Kaos Toerisi, Kelebek Etkisi: Covid-19 Pandemi Sonrası Güncel Çalışmalarla Bir Literatür Taraması

Müzeyyen Özhavzalı

Kaos Toerisi, Kelebek Etkisi: Covid-19 Pandemi Sonrası Güncel Çalışmalarla Bir Literatür Taraması

Öz

Küreselleşen dünyada işletmeler açık bir sistem olup sadece yakın değil uzak çevrelerinde ortaya çıkan kriz, gelişme ve değişimlerden de etkilenmesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu nedenle geçmişe göre bugün dış çevredeki değişimlere, gelişmlere daha duyarlı olmaları ve olası krizlere karşı her zaman dinamik bir şekilde tedbirli olmalarıgerekmektedir. Günümüzde etkilerini halen yaşamakta olduğumuz ve uyum sürecini gerçekleştirmeye çalıştığımız Covid-19 salgını, işletmeleri de beklenmedik bir anda krizin içinde bulmalarına neden olmuştur. Bu tarz krizleri bilmeyen ve buna bağlı hem hazırlıklı olmayıp hemde kriz sonrasında neler yapabileceği, uyum süreci hakkında bilgi sahibi olmayan işletmeler daha çok zorluk yaşamaktadırlar. Ayrıca krizler ve faktörler değiştikçe alınacak tedbirler ve uyum süreci de farklılık göstermektedir. Diğer yandan dünyada dijital gelişimin çok hızlı olması, Covid-19 salgını sürecinden sonra insanların alışveriş olanaklarının daha çok dijitale taşınması ve artın/azalan müşteri sayıları ile bağlantıların değişen ilişkileri bu dinamik sistemi daha fazla karmaşıklaştırmıştır. Bu karmaşıklığın, kaosun nedenleri ise gözlenebilen veya gözlenemeyen birçok faktör gösterilebilir. Küreselleşen dünyada, işletmeler kaotik ortamdaki bu acımasızca rekabet ortamında bu karmaşıklığı çözmenin en hızlı ve iyi yollarını aramaktadır. Bu çalışmanın amacı, Covid-19 salgını sürecinden sonra yeni normale uyum sağlama sürecinde işletmelerin Kaos teorisi ve ilkelerinden Kelebek etkisi ilişkisiyle nasıl açıklandığını gösteren çalışmaları incelemek ve bu tarz krizlerle karşılaşılabilmesi ihtimalinde işletmelere bu sorunları çözümüne yönelik literatür bilgisi kazandırarak daha sonra yaşanabilecek salgınlar için destek olmaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Açıkgöz N. ve Çağıl G. (2019). “Tedarik Zincirinde Kaos: Bir Literatür Taraması”, Academic Platform-Journal of Engineering and Science, c. 7, sayı. 3, ss. 449-466, doi:10.21541/apjes.562192
Agrawal, S., De Smet, A. , LacroġX, S. ve Reġch, A., (2020). To emerge stronger from the COVİD-19 crisis, companies should start reskilling their workforces now. Erişim Linki: https://www.mckinsey.com/business-functions/people-and-organizational-performance/our-insights/to-emerge-stronger-from-the-covid-19-crisis-companies-should-start-reskilling-their-workforces-now. (EriĢim Tarihi 21.7.2021).
Akbaba Altun, S. (2001). Kaos ve yönetim. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 28(28), 451-469.
Alla Hamou, A., Azroul, E., ve Lamrani Alaoui, A. (2021). Fractional model and numerical algorithms for predicting Covid-19 with isolation and quarantine strategies, nternational Journal of Applied and Computational Mathematics, 7(4),1-30.
Bağcı, H. (2020). Kaos teorisi kapsamında Covid-19’un finansal piyasalar üzerindeki kelebek etkisinin incelenmesi. Turkish Studies, 15(7), 2795-2810. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.46280
Bayar, M. ve Varışlı, N. (2021). İşletmelerde Covid-19 Sürecinde İnfodemi ve Kriz Yönetimi . European Journal of Managerial Research (EUJMR) , 5 (9) , 342-352.https://dergipark.org.tr/en/pub/eujmr/issue/66146/1017940
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. Ve Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Feichtinger, G., Hommes, C.H. ve Herold, W. (1994). Chaos in a Simple Deterministic Queueing System, Mathematical Methods of Operations Research, 40, 109-119 DOI:10.1007/BF01414032.

Gleick, J. (1987). Chaos making a new science. Yiking Penguin Inc.
Gleick, J. (2000). Kaos: yeni bir bilim teorisi. TÜBİTAK Yayınları.
Gleick, J. (2005), Kaos: Yeni Bir Bilim Teorisi, Fikret Üçkan (çev.), 13. Basım, Ankara:Tübitak Popüler Bilim Kitapları.
Gleick, J. (2014). Kaos (1.b.). (İ. A. Demir, Çev.) İstanbul: Alfa Yayınları.
Güçlü, N. (2001). Zaman yönetimi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 25(25), 87-106.
Gürsakal, N. (2007). Sosyal Bilimlerde Karmaşıklık ve Kaos (1. b.). İstanbul:Nobel Basımevi.
Hwarng H.B., Xie N. “Understanding supply chain dynamics: A chaos perspective “European Journal of Operational Research 184, 1163–1178, 2008 DOI: 10.1016/j.ejor.2013.09.025 Hwarng H.B., Yuan X., “Production, Manufacturing and Logistics Interpreting supply chain dynamics: A quasi-chaos perspective”, European Journal of Operational Research 233, 566–579, 2014
J. Ma, X. Pu. (2011 Complex dynamics in nonlinear triopoly market with different expectations, Discrete Dyn. Nat. Soc), http://dx.doi.org/10.1155/2011/902014.
Koç, B. Y . (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme kuramı. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5 (47), 480-495.
Levy, D. (1994), Chaos Theory And Strategy: Theory, Application, And Managerial Implications, Strategic Management Journal, Vol. 15, 167-178
Lindsay, J. S. (1989). Chaos theory: implication for educational research. 12th Conference of the Eastern Educational Research Association, Savannah, Georgia.
Lindsay, J. S. (1991). The chaos pattern in Piaget’s theory of cognitive development. The Annual Conference of the Eastern Educational Research Association, Boston.
Lorenz, E. (1972). Predictability: does the flap of a butterfly’s wings in Brazil set off a tornado in Texas? The conference of AAAS Section on Environmental Sciences, New Approaches to Global Weather: GARP, 29 December, Mass, Boston.
Oestreicher, C. (2007). A history of chaos theory. Dialogues in Clinical Neuroscience, 9(3), 279-289. https://doi.org/10.31887/DCNS.2007.9.3/coestreicher
Rockler, M. J. (1990-1991). Thinking about chaos: non-quantitative approach to teacher education. Action in Teacher Education, 12(4), 56-62. https://doi.org/10.1080/01626620.1991.10463112
Sak, R., Sak, Ş., Öneren Şendil, Ç., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4 (1), 227-256.
Taslaman, C. (2008). Kuantum Teorisi Felsefe ve Tanrı (2. b.). İstanbul: İstanbul Yayınevi.
Taş, C. (2022). Epidemik hastalıklar için matematiksel modeller ve Türkiye'de Covid-19 salgını (Master's thesis, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
Tekel, E. (2006). Termik santrallerin enerji ve ekserji analizi, (Master's thesis, Pamukkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü).
Tuna O. N. (2013). Kaos teorisi ve “sağlık - hastalık kavramı” üzerine etkisi, Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 21(2), 116-121.
Türk Dil Kurumu, TDK, (2011).
Uçar, S. (2015), ‘Kaos Teorisine Felsefi Bir Bakış’, Kutadgubilig: Felsefe Bilim Araştırmaları, (27)
Yiğitol, B. (2022). Stratejik Yönetim Düşüncesinde Paradigma Değişimi: Kaos Teorisi Bağlamında Üst Düzey İşletme Yöneticileri Üzerinden Nitel Bir Araştırma (Doctoral Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi,Türkiye).293-307.
Yüksel, M., ve Esmer, Y. (2019). İşletme Yönetiminde Kaos Yaklaşımı: Teorik Bir Bakış. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18. UİK Özel Sayısı, 937-952. https://doi.org/10.26466/opus.584117
Weick, Karl E.ve Kathleen M. Sutcliffe (2021). Beklenmeyeni Yönetmek. Albaraka yayınları.
Williams, G.P. (1997). Chaos Theory Tamed, Washington, D.C.: Nat. Acad. Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Müzeyyen Özhavzalı ^*
0000-0003-0518-3021
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

29 Aralık 2023

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

30 Kasım 2023

Kabul Tarihi

29 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 9 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA27LL48WR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özhavzalı, M. (2023). Kaos Toerisi, Kelebek Etkisi: Covid-19 Pandemi Sonrası Güncel Çalışmalarla Bir Literatür Taraması. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 9(2), 258-269. https://izlik.org/JA27LL48WR

AMA

1.Özhavzalı M. Kaos Toerisi, Kelebek Etkisi: Covid-19 Pandemi Sonrası Güncel Çalışmalarla Bir Literatür Taraması. JEBPIR. 2023;9(2):258-269. https://izlik.org/JA27LL48WR

Chicago

Özhavzalı, Müzeyyen. 2023. “Kaos Toerisi, Kelebek Etkisi: Covid-19 Pandemi Sonrası Güncel Çalışmalarla Bir Literatür Taraması”. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi 9 (2): 258-69. https://izlik.org/JA27LL48WR.

EndNote

Özhavzalı M (01 Aralık 2023) Kaos Toerisi, Kelebek Etkisi: Covid-19 Pandemi Sonrası Güncel Çalışmalarla Bir Literatür Taraması. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi 9 2 258–269.

IEEE

[1]M. Özhavzalı, “Kaos Toerisi, Kelebek Etkisi: Covid-19 Pandemi Sonrası Güncel Çalışmalarla Bir Literatür Taraması”, JEBPIR, c. 9, sy 2, ss. 258–269, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27LL48WR

ISNAD

Özhavzalı, Müzeyyen. “Kaos Toerisi, Kelebek Etkisi: Covid-19 Pandemi Sonrası Güncel Çalışmalarla Bir Literatür Taraması”. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi 9/2 (01 Aralık 2023): 258-269. https://izlik.org/JA27LL48WR.

JAMA

1.Özhavzalı M. Kaos Toerisi, Kelebek Etkisi: Covid-19 Pandemi Sonrası Güncel Çalışmalarla Bir Literatür Taraması. JEBPIR. 2023;9:258–269.

MLA

Özhavzalı, Müzeyyen. “Kaos Toerisi, Kelebek Etkisi: Covid-19 Pandemi Sonrası Güncel Çalışmalarla Bir Literatür Taraması”. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, c. 9, sy 2, Aralık 2023, ss. 258-69, https://izlik.org/JA27LL48WR.

Vancouver

1.Müzeyyen Özhavzalı. Kaos Toerisi, Kelebek Etkisi: Covid-19 Pandemi Sonrası Güncel Çalışmalarla Bir Literatür Taraması. JEBPIR [Internet]. 01 Aralık 2023;9(2):258-69. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27LL48WR