POSTPARTUM DÖNEMİN GÖRÜNMEYEN YÜZÜ: CİNSEL İŞLEV BOZUKLUĞU

Öz

Postpartum dönem kadın hayatını birçok yönden etkileyen bir süreçtir. Fiziksel, ruhsal, sosyal, emosyonel faktörler çiftlerin cinsel yaşamında değişikliğe neden olmaktadır. Cinsellik; duygu, düşünce ve davranışsal pek çok unsurun karşılıklı etkileşimi ile şekillenen karmaşık bir süreçtir. Cinsel ilişki yaşayabilmek, bunu herhangi bir sorun yaşamadan yapabilmek, kadınların yaşam kalitesini etkileyen önemli bir boyuttur. Ebeveynler için yüklenmiş anne baba rolü, doğuma ilişkin annenin tepkisi, aileye yeni bireyin katılması ve bu durumun getirdiği sorumluluk, annenin beden bilinci gibi faktörler postpartum dönemde çiftlerin cinsel yaşamını etkilemektedir. Bunun yanında doğum esnasında yaşanılan perineal travmalar, kadının cinsel yaşamında disparoni yaşamasına neden olabilir. Emzirme döneminde ise hormonal değişimden dolayı vajinal kuruluk meydana gelir ve bunun sonucunda kadının cinsel yaşamı olumsuz etkilenir. Bu dönemin düzelmesi için kadının ve eşinin zamana ve mahremiyete ihtiyacı vardır. Kültürel ve toplumsal eğilimler de çiftlerin cinsel aktivitesini etkileyen faktörler arasındadır. Doğum sonu dönemde sağlık çalışanlarına büyük rol ve sorumluluklar düşmektedir. Hemşire, kadınların ve eşlerinin postpartum cinsellikle ilgili bilgi gereksinimlerine ve sorularına hazırlıklı olmalı, bu konularda çiftlere danışmanlık verecek donanıma sahip olmalıdır. Doğum sonu dönemde kadınların kişisel bakım, yeni doğan bakımı veya duygusal destek için sık sık iletişime geçtikleri hemşireler, cinsel danışmanlık sağlama konusunda ideal konumdadır. Etkin danışmanlıkta hemşirenin sorumluluğu, yaşadığı cinsel sorunları ifade etmesi için hastayı cesaretlendirmek ve meydana gelen değişikliklerle ilgili bilgi vermek, baş etmede yararlanabileceği destek kaynaklarının belirlenmesine yardımcı olmaktır. Sağlık çalışanlarının kadının yaşam kalitesini etkileyen böylesi önemli bir konuda duyarlı olması, konuyu göz ardı etmemesi ve etkin danışmanlık sağlaması önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• Cinsellik
• Cinsel danışmanlık
• Postpartum dönem

THE INVISIBLE FACE OF THE POSTPARTUM PERIOD: SEXUAL DYSFUNCTION

Öz

Postpartum is a process that affects women's life in many ways. Physical, spiritual, social emotional factors cause change in the sexual life of groups. Sexuality is a complex process shaped by the mutual interaction of many elements of emotion, thought, behavior. Being able to have sexual intercourse without any problems is an important dimension that affects the quality of women’s life. Factors such as the mission for parents, mothers' reactionto birth, the newborn babyand responsibilities, the body consciousness of mother affect sexual life of couples during the postpartum period. Moreover, perineal traumas experienced during childbirth can cause woman to experience dysparoni in her sex life. During breastfeeding, vaginal drying occurs due to hormonal change, as a result, the sexual life of woman is negatively affected. The woman and her partner need time, privacy to get better. Cultural, social trends also affect the sexual life of couples. Medical staff have great roles, responsibilities at the end of the birth. Nurses should have the goods to counsel couples about postpartum. Nurses, whom women frequently contact for personal care, neonatal care, emotional support at the end of childbirth, are ideal guides to provide sexual counselling. The responsibility of the nurse/midwife in effective counseling is to encourage patient to express her sexual problems, provide information about the changes, determine the sources of support she can benefit from. It is important that health workers are sensitive to such an important issue affecting the quality of women's life, do not ignore the issue and provide effective counseling.

Anahtar Kelimeler

• Sexuality
• Sexual counseling
• Postpartum period

Kaynakça

1. Gutzeit O, Levy G, Lowenstein L. Postpartum female sexual function: risk factors for postpartum sexual dysfunction. Sex Med. 2020;8(1):8-13.
2. Paladine HL, Blenning CE, Strangas Y. Postpartum care: An approach to the fourth trimester. Am Fam Physician. 2019;100(8):485-491.
3. Millheiser L. Female sexual function during pregnancy and postpartum. J Sex Med. 2012;9(2):635-636.
4. McDonald E, Woolhouse H, Brown SJ. Consultation about sexual health issues in the year after childbirth: A cohort study. Birth. 2015;42(4):354-361.
5. Rezaei N, Azadi A, Sayehmiri K,et al. Postpartum sexual functioning and its predicting factors among Iranian women. Malays J Med Sci. 2017;24(1):94-103.
6. Hipp LE, Kane Low L, van Anders SM. Exploring women's postpartum sexuality: Social, psychological, relational, and birth-related contextual factors. J Sex Med. 2012;9(9):2330-2341.
7. Guendler J, Katz L, Flamini ME, Lemos A, Amorim M. Prevelance of sexuel dysfunctions and orientations on sexulity in postpartum women: cross-sectional study. Obstet Gynecol. 2019;133(1):213-214.
8. Zamani M, Roudsari RL, Moradi M, Esmaily H. The effect of sexual health counseling on women's sexual satisfaction in postpartum period: A randomized clinical trial. Int J Reprod Biomed. 2019;17(1):41-50.

9. Malakouti J, Golizadeh R, Mirghafourvand M, Farshbaf-Khalili A. The effect of counseling based on ex- PLISSIT model on sexuel function and marital satisfaction of postpartum women: A randomized controlled clinical trial. J Edu Healt Promot. 2020;30(9):284-290.
10. Nemati ALJ, Weitkamp K. The female orgasmic state and the different dimensions of the female sexual experience: Lessons learned from expert interviews. Sex Relatsh Ther. 2020;1-24.
11. Selimoğlu EŞ, Beydağ KD. Doğum sonu dönemde emzirmenin cinsel yaşam kalitesi üzerine etkisi. ACU Sağlık Bil Derg. 2020;11(1):174-180.
12. Szöllősi K, Szabó L. The association between ınfant feeding methods and female sexual dysfunctions. Breastfeed Med. 2020;15(10):1-6.
13. Alp Yılmaz F, Şener Taplak A, Polat S. Breastfeeding and sexual activity and sexual quality in postpartum women. Breastfeed Med. 2019;14(8):587-591.
14. Matthies LM, Wallwiener M, Sohn C, Reck C, Müller M, Wallwiener S. The influence of partnership quality and breastfeeding on postpartum female sexual function. Arch Gynecol Obstet. 2019;299(1):69-77.
15. Olsson A, Lundqvist M, Faxelid E, Nissen E. Woman’s thoughts about sexual life after childbirth: focus group discussions with women after childbirth. Scand J Caring Sci. 2005;19(4):381-387.
16. Spaich S, Link G, Alvarez SO, et al. Influence of peripartum expectations, mode of delivery, and perineal injury on women's postpartum sexuality. J Sex Med. 2020;17(7):1312-1325.
17. Maamri A, Badri T, Boujemla H, El Kissi Y. Sexuality during the postpartum period: study of a population of Tunisian women. Tunis Med. 2019;97(5):704-710.
18. Kasap E, Aksu EE, Şahin N, Güçlü S, Gür EB. Doğum şeklinin seksüel fonksiyon üzerine etkisi var mıdır?. Tepecik Eğit ve Araşt Hast Dergisi. 2016;26(3):201-206.
19. Zeren F, Özerdoğan N. Postpartum dönemde cinselliği etkileyen faktörler. Turkiye Klinikleri J Nurs Sci. 2018;10(4):354-362.
20. Çiftçi H, Pelit ES, Katı B. Kadın cinselliğinde kültürel farklılıkların rolü. Androl Bul. 2018;20(3):95-98.
21. Özdamar Ö, Yılmaz O, Beyca H, Muhcu M. Gebelik ve postpartum dönemde sık görülen ruhsal bozukluklar (Common psychiatric disorders in pregnancy and postpartum period). Zeynep Kamil Tıp Bülteni. 2014;45(2):71-77.
22. Johannes CB, Clayton AH, Odom DM, et al. Distressing sexual problems in United States women revisited: Prevalence after accounting for depression. J Clin Psychiatry. 2009;70(12):1698-1706.
23. Serati M, Salvatore S, Siesto G, et al. Female sexual function during pregnancy and after childbirth. J Sex Med. 2010;7(8):2782-2790.
24. Akarsu RH, Beji NK. Kadın cinsel fonksiyon bozuklukları sınıflandırılmasında DSM-V kapsamında yapılan değişiklikler. Androl Bul. 2016;18(65):134-137.
25. Beji NK, Çayır G. Pelvik taban disfonksiyonu tanı, tedavi ve bakımda hemşirelere yönelik güncel yaklaşımlar. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi. 2019;76-81.
26. Bilgin Z, Kömürcü N. Kadın cinselliği ve kanıt temelli yaklaşımlar. Androl Bul. 2016;18(64):48-55.
27. Akdeniz M. Kadınlarda orgazm bozukluğu. Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics.2015;6(2):56-65.
28. Signorello LB, Harlow BL, Chekos AK, Repke JT. Postpartum sexual functioning and ıts relationship to perineal trauma: A retrospective cohort study of primiparous women. Am J Obstet Gynecol. 2001; 184(5):881-890.
29. Özcan H, Beji NK. Kadın cinsel fonksiyon bozuklukları: 2018 güncelleme. Androl Bul. 2018;20(4):133-137.
30. Kettle C, Tohill S. Perineal care. BMJ Clin Evid. 2008;14(1):1-17.
31. Aydın Besen M, Rathfisch G. The effect of suture techniques used in repair of episiotomy and perineal tear on perineal pain and dyspareunia. Health Care Women Int. 2020;41(1):22-37.
32. Sheikhi ZP, Navidian A, Rigi M. Effect of sexual health education on sexual function and resumption of sexual intercourse after childbirth in primiparous women. J Educ Health Promot. 2020;9(1):87-94.
33. Demir R, Taşpınar, A. Kadın sağlığının korunmasında kegel egzersizlerinin önemi ve ebelik yaklaşımı. EGEHFD. 2018;34(2):77-88.
34. Türkseven A, Söylemez İ, Dursun P. Cinsel işlev bozuklukları ile evlilik uyumu arasındaki ilişki. Kriz Dergisi. 2020;28(1):9-20.
35. Dişsiz M, Mamuk R, Oskay Ü. Genitopelvik ağrı/penetrasyon bozuklukları ve güncel yaklaşımlar. DÜ Sağlık Bil Enst Derg. 2019;9(3):201-207.
36. Hucker A, McCabe MP. Incorporating mindfulness and chat groups into an online cognitive behavioral therapy for mixed female sexual problems. J. Sex Res. 2015;52(6):627-639.
37. Adam F, Thoveron M, Day J, Sutter PD. Comprendre l’orgasme féminin afin de mieux appréhender le trouble de l’orgasme chez la femme. Sexologies. 2015;24(4):155-162.
38. Aghababaei S, Refaei M, Roshanaei G, Rouhani Mahmoodabadi SM, Heshmatian T. The effect of sexual health counseling based on REDI model on sexual function of lactating women with decreased sexual desire. Breastfeed Med. 2020;15(11):731-738.
39. Mekonnen, BD. Factors associated with early resumption of sexual intercourse among women during extended postpartum period in Northwest Ethiopia: A cross sectional study. Contracept Reprod Med. 2020;5(1):1-8.
40. Koç E, Oskay Ü.Postpartum dönemde cinsellik ve danışmalık. KASHED. 2016;2(1):15-26.