The Role of Civil Society Organisations in Combating Climate Change: The Case of Türkiye

Öz

International organizations, states, public administrations, the private sector, and civil society organizations (CSOs) are all working to address the issue and impacts of climate change. Since Türkiye became a party to the United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) in 2004, the issue of climate change has also become part of the agenda for CSOs. Like in the rest of the world, climate change poses significant environmental, economic, and social risks in Türkiye, making it a complex issue. CSOs play a crucial role in addressing this complex problem. This study aims to analyze the role of CSOs in Türkiye in the fight against climate change and their impact in this area through their activities such as raising public awareness, contributing to the shaping of climate change policies, etc. Besides, qualitative research method was used and literature review was included in the creation of the theoretical framework in this study. The publications, reports, projects, trainings, workshop activities, news and events on the websites of the CSOs in question were systematically examined through content analysis. As a result of this review, the approaches and attitudes of relevant CSOs towards climate change have been revealed. In conclusion, it can be stated that leading CSOs in Türkiye, which prioritize climate change issues on their agenda, have integrated themselves into climate change mitigation policies. Additionally, CSOs in Türkiye stand out as significant actors in the fight against climate change. However, for these efforts to be more effective, additional resources, collaboration, and policy support are required. Although the effectiveness of CSOs in raising public awareness and shaping climate policies has increased, it is crucial to establish a supportive environment to ensure these efforts continue sustainably.

Anahtar Kelimeler

• Climate Change
• Civil Society Organization
• Awareness

İklim Değişikliği ile Mücadelede Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü: Türkiye Örneği

Öz

İklim değişikliği sorunu ve etkileri ile uluslararası kuruluşlar, devletler, kamu yönetimleri, özel sektör, sivil toplum kuruluşları (STK) gibi birçok kurum ve kuruluş mücadele etmektedir. Türkiye’nin Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne (BMİDÇS) 2004 yılında taraf olmasıyla birlikte iklim değişikliği konusu STK’ların da gündeminde yer almaya başlamıştır. İklim değişikliği, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de ciddi anlamda çevresel, ekonomik ve sosyal açıdan risklere yol açan karmaşık bir meseledir. Bu karmaşık sorunla mücadelede STK’lar önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışma Türkiye’deki STK’ların iklim değişikliği ile mücadele sürecinde üstlendikleri rolü ve toplumu bilinçlendirme, iklim değişikliği politikalarının şekillenmesine katkı sağlama vb. faaliyetleri ile bu alandaki etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada nitel araştırma yönteminden yararlanılmış, kuramsal çerçevenin oluşturulmasında literatür taramasına yer verilmiştir. Çalışmaya konu olan STK’ların web sitelerinde yer alan yayınlar, raporlar, projeler, eğitimler, atölye faaliyetleri, haberler, etkinlikler içerik analizi yoluyla sistematik olarak incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda ilgili STK’ların iklim değişikliğine yönelik yaklaşım ve tutumları ortaya konmuştur. Sonuç olarak, Türkiye’de önde gelen ve iklim değişikliği sorununu gündeminde tutan belli başlı STK’ların iklim değişikliği ile mücadele politikalarına eklemlendiği söylenebilir. Ayrıca, Türkiye’deki STK’lar iklim değişikliği ile mücadelede önemli bir aktör olarak öne çıkmaktadır. Ancak, bu çabaların daha etkili olabilmesi için daha fazla kaynak, iş birliği ve politika desteği gerekmektedir. STK’ların halkın bilinçlendirilmesi ve iklim politikalarının şekillenmesindeki etkinliklerinin arttığı görülmekle birlikte, bu çabaların sürdürülebilir bir şekilde devam edebilmesi için destekleyici bir ortamın sağlanması büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İklim Değişikliği
• Sivil Toplum Kuruluşu
• Farkındalık

Kaynakça

1. Allan, J. I., ve Hadden, J. (2017). Exploring the Framing Power of NGOs in Global Climate Politics, Environmental Politics, 26(4), 600-620.
2. American Meteorological Society (2025). “Climate Change”, 10.05.2025 tarihinde https://glossary.ametsoc.org/wiki/Climate_change adresinden erişildi.
3. Angel P. A., S. (2025). Empowering Change: The Crucial Role of Civil Society in Climate Change Mitigation, American Journal of Economics and Sociology, 84, 21-32.
4. Aslan, S. (2010). Sivil Toplum: Kavramsal Değişim ve Dönüşüm, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(33), 188-212. Archer, D., ve Rahmstorf, S. (2010). The Climate Crisis An Introductory Guide to Climate Change, New York: Cambridge University Press.
5. Ata, B. (2025). “İklim Kanunu Teklifi Kabul Edildi: Güncellemeler, Tepkiler ve Yeşil Haber’in Değerlendirmesi”, 25.04.2025 tarihinde https://yesilhaber.net/iklim-kanunu-teklifi-kabul-edildi-guncellemeler-tepkiler-ve-yesil-haberin-degerlendirmesi/ adresinden erişildi.
6. Axon, S. (2016). “The Good Life”: Engaging the Public with Community-based Carbon Reduction Strategies, Environmental Science & Policy, 66, 82-92.
7. Bernauer, T., Gampfer, R., Meng, T., ve Su, Y. S. (2016). Could more Civil Society Involvement Increase Public Support for Climate Policy-making? Evidence from a Survey Experiment in China, Global Environmental Change, 40, 1-12.
8. Burke, M., Ockwell, D., ve Whitmarsh, L. (2018). Participatory Arts and Affective Engagement with Climate Change: The Missing Link in Achieving Climate Compatible Behaviour Change?, Global Environmental Change, 49, 95-105.

9. Carothers, T., ve Barndt, W. (1999). Civil Society, Foreign Policy, 117, 18-29.
10. Çelik, M. (2025). “Türkiye’nin İlk İklim Kanunu Teklifine Eleştirel Bakış: ETS Odağı, Adil Geçiş Eksikliği ve Politik Etkiler”, 14.05.2025 tarihinde https://yesilbuyume.org/turkiye-iklim-kanunu-teklifi-analizi/ adresinden erişildi.
11. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (2012). “İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı 2011-2023”, 12.04.2021 tarihinde 15.5.2025 tarihinde https://iklim.gov.tr/eylem-planlari-i-19 adresinden erişildi.
12. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (2024a). “İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı (2024-2030)”, 07.05.2024 tarihinde https://iklim.gov.tr/eylem-planlari-i-19 adresinden erişildi.
13. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (2024b). İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı (2024-2030)”, 07.05.2024 tarihinde https://iklim.gov.tr/eylem-planlari-i-19 adresinden erişildi.
14. Dessler, A. E. (2022). Introduction to Modern Climate Change, New York: Cambridge University Press. Enerji Ekonomisi (2021). ‘‘ÇEVRE - Erozyonla Mücadele Haftası...’’, 02.04.2025 tarihinde https://www.enerjiekonomisi.com/cevre-erozyonla-mucadele-haftasi/19639/ adresinden erişildi.
15. Günay, K., ve Güçdemir, Y. (2022). İklim Değişikliği İletişimi Bağlamında Türkiye’de 2020- 2021 Yılları Arasında Sivil Toplum Kuruluşlarının Twitter Paylaşımlarının Konu Modelleme Analizi, The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 12(4), 1026-1045.
16. İklim Ağı (2025). “Hakkımızda”, 14.05.2025 tarihinde https://iklimagi.org/hakkimizda/ adresinden erişildi. İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü (2025). “İstatistikler - Derneklere ilişkin İstatistikler”, 18.04.2025 tarihinde https://www.siviltoplum.gov.tr/dernekler-bilgi-sistemi-derbis-kullanici-sayisi adresinden erişildi.
17. İklimi Duy (İklim Değişikliğine Uyum Eğitimi) (2023). “Terimler Sözlüğü”, 20.07.2023 tarihinde https://www.iklimiduy.org/terimler-sozlugu/ adresinden erişildi.
18. İklim Haber (2024). “Türkiye’de İklim Değişikliği Algısı 2024”, 12.04.2025 tarihinde https://www.iklimhaber.org/raporlar/ adresinden erişildi.
19. İklim Haber (2025a). 13.04.2025 tarihinde https://www.iklimhaber.org/ adresinden erişildi.
20. İklim Haber (2025b). İklim Kanunu’na Yönelik Tepkiler Büyüyor: “Teklif İklim Değişikliği ile Mücadele Etmeyi Amaçlamıyor”, 15.05.2025 tarihinde https://www.iklimhaber.org/iklim-kanununa-yonelik-tepkiler-buyuyor-teklif-iklim-degisikligi-ile-mucadele-etmeyi-amaclamiyor/ adresinden erişildi.
21. İklim İçin 350 Derneği (2022). “Kampanyalar - #Dumansız Para Sahası Talep Ediyoruz!”, 15.04.2025 tarihinde https://iklimicin350.org/dumansiz-para-sahasi/#neden adresinden erişildi.
22. İklim İçin 350 Derneği (2024a). “Faaliyet Raporu 2023”,15.04.2025 tarihinde https://iklimicin350.org/faaliyet-raporu-2023/ adresinden erişildi.
23. İklim İçin 350 Derneği (2024b). “Hizmet Amaçlı Binalarda Güneş Enerjisi Zorunlu Olsun”, 15.4.2025 tarihinde https://iklimicin350.org/ adresinden erişildi.
24. İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneği (2025a). “Hakkımızda - Biz Kimiz ve Faaliyetimiz Nedir?”, 17.04.225 tarihinde https://www.iklimdernegi.org/kurumsal/hakkimizda/ adresinden erişildi.
25. İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneği (2025b). “Raporlar”, 20.04.2025 tarihinde https://www.iklimdernegi.org/raporlar/ adresinden erişildi.
26. IPCC (2023). “Climate Change 2023: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Core Writing Team, H. Lee and J. Romero (eds.)]”, 12.05.2025 tarihinde https://www.ipcc.ch/report/sixth-assessment-report-cycle/ adresinden erişildi.
27. Jones, L., Harvey, B., ve Godfrey-Wood, R. (2016). The Changing Role of NGOs in Supporting Climate Services. BRACED Resilience Intel Paper, 4, 1-24.
28. Kaynak, Çevre ve İklim Derneği (2025a). “Hakkımızda - REC’i Keşfet”, 20.04.2025 tarihinde https://rec.org.tr/hakkimizda/rec-turkiye/ adresinden erişildi.
29. Kaynak, Çevre ve İklim Derneği (2025b). “Projeler - Proje Arşivi”, 20.04.2025 tarihinde https://rec.org.tr/projearsivi/ adresinden erişildi.
30. Khatibi, F. S., Dedekorkut-Howes, A., Howes, M., ve Torabi, E. (2021). Can Public Awareness, Knowledge and Engagement Improve Climate Change Adaptation Policies?, Discover Sustainability, 2(18), 1-24.
31. Kuşku Sönmez, E. (2019). The Role of Turkish Civil Society in Political Decision Making, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 74(3), 961-981.
32. Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü (2025). “Vakıf Sorgulama”, 18.04.2025 tarihinde https://www.vgm.gov.tr/vakif-sorgulama/vakif-sorgulama?Page=1 adresinden erişildi.
33. Özer, Y. E. (2017). İklim Değişikliği Yönetişimindeki Aktörlerin Analizi ve Türkiye, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 4(13), 833-851.
34. Reid, H., Ampomah, G., Prera, M., Rabbani, G., ve Zvigadza, S. (2012). Executive Summary - Southern Voices on Climate Policy Choices: Analysis of and Lessons Learned from Civil Society Advocacy on Climate Change. IIED, London.
35. Romm, J. (2022). Climate Change: What Everyone Needs to Know, New York: Oxford University Press. Sarıtaş, G. (2025). “Türkiye’nin İlk İklim Kanunu Taslağına Dair Notlar: Ekonomik Zorunluluk mu Ekolojik Sorumluluk muydu?”, 30.04.2025 tarihinde https://legal.com.tr/blog/uluslararasi-hukuk/turkiyenin-ilk-iklim-kanunu-taslagina-dair-notlar-ekonomik-zorunluluk-mu-ekolojik-sorumluluk-muydu/ adresinden erişildi. Scripps Institution of Oceanography (2025). “The Keeling Curve”, 13.05.2025 tarihinde https://keelingcurve.ucsd.edu/ adresinden erişildi.
36. Sezik, M. (2022). Türkiye’deki Sivil Toplum Kuruluşlarının Ekoloji ve Biyoçeşitliliğin Korunmasındaki Rolleri, R&S- Research Studies Anatolia Journal, 5(4), 588-610.
37. Sosyal İklim Derneği (2025a). “Projelerimiz”, 19.04.2025 tarihinde https://sosyaliklim.org/projelerimiz/ adresinden erişildi.
38. Sosyal İklim Derneği (2025b). “Sosyal İklim Derneği Kimdir?, Yöntemlerimiz”, 18.04.2025 tarihinde https://sosyaliklim.org/biz-kimiz/ adresinden erişildi.
39. Sutton, S. G, ve Tobin, R. C. (2011). Constraints on Community Engagement with Great Barrier Reef Climate Change Reduction and Mitigation, Global Environmental Change, 21(3), 894-905.
40. Sürdürülebilirlik için 17. Amaç Derneği (2025). “Hakkımızda”, 13.04.2025 tarihinde https://onyedinciamac.org/hakkimizda/ adresinden erişildi.
41. Şahin, C. (2023). Tema Vakfı Afişlerinin Çok Modlu Kaynaklar Açısından İncelenmesi, Sanat ve Tasarım Dergisi, 32, 165-178.
42. Talu, N. (2015). Türkiye’de İklim Değişikliği Siyaseti, Ankara: Phoenix Yayınevi.
43. Talu, N., ve Kocaman H. (2019). “Türkiye’de İklim Değişikliği ile Mücadelede Politikalar, Yasal ve Kurumsal Yapı”, 09.01.2025 tarihinde https://www.iklimin.org/moduller/turkiyemodulu.pdf adresinden erişildi.
44. TEMA Vakfı (2024). “İklim Politika Notu”, 07.01.2025 tarihinde https://cdn-tema.mncdn.com/Uploads/Cms/tema-vakfi-iklim-politika-notu-2024.pdf adresinden erişildi.
45. TEMA Vakfı (2025a). “Çalışmalarımız, İklim Değişikliği Eğitim ve Farkındalık Projesi”, 14.01.2025 tarihinde https://www.tema.org.tr/calismalarimiz/egitim/egitim-projeleri/iklim-degisikligi adresinden erişildi.
46. TEMA Vakfı (2025b). “Çalışmalarımız, İklim Politikaları”, 14.01.2025 tarihinde https://www.tema.org.tr/calismalarimiz/savunuculuk-ve-cevre-politikalari/iklim-politikalari adresinden erişildi.
47. TEMA Vakfı (2025c). “Hakkımızda”, 04.04.2025 tarihinde https://iklimtema.org/?/hakkimizda adresinden erişildi.
48. Türkiye Çevre Vakfı (2025a). “Haber & Etkinlik”, 14.05.2025 tarihinde http://www.cevre.org.tr/tr/haber---etkinlik adresinden erişildi.
49. Türkiye Çevre Vakfı (2025b). “Hakkımızda”, 14.05.2025 tarihinde http://www.cevre.org.tr/tr/kurumsal#hakkimizda adresinden erişildi.
50. UNFCCC (1992). “United Nations Framework Convention on Climate Change”, 31.07.2023 tarihinde https://unfccc.int/resource/docs/convkp/conveng.pdf adresinden erişildi.
51. Yegin Yarayan, N. (2022). “İklim Politikalarının Geliştirilmesinde Sivil Toplumun Rolü ve Önemi”, 16.04.2025 tarihinde https://www.iklim.org.tr/iklim-politikalarinin-gelistirilmesinde-sivil-toplumun-rolu-ve-onemi-2/ adresinden erişildi.
52. Wolf, J., ve Moser, S. C. (2011). Individual Understandings, Perceptions, and Engagement with Climate Change: Insights from in-depth Studies Across the World, Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 2(4), 547-569.