, Hayati. Hoca Ahmed Yesevî Divan-ı Hikmet. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2009.
- Bodur, H. Ezber. “Hoca Ahmed Yesevî ve Sosyal Bütünleşme”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2/2 (1995): 14-65.
- Coşan, M. Esad. Ahmed-i Yesevî Hayatı-Eserleri-Tesirleri. İstanbul: Seha Neşriyat, 1996.
- Eraslan, Kemal. “Ahmed Yesevî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 2: 159-161. Ankara: TDV Yayınları, 1989.
- Erşahin, Seyfettin. Bağımsızlık sonrasında Türkistan Cumhuriyetlerinde Dini Yapılanma. Ankara: Türk Dünyasının Dini Meseleleri, 1998.
- Hayit, Baymirza. “Sovyetler Birliğindeki Türklüğün ve İslâm’ın Bugünkü Durumu”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 41 (1987): 20-31.
- Karadayı, Osman Nuri. “Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Tasavvufî Neş’enin Âşık Tavrına Yansıması”. Karadeniz Teknik Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 4/1 (2017): 43-64.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Fatma Nur Erkan
0000-0002-1191-5367
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
15 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
29 Nisan 2019
Kabul Tarihi
14 Haziran 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Sayı: 1
