Okul öncesi öğretmenlerinin eğitimde yapay zeka kullanımı hakkındaki görüşlerinin incelenmesi

Öz

Bu araştırmada, okul öncesi öğretmenlerinin yapay zeka ve eğitimde kullanımı konusunda görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Öğretmenlerin yapay zekayı nasıl tanımladıkları, yapay zekanın olumlu ve olumsuz yanları ile eğitim etkinliklerinde kullanma durumlarının okul öncesi eğitime ne gibi katkılar sağladığı ve sağlayabileceği konularında görüşleri ele alınmıştır. Araştırmaya özel anaokullarında 5-6 yaş grubu ile çalışan, en az lisans derecesine sahip farklı illerde görev yapan 15 okul öncesi öğretmeni katılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilen veriler, tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Verilerin geçerliği ve güvenirliği, alandaki uzmanların kodlayıcılar arası görüş birliği ile sağlanmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin yapay zeka hakkında olumlu görüşlerinin daha baskın olduğu hatta bazı öğretmenlerin herhangi bir olumsuz görüşe sahip olmadığı ortaya konmuştur. Buna rağmen, öğretmenlerin yapay zekanın eğitimde kullanımına sağlayacağı katkılar konusunda kararsız kaldıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin yapay zekayı kullandıkları alanlar incelendiğinde ise bu alanların oldukça kısıtlı olduğunun ve bilgi ve becerilerinin artırılması gerekliliğinin farkına varılmıştır. Öğretmenlerin bu konudaki eksikliklerinin giderilmesi için eğitim sistemindeki tüm bileşenlerin eşgüdümlü şekilde rol alması gerektiği, eğitimde yapay zeka kullanımı hakkında araştırma ve uygulama süreçlerinin hızlandırılarak sınıf içi ve sınıf dışı öğrenme süreçlerine olabildiğince erken entegre edilmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Okul öncesi eğitim
• Yapay zeka
• Öğretmen görüşleri

Examining preschool teachers' perspectives on the use of artificial intelligence in education

Öz

This study aims to examine preschool teachers' perspectives on artificial intelligence (AI) and its use in education. The research explores how teachers define AI, their views on its advantages and disadvantages, and the potential contributions of AI-assisted educational activities to preschool education. The study was conducted with 15 preschool teachers working with 5–6-year-old children in private kindergartens across different cities, all of whom hold at least a bachelor's degree. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using thematic analysis. The validity and reliability of the findings were ensured through inter-coder agreement among experts in the field. The results indicate that teachers generally hold positive views about AI, with some having no negative opinions at all. However, there is uncertainty regarding the potential contributions of AI to education. Furthermore, the findings reveal that teachers' use of AI in educational settings is quite limited, highlighting the need for further development of their knowledge and skills in this area. To address these shortcomings, it is recommended that all components of the education system work in coordination. Additionally, research and implementation processes related to AI in education should be accelerated, ensuring its early integration into both in-class and out-of-class learning experiences.

Anahtar Kelimeler

• Preschool education
• Artificial intelligence
• Teachers’ opinions

Kaynakça

1. Akdeniz, M., & Özdinç, F. (2021). Eğitimde yapay zekâ konusunda Türkiye adresli çalışmaların incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 912-932. https://doi.org/10.33711/yyuefd.938734
2. Alpaydın, E. (2013). Yapay öğrenme. Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
3. Atasoy, S. (2012). Yapay sinir ağları ve sinirsel bulanık ağlar ile insan kaynaklarında performans yönetimi modellenmesi [Yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
4. Ateş, M., & Durmuşoğlu Saltalı, N. (2019). KKTC’de yaşayan 5-6 yaş çocukların tablet ve cep telefonu kullanımına ilişkin ebeveyn görüşlerinin incelenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(1), 62-90.
5. Aydemir, E. (2018). Weka ile yapay zekâ. Seçkin Yayınevi.
6. Aydoğdu, F. (2023, 28-31 Ocak). Okul öncesi eğitimde yapay zekâ kullanımı. 2nd International Conference on Innovative Academic Studies, Konya.
7. Bayraktar, B., Gülderen, S., Akça, S., ve Serin, E. (2023). Yapay zekâ teknolojilerinin eğitimde kullanımına yönelik öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(11), 2012-2030.
8. Bostrom, N., & Yudkowsky, E. (2014). The ethics of Artificial Intelligence. In K. Frankish (Ed.), The Cambridge handbook of Artificial Intelligence (pp. 316-334). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139046855.020

9. Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development. Sage. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3 (2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
10. Bulathwela, S., Pérez-Ortiz, M., Holloway, C., Çukurova, M., & Shawe-Taylor, J. (2024). Artificial Intelligence alone will not democratise education: On educational inequality, techno-solutionism and inclusive tools. Sustainability, 16(2), 781.
11. Candello, H., & Pichiliani, M., & Pinhanez, C. (2020, June 21-24). Learning AI with museum playful experience for children. IDC2020 Workshop: Creating opportunities for children’s reflections on AI, Robotics, and other intelligent technologies. Edinburgh.
12. Chatterjee, S., & Bhattacharjee, K. K. (2020). Adoption of Artificial Intelligence in higher education: A quantitative analysis using structural equation modelling. Education and Information Technologies, 25(5), 3443-3463. https://doi.org/10.1007/s10639-020-10159-7
13. Chiacchio, F., Petropoulos, G., & Pichler, D. (2018). The impact of industrial robots on EU employment and wages: A local labour market approach. Bruegel Working Paper, 2. https://www.bruegel.org/sites/default/files/wp_attachments/Working-Paper-AB_25042018.pdf
14. Chiu, T. K. F., Xia, Q., Zhou, X., Chai, C. S., & Cheng, M. (2023). Systematic literature review on opportunities, challenges, and future research recommendations of Artificial Intelligence in education. Computers and Education: Artificial Intelligence, 4, 1-15. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2022.100118
15. Cojean, S., Brun, L., Amadieu, F., & Dessus, P. (2023). Teachers’ attitudes towards AI: what is the difference with non-AI technologies? Proceedings of the Annual Meeting of the Cognitive Science Society, 45 (45).
16. Coşkun, F., & Gülleroğlu, H. D. (2021). Yapay zekânın tarih içindeki gelişimi ve eğitimde kullanılması. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 54(3), 947-966. https://doi.org/10.30964/auebfd.916220
17. Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five traditions. (2nd ed.). Sage.
18. Çam, M. B., Çelik, N. C., Turan Güntepe, E., & Durukan, Ü. G. (2021). Öğretmen adaylarının yapay zekâ teknolojileri ile ilgili farkındalıklarının belirlenmesi. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18 (48), 263-285.
19. Dağlı, S. K. (2024). Eğitimde yapay zekâ uygulamalarının çocuk haklarına etkisi ve öğretmenin rolü. X. Uluslararası Turkcess Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi, Kosova.
20. Dignum, V. (2021). The role and challenges of education for responsible AI. London Review of Education, 19(1), 1-11. https://doi.org/10.14324/LRE.19.1.01
21. Diyarbakırlı, M. (2023). Artificial Intelligence (AI) literacy in early childhood: A scoping review. Uluslararası V. Çocuk Gelişimi Kongresi "Her Yüzüyle Çocuk" Ankara.
22. Erdoğdu, M. M., & Karaca, C. (2017). The fourth industrial revolution and a possible robot tax. In I. Berksoy, I. K. Dane, & M. Popović (Eds.), Institutions & Economic Policies: Effects on Social Justice, Employment, Environmental Protection and Growth (pp. 103-122). IJOPEC Publication.
23. Galindo-Domínguez, H., Delgado, N., Losada, D., & Etxabe, J. M. (2024). An analysis of the use of Artificial Intelligence in education in Spain: The in-service teacher’s perspective. Journal of Digital Learning in Teacher Education, 40(1), 41-56. https://doi.org/10.1080/21532974.2023.2284726
24. Ganesh, D., Kumar, M. S., Reddy, M. P. V., Kavitha, S., & Murthy, D. S. (2022). Implementation of AI pop bots and its allied applications for designing efficient curriculum in early childhood education. International Journal of Early Childhood, 14(03), 2282-2292.
25. Güzel Akdeniz, M., & Akdeniz, E. C. (2024). Okul öncesı̇ eğı̇tı̇m kurumlarında dı̇jı̇tal dönüşüm. Turkish Academic Studies - TURAS, 5(1), 166-184. https://doi.org/10.54566/turas.1457481
26. Haseski, H. İ. (2019). What do Turkish pre-service teachers think about Artificial Intelligence? International Journal of Computer Science Education in Schools, 3(2), 3-23. https://doi.org/10.21585/ijcses.v3i2.55
27. Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial Intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign.
28. İşler, B., & Kılıç, M. (2021). Eğitimde yapay zekâ kullanımı ve gelişimi. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 5 (1), 1-11.
29. Jin, L. (2019, 19-20 Nisan). Investigation on potential application of Artificial Intelligence in preschool children’s education. Journal of Physics: Conference Series, 1288, 012072. https://doi.org/10.1088/1742-6596/1288/1/012072
30. Johnson, L., Smith, R., Willis, H., Levine, A., & Haywood, K. (2017). The 2017 Horizon Report. EDUCAUSE Learning Initiative.
31. Kelle, U. (2007). The development of categories: Different approaches in gounded theory. In A. Bryant & K. Charmaz (Eds.), The Sage handbook of grounded theory: Paperback edition (pp. 191-213). Sage Publications.
32. Kewalramani, S., Palaiologou, I., Dardanou, M., Allen, K. A., & Phillipson, S. (2021). Using robotic toys in early childhood education to support children’s social and emotional competencies. Australasian Journal of Early Childhood, 46(4), 355-369. https://doi.org/10.1177/18369391211056668
33. Kış, A. (2019, 2-4 Mayıs). Eğitimde yapay zekâ. 14. Uluslararası Eğitim Yönetimi Kongresi, İzmir.
34. Koçyiğit, A., & Darı, A. B. (2023). Yapay zekâ iletişiminde chatgpt: İnsanlaşan dijitalleşmenin geleceği. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2), 427-438. https://doi.org/10.30692/sisad.1311336
35. Kumar, V., Rajan, B., Venkatesan, R., & Lecinski, J. (2019). Understanding the role of Artificial Intelligence in personalized engagement marketing. California Management Review, 61(4), 135-155. https://doi.org/10.1177/0008125619859317
36. Küçükkara, M. F., Ünal, M., & Sezer, T. (2024). Okul Öncesi Eğitimi Öğretmenlerinin Yapay Zekâya İlişkin Görüşleri. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 17-28. https://doi.org/10.55008/te-ad.1431142
37. Li, X., & Taber, K.S. (2022). The future of ınteraction: Augmented reality, holography, and Artificial Intelligence in early childhood science education. In S. Papadakis & M. Kalogiannakis (Eds.), Stem, robotics, mobile apps in early childhood and primary education (pp. 415-442). Springer.
38. Lindner, A., & Romeike, R. (2019). Teachers’ perspectives on Artificial Intelligence. Conference Paper ISSEP 2019: 12th International Conference on Informatics in Schools. Cyprus.
39. Luckin, R. (2017). Towards Artificial Intelligence-based assessment systems. Nature Human Behaviour, 1(3), 0028.
40. Mart, M., ve Kaya, G. (2024). Okul öncesi öğretmen adaylarının yapay zekâya yönelik tutumları ve yapay zekâ okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Edutech Research, 2(1), 91-109.
41. McManis, L.D., & Gunnewig, S. B. (2012). Finding the education technology with early learners. Technology and Young Children, 67,14-24.
42. Meço, G., & Coştu, F. (2022). Eğitimde yapay zekânın kullanılması: betimsel içerik analizi çalışması. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 171-193.
43. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. (2nd ed.). Sage Publications.
44. Nabiyev, V., & Erümit, A. K. (2020). Yapay zekânın temelleri. V. Nabiyev ve A. K. Erümit (Ed.ler), Eğitimde yapay zekâ kuramdan uygulamaya (s. 2-37) içinde, Pegem Akademi Yayınları.
45. Nan, J. (2020). Research of application of Artificial Intelligence in preschool education. Journal of Physics: Conference Series, 1607, 012119. https://doi.org/10.1088/1742-6596/1607/1/012119
46. Nilsson, N. J. (1999). Artificial Intelligence - A new synthesis. Morgan Kaufmann Inc.
47. Özer, S., Sancar Yazıcı, A., Akgül, S., & Yıldırım, A. (2023). Okullarda yapay zekâ kullanımına ilişkin öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(10), 1776-1794.
48. Parlak, B. (2017). Dijital çağda eğitim: olanaklar ve uygulamalar üzerine bir analiz. Süleyman Demirel University, Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences, 22(15), 1741.
49. Pertiwi, R. W. L., Kulsum, L. U., & Hanifah, I. A. (2024). Evaluating the impact of Artificial Intelligence-based learning methods on students' motivation and academic achievement. International Journal of Post Axial: Futuristic Teaching and Learning, 151- 160. https://doi.org/10.59944/postaxial.v2i1.279
50. Prentzas, J. (2013). Artificial Intelligence methods in early childhood education. In Xin-She Yang (Ed.), Artificial Intelligence, Evolutionary Computing and Metaheuristics: In the Footsteps of Alan Turing (pp. 169-199). Springer.
51. Sarıoğlu, S. (2023). Bilimsel süreç becerilerinin yapay zekâ ile yordanması, öğrenciler ve üstün yetenekli öğrencilerdeki etkililiği [Yüksek lisans tezi].Uludağ Üniversitesi.
52. Saheb, T., Dehghani, M., & Saheb, T. (2022). Artificial Intelligence for sustainable energy: A contextual topic modeling and content analysis. Sustainable Computing: Informatics and Systems, 35, 100699. https://doi.org/10.1016/j.suscom.2022.100699
53. Serin, H. (2020). Virtual reality in education from the perspective of teachers. Amazonia Investiga, 9(26), 291-303. https://doi.org/10.34069/AI/2020.26.02.33
54. Seyrek, M., Yıldız, S., Emeksiz, H., Şahin, A., & Türkmen, M. T. (2024). Öğretmenlerin eğitimde yapay zekâ kullanımına yönelik algıları. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(106), 845-856. https://doi.org/10.5281/zenodo.11113077
55. Sheikh, S. (2020). Understanding the role of Artificial Intelligence and its future social impact. IGI Global. Siegle, D. (2023). A role for ChatGPT and AI in gifted education. Gifted Child Today, 46(3), 211-219. https://doi.org/10.1177/10762175231168443
56. Smith, J. (2022). International education trends: Shaping the future of higher education. International Journal of Open Publication and Exploration, 10(1), 1-5.
57. Steenbergen-Hu, S., & Cooper, H. (2014). A meta-analysis of the effectiveness of intelligent tutoring systems on college students’ academic learning. Journal of Educational Psychology, 106(2), 331-347. https://doi.org/10.1037/a0034752
58. Su, J., & Yang, W. (2022). Artificial Intelligence in early childhood education: A scoping review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 3, 100049. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2022.100049
59. Su, J., & Zhong, Y. (2022). Artificial Intelligence (AI) in early childhood education: Curriculum design and future directions. Computers and Education: Artificial Intelligence, 3, 100072. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2022.100061
60. Tabier, E., & Bakanay, Ç. D. (2023). Okul öncesi eğitimde müze eğitim ortamları ve yapay zekâ uygulamaları. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9(65), 3082-3088. http://dx.doi.org/10.29228/JOSH AS.70500
61. Taşçı, G., & Çelebi, M. (2020). Eğitimde yeni bir paradigma: Yükseköğretimde yapay zekâ. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(29), 2346-2370. https://doi.org/10.26466/opus.747634
62. Tekgüç, U., & Adalıer, A. (2019). Eğitimde derin öğrenme ve uygulamaları. A. Şişman, H. F. Odabaşı ve B. Akkoyunlu (Ed.), Eğitim teknolojisi okumaları (s. 243-260) içinde. Pegem Akademi Yayınları.
63. Teng, X. (2019). Discussion about Artificial Intelligence’s advantages and disadvantages compete with natural ıntelligence. Journal of Physics: Conf. Series, 1187, 032083. https://doi.org/10.1088/1742-6596/1187/3/032083
64. Thomas, D. R. (2006). A general inductive approach for analysing qualitative evaluation data. American Journal of Evaluation, 27 (2), 237-246. https://doi.org/10.1177/1098214005283748
65. Touretzky, D., Gardner-McCune, C., Martin, F., & Seehorn, D. (2019, Temmuz). Envisioning AI for K-12: What should every child know about AI? Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence 33(1), 9795-9799. https://doi.org/10.1609/aaai.v33i01.33019795
66. Uğur, A., & Kınacı, A. C. (2006, 21-23 Aralık). Yapay zekâ teknikleri ve yapay sinir ağları kullanılarak web sayfalarının sınıflandırılması. XI. Türkiye'de İnternet Konferansı, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Ankara.
67. Uyak, S., Güngör Uyak, S., Ürey, D., Keskin, Ö., Aymaz, A., & Aydın, İ. (2023). Okul öncesi eğitim kurumlarında yapay zekâ uygulamaları: Yönetici ve öğretmen görüşleri. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 9(75), 4625- 4636. http://dx.doi.org/10.29228/smryj. 72414
68. Uzun, Y., Tümtürk, A. Y., & Öztürk, H. (2021,Kasım 1-3). Günümüzde ve gelecekte eğitim alanında kullanılan yapay zekâ. 1st International Conference on Applied Engineering and Natural Sciences. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
69. Van Wynsberghe, A. (2021). Sustainable AI: AI for sustainability and the sustainability of AI. AI and Ethics, 1(3), 213-218. https://doi.org/10.1007/s43681-021-00043-6
70. VanLehn, K. (2011). The relative effectiveness of human tutoring, intelligent tutoring systems, and other tutoring systems. Educational Psychologist, 46(4), 197–221. https://doi.org/10.1080/00461520.2011.611369
71. Vartiainen, H., Tedre, M., & Valtonen, T. (2020). Learning machine learning with very young children: Who is teaching whom? International Journal of Child-Computer Interaction, 25, 100182. https://doi.org/10.1016/j.ijcci.2020.100182
72. Vincent-Lancrin, S., & R. van der Vlies (2020), "Trustworthy Artificial Intelligence (AI) in education: Promises and challenges", OECD Education Working Papers, No. 218, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/a6c90fa9-en
73. Villegas-Ch, W., Jaramillo-Alcázar, A., & MeraNavarrete, A. (2022). Assistance system for the teaching of natural numbers to preschool children with the use of Artificial Intelligence algorithms. Future Internet, 14(9), 266. https://doi.org/10.3390/fi14090266
74. Wang, N., & Lester, J. (2023). K-12 Education in the Age of AI: A Call to Action for K-12 AI Literacy. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 33(2), 228-232. https://doi.org/10.1007/s40593-023-00358-x
75. Wei, W. J. L., Lee, C., & Kuo, J. Y. (2020, October 23-25). Development and validation of smart education system for early childhood. 2nd IEEE Eurasia Conference on IOT, Communication and Engineering 2020 (IEEE ECICE 2020), Yunlin.
76. Williams, R., Won Park, H. Oh, L., & Breazeal, C. (2019). Popbots: Designing an Artificial Intelligence curriculum for early childhood education. Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, 33(1), 9729-9736. https://doi.org/10.1609/aaai.v33i01.33019729
77. Xu, W., & Ouyang, F. (2022). The application of AI technologies in STEM education: a systematic review from 2011 to 2021. International Journal of STEM Education, 9(1), 59. https://doi.org/10.1186/s40594-022-00377-5
78. Xuan, S. Y., & Yunus, M. M. (2023). Teachers’ attitude towards the use of Artificial Intelligence-based English language learning: A mini review. International Journal of Academic Research in Business & Social Sciences, 13(5), 793 – 800. http://dx.doi.org/10.6007/IJARBSS/v13-i5/16459
79. Yakut, S. (2020). Okul müdürlerinin kullandığı motivasyonel dilin öğretmenlerin örgütsel bağlılığı üzerine etkisi: Çanakkale ili örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
80. Yalçıner, M. (2006). Eğitimde gözlem ve değerlendirme. Nobel.
81. Yeşilyurt, S., Dündar, R., & Demir, R. Z. (2024). Türkiye’de yapay zekâ ve eğitim ilişkisini inceleyen lisansüstü tezlerin analizi: Bir meta sentez çalışması. Journal of Innovative Research in Social Studies, 7(1), 47-73. https://doi.org/10.47503/jirss.1484848
82. Yıldırım A. & Şimşek H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. bs.). Seçkin Yayıncılık.
83. Yılmaz, İ. (2012). Personel planlamada norm kadro hesabı için bir yapay zekâ uygulaması [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi. Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on Artificial Intelligence applications in higher education – where are the educators? International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(39), 1-27. https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0