Araştırma Makalesi

COVID-19 PANDEMİSİNDE YETİŞKİNLERİN GIDA TERCİHLERİNDEKİ DAVRANIŞLARI, ALGILANAN STRES DURUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Cilt: 3 Sayı: 3 31 Aralık 2022
PDF İndir
EN TR

COVID-19 PANDEMİSİNDE YETİŞKİNLERİN GIDA TERCİHLERİNDEKİ DAVRANIŞLARI, ALGILANAN STRES DURUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Öz

Amaç: COVID-19 pandemisinde yetişkinlerin gıda tercihlerindeki davranışları incelemek ve algıladıkları stres durumlarını etkileyen faktörleri saptamak amaçlandı. Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırma ikinci kapanma sonrasında 40-64 yaş arası 372 yetişkin ile Türkiye’de e-survey olarak gerçekleştirildi. Çalışmada Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve tanımlayıcı form kullanıldı. Bulgular: COVID-19 pandemi sürecinde grubun %59.1’i hiç sipariş ile gıda alışverişi yapmamıştı. Bu süreçte en fazla tercih edilen gıdalar yumurta (%86.3), et ve et ürünleri (%85.8), süt ve süt ürünleri (%85.5), taze sebze (%84.4) ve taze meyveydi (%83.3). Katılımcıların %58.9’unun market, pazar gibi kalabalık yerlerde alışveriş yapmak istemediği, %79.6’sının gıda fiyatlarının artmasından endişe ettiği, %78.8’inin panikle gıda satın aldığı, %90.1’inin yiyecek stokladığı belirlendi. COVID-19 pandemi sürecinde en fazla stoklanan gıdalar kuru baklagiller (%58.9) ve tahıllardı (%52.2). Katılımcıların %38.7’si yeterli gıda bulunabilirliği endişesinin ve %27.7’si gıda güvenliği endişesinin arttığını belirtti. COVID-19 pandemi sürecinde panikle satın alma yapan (p=0.018) ve gıda güvenliği endişesi artan (p=0.000) katılımcıların ASÖ toplam puan ortalamalarının daha yüksek olduğu saptandı. Gıda israfı farkındalığı (p=0.003), evde yemek hazırlama davranışı (p=0.024), yeterli gıda bulunabilirliği endişesi (p=0.034) ve gıda güvenliği endişesi (p=0.000) artan katılımcıların yetersiz özyeterlilik alt boyut puan ortalamaları düşük saptandı. COVID-19 pandemi sürecinde hem kendisi hem de sipariş ile alışveriş yapan (p=0.015), panikle satın alma davranışı gösteren (p=0.000), internet aracılığı ile sipariş yapma davranışı artan (p=0.002), gıda israfı farkındalığı artan (p=0.000), evde yemek hazırlama davranışı artan (p=0.000), yeterli gıda bulunabilirliği endişesi yaşayan (p=0.000) ve gıda güvenliği endişesi yaşayan (p=0.000) katılımcıların stres/rahatsızlık alt boyut puan ortalamaları yüksekti. Sonuç: COVID-19 pandemisi gibi olağan dışı durumlarda gıda tüketicilerinin davranışlarının incelenmesi hem sağlık hem de sosyal boyutuyla önem taşımakta olup, gıda ve ekonomi politikalarının planlanmasını daha kolaylaştıracaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. McKibbin W, Fernando R. The global macroeconomic ımpacts of Covid-19: seven scenarios. Asian Economic Papers. 2021;20(2):1-30.
  2. Baldwin R, Di Mauro WB. Introduction.In: Baldwin R, Di Mauro WB, eds. mitigating the Covid economic crisis: act fast and do whatever it takes. London: Centre for Economic Policy Research Press. 2020:1-24.
  3. De Vito A, Gomez JP. Estimating the Covid-19 cash crunch: global evidence and policy. Journal of Accounting and Public Policy. 2020;39(2):106741.
  4. Wheelock DC. Comparing the Covid-19 recession with the great depression. Economic Synopses. 2020;39:1-4.
  5. Clouse, J. Global challenge to financial crisis with Covid-19 pandemic: a short communication. Journal of the International Academy for Case Studies. 2021;27(4):1-1.
  6. Maslow AH. A theory of human motivation. Psychological Review. 1943;50:370-396.
  7. Koçak Bilgin Y, Tekeli HN. Covid-19’un yiyecek içecek işletmelerine olan etkisi. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2022;23(Covid-19 Özel Sayısı):281-301.
  8. Rude J. Covid-19 and the Canadian cattle/beef sector: some preliminary analysis. Canadian Journal of Agricultural Economics/Revue canadienne d’agroeconomie. 2020;68(2):207-213.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

17 Temmuz 2022

Kabul Tarihi

31 Ekim 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 3 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Cakmak Kafadar, G., & Mercan, Y. (2022). COVID-19 PANDEMİSİNDE YETİŞKİNLERİN GIDA TERCİHLERİNDEKİ DAVRANIŞLARI, ALGILANAN STRES DURUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. Karya Journal of Health Science, 3(3), 255-260. https://doi.org/10.52831/kjhs.1144740
AMA
1.Cakmak Kafadar G, Mercan Y. COVID-19 PANDEMİSİNDE YETİŞKİNLERİN GIDA TERCİHLERİNDEKİ DAVRANIŞLARI, ALGILANAN STRES DURUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. Karya J Health Sci. 2022;3(3):255-260. doi:10.52831/kjhs.1144740
Chicago
Cakmak Kafadar, Gokce, ve Yeliz Mercan. 2022. “COVID-19 PANDEMİSİNDE YETİŞKİNLERİN GIDA TERCİHLERİNDEKİ DAVRANIŞLARI, ALGILANAN STRES DURUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER”. Karya Journal of Health Science 3 (3): 255-60. https://doi.org/10.52831/kjhs.1144740.
EndNote
Cakmak Kafadar G, Mercan Y (01 Aralık 2022) COVID-19 PANDEMİSİNDE YETİŞKİNLERİN GIDA TERCİHLERİNDEKİ DAVRANIŞLARI, ALGILANAN STRES DURUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. Karya Journal of Health Science 3 3 255–260.
IEEE
[1]G. Cakmak Kafadar ve Y. Mercan, “COVID-19 PANDEMİSİNDE YETİŞKİNLERİN GIDA TERCİHLERİNDEKİ DAVRANIŞLARI, ALGILANAN STRES DURUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER”, Karya J Health Sci, c. 3, sy 3, ss. 255–260, Ara. 2022, doi: 10.52831/kjhs.1144740.
ISNAD
Cakmak Kafadar, Gokce - Mercan, Yeliz. “COVID-19 PANDEMİSİNDE YETİŞKİNLERİN GIDA TERCİHLERİNDEKİ DAVRANIŞLARI, ALGILANAN STRES DURUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER”. Karya Journal of Health Science 3/3 (01 Aralık 2022): 255-260. https://doi.org/10.52831/kjhs.1144740.
JAMA
1.Cakmak Kafadar G, Mercan Y. COVID-19 PANDEMİSİNDE YETİŞKİNLERİN GIDA TERCİHLERİNDEKİ DAVRANIŞLARI, ALGILANAN STRES DURUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. Karya J Health Sci. 2022;3:255–260.
MLA
Cakmak Kafadar, Gokce, ve Yeliz Mercan. “COVID-19 PANDEMİSİNDE YETİŞKİNLERİN GIDA TERCİHLERİNDEKİ DAVRANIŞLARI, ALGILANAN STRES DURUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER”. Karya Journal of Health Science, c. 3, sy 3, Aralık 2022, ss. 255-60, doi:10.52831/kjhs.1144740.
Vancouver
1.Gokce Cakmak Kafadar, Yeliz Mercan. COVID-19 PANDEMİSİNDE YETİŞKİNLERİN GIDA TERCİHLERİNDEKİ DAVRANIŞLARI, ALGILANAN STRES DURUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. Karya J Health Sci. 01 Aralık 2022;3(3):255-60. doi:10.52831/kjhs.1144740