Kırılgan Beşli’de Bir Uç Değer: CDS Primi Belirleyicileri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz

Öz

2008 Küresel Finansal Krizi sonrası 2010-2024 dönemini kapsayan bu çalışma, Kırılgan Beşli ülkelerinde (Brezilya, Hindistan, Endonezya, Türkiye ve Güney Afrika) CDS primleri ile portföy yatırımları, döviz kuru, enflasyon, ekonomik büyüme ve jeopolitik risk arasındaki ilişkiyi ampirik olarak araştırmayı amaçlamaktadır. Analiz sürecinde Panel Veri Yönteminin Driscoll-Kraay dirençli tahmin edicisi kullanılarak, enflasyonun ülke riskini artıran en güçlü belirleyici olduğu ve portföy yatırımlarının spekülatif karakteri nedeniyle beklenenin aksine risk primini yükselttiği saptanmıştır. Çalışmanın en etkileyici ve özgün yönü, "Kırılgan Beşli" tanımının homojenliğini sarsan alt grup analiziyle Türkiye'nin bu gruptan niteliksel bir uç değer olarak ayrıştığını kanıtlamasıdır; nitekim Türkiye örneklemden çıkarıldığında jeopolitik riskin diğer ülkeler için anlamlı hale gelmesi ve döviz kuru etkisinin işaret değiştirmesi, grubun yapısal farklılıklarını çarpıcı bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda çalışma, Kırılgan Beşli ülkeleri için tek tip yaklaşımlar yerine, özellikle Türkiye özelinde kalıcı dezenflasyonu ve doğrudan yabancı yatırımları hedefleyen ülke-özgü politikaların zorunluluğunu vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kredi Temerrüt Takası (CDS)
• Kırılgan Beşli
• Jeopolitik Risk
• Driscoll-Kraay Tahmin Edicisi

Destekleyen Kurum

Kırıkkale Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi

Proje Numarası

01

Etik Beyan

Bu makalenin tasarımı, hazırlanması, yürütülmesi, araştırmalarının yapılması ve bulgularının analizlerinde bilimsel etiğe ve akademik kurallara özenle riayet edilmiştir.

Teşekkür

Bu makalenin oluşumunda bana rehberlik eden, fikirlerini ve desteğini esergimeyen sayın danışman hocam Prof Dr. Mehmet DİKKAYA hocama teşekkürlerimi sunarım.

An Outlier in the Fragile Five: A Comparative Analysis of the Determinants of CDS Premiums

Öz

This study, covering the period from 2010 to 2024 following the 2008 Global Financial Crisis, aims to empirically investigate the relationship between CDS spreads and portfolio investments, exchange rates, inflation, economic growth, and geopolitical risk in the Fragile Five countries (Brazil, India, Indonesia, Turkey, and South Africa). Using the Driscoll-Kraay robust estimator of the Panel Data Method in the analysis process, it was found that inflation is the strongest determinant of increasing country risk and that, contrary to expectations, portfolio investments increase the risk premium due to their speculative nature. The most impressive and original aspect of the study is that it proves Turkey stands out as a qualitative outlier from this group through a subgroup analysis that undermines the homogeneity of the “Fragile Five” definition. Indeed, when Turkey is removed from the sample, the emergence of geopolitical risk as significant for other countries and the reversal of the exchange rate effect strikingly reveal the structural differences within the group. Accordingly, the study emphasizes the necessity of country-specific policies targeting permanent disinflation and direct foreign investment, particularly for Turkey, rather than a uniform approach for the Fragile Five countries.

Anahtar Kelimeler

• Credit Default Swap (CDS)
• Fragile Five
• Geopolitical Risk (GPR)
• Driscoll–Kraay Estimator.

Destekleyen Kurum

Faculty of Economics and Administrative Sciences, Kırıkkale University

Proje Numarası

01

Etik Beyan

In the design, preparation, execution, research, and analysis of the findings of this article, meticulous attention has been paid to scientific ethics and academic standards.

Teşekkür

I would like to express my gratitude to my esteemed advisor, Professor Dr. Mehmet DİKKAYA, for his guidance, ideas, and support in the creation of this article.

Kaynakça

1. Abioğlu, V., Özgür, M. I., & Soyu, E. (2021). İktisadi, Finansal ve Politik Risklerin Türkiye CDS Primine Etkileri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 67, 238-251.
2. Aizenman, J., Binici, M., & Hutchison, M. (2014). The Transmission of Federal Reserve Tapering News to Emerging Financial Markets (No. w19980; s. w19980). National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w19980
3. Akel, V. (2015). Kırılgan Beşli Ülkelerinin Hisse Senedi Piyasaları Arasındaki Eşbütünleşme Analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 11(24), 75–96.
4. Akın, T., & Işıklı, E. (2020). The Relationship Between Credit Default Swap, Economic Growth And Current Account Deficit: A Case Of Turkey. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(İktisadi ve İdari Bilimler), 91–98.
5. Akkuş, Ö. (2021). CDS Risk Primleri İle Dış Borçlanma İlişkisi: Simetrik Ve Asimetrik Nedensellik Analizi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 31, 215–228.
6. Alptürk, Y., Sezal, L., & Gürsoy, S. (2021). Türkiye’de Jeopolitik Risk İle CDS Primleri Arasındaki İlişki: Asimetrik Nedensellik Analizi. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 107–126
7. Amstad, M., Remolona, E., & Shek, J. (2016). How do global investors differentiate between sovereign risks? The new normal versus the old. Journal of International Money and Finance, 66, 32–48. Arık, E. (2025). Türkiye’de yabancı portföy yatırımları ile CDS primi, döviz kuru ve faiz oranı arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Fiscaoeconomia, 9(3), 1781–1799.
8. Arslan, M., Kuzu, S., & Çelik, İ. E. (2022). CDS primleri üzerinde etkili olan makroekonomik göstergelerin araştırılması: Türkiye örneği. EKEV Akademi Dergisi, 90, 331–346.

9. Augustin, P., Subrahmanyam, M. G., Tang, D. Y., & Wang, S. Q. (2016). Credit default swaps: Past, present, and future. Annual Review of Financial Economics, 8(1), 175–196.
10. Avşarlıgil, N., & Turgut, E. (2021). A study on the relationship between CDS premiums and stock market indices: A case of the fragile five countries. Istanbul Business Research.
11. Aydın, N., Başar, M., & Coşkun, M. (2015). Finansal yönetim. Detay Yayıncılık.
12. Balcilar, M., Bonato, M., Demirer, R., & Gupta, R. (2018). Geopolitical risks and stock market dynamics of the BRICS. Journal of Banking & Finance, 95, 295–306. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2018.07.002
13. Bomfim, A. N. (2022). Credit default swaps. Finance and Economics Discussion Series, 2022(23), 1–27. Buz, N. E., & Küçükkocaoğlu, G. (2023). Ülke kredi temerrüt takas (CDS) primini etkileyen faktörler: Türkiye uygulaması. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 25(1), 27–52.
14. Caldara, D., & Iacoviello, M. (2022). Measuring geopolitical risk. American Economic Review, 112(4), 1194–1225. Calvo, G. A. (1998). Capital flows and capital-market crises: The simple economics of sudden stops. Journal of Applied Economics, 1(1), 33–54.
15. Cheng, H. (2014). Analysis of panel data (3rd ed.). Cambridge University Press.
16. Deniz, E. (2025, Eylül). CDS (credit default swap) nedir? Piyasalar için neden bu kadar önemli? GCM Yatırım. https://www.gcmyatirim.com.tr/egitim/makaleler/cds-credit-default-swap-nedir-piyasalar-icin-neden-bu-kadar-onemli
17. Dikkaya, M., & Üzümcü, A. (2017). Uluslararası ticaret ve finans (2. baskı). Savaş Yayınevi.
18. Dinç, M., Yıldız, Ü., & Kırca, M. (2018). Türkiye kredi risk primindeki (CDS) yapısal kırılmaların ekonometrik analizi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 181–192.
19. Doğan, İ., & İltaş, Y. (2025). Döviz kurları ile CDS primleri arasındaki volatilite yayılımları: Kırılgan beşli ülkelerinden kanıtlar. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 70, 125–132.
20. Duffie, D. (1999). Credit swap valuation. Financial Analysts Journal, 55(1), 73–87. https://doi.org/10.2469/faj.v55.n1.2242
21. Economic Analysis of Panel Data. (2005). John Wiley & Sons.
22. Eğilmez, M. (2015, Eylül). Kırılgan ekonomilerin en kırılganları. https://www.mahfiegilmez.com/2015/09/krlgan-ekonomilerin-en-krlganlar.html
23. Erdil, T. B. (2008). Finansal türevler ve kredi temerrüt swaplarının teori ve uygulamaları (Yayımlanmamış doktora tezi). Kadir Has Üniversitesi.
24. ESRB. (2025, Kasım). Credit default swaps – Analysis and policies. https://www.esrb.europa.eu Fontana, A., & Scheicher, M. (2010). An analysis of euro area sovereign CDS and their relation with government bonds. ECB Working Paper Series.
25. Güriş, S., Çağlayan, E., & Güriş, B. (2013). EViews ile temel ekonometri. Der Yayınları.
26. Hayes, A. (2025, Aralık). Credit default swap: What it is and how it works. Investopedia. https://www.investopedia.com/terms/c/creditdefaultswap.asp
27. Hoechle, D. (2007). Robust Standard Errors For Panel Regressions With Cross-Sectional Dependence. The Stata Journal, 7(3), 281–312
28. ISDA. (2019, Eylül). Global credit default swaps market study. https://www.isda.org
29. Kamacı, A., & Konya, S. (2016). Kırılgan Beşli Ülkelerinde Portföy Yatırımları Ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Analizi. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 136-155.
30. Kılcı, E. N. (2019). Dış borçların ülke CDS primleri üzerindeki etkisinin incelenmesi: Türkiye örneği. Sayıştay Dergisi, 112, 75–92.
31. Longstaff, F. A., Pan, J., Pedersen, L. H., & Singleton, K. J. (2011). How sovereign is sovereign credit risk? American Economic Journal: Macroeconomics, 3(2), 75–103.
32. Morgan Stanley Research. (2013, August). Global EM investor: The fragile five.
33. Pan, J., & Singleton, K. J. (2008). Default and recovery implicit in the term structure of sovereign CDS spreads. Journal of Finance, 63(5), 2345–2384.
34. Pirdal, B., & Moğol, T. (2024). Devlet borç temerrüdünün makroekonomik belirleyicileri: Yükselen piyasa ekonomileri örneği. Business & Management Studies: An International Journal, 12(2), 384–397. https://doi.org/10.15295/bmij.v12i2.2391
35. Oral, O., & Yılmaz, C. (2020). Kredi temerrüt takası (CDS primi) ile borsa kapanış endeksi arasındaki ilişki: Türkiye ile Brezilya karşılaştırması. İçinde Finans alanında spesifik konular (ss. 91–115). Gazi Yayınevi.
36. Salmon, F. (2012). The formula that killed Wall Street. Significance, 9(1), 16–20.
37. Saritaş, H., Kılıç, E., & Nazlıoğlu, E. H. (2021). Analysis of the relationship between credit default swaps (CDS), credit ratings and stock markets: The case of Turkey. Maliye Finans Yazıları, 116, 73–92.
38. Stamatiou, T. G. (2024). The role of credit default swap contracts in the 2008 US crisis and the 2010 Greek sovereign debt crisis. SSRN.
39. Varlık, S., & Varlık, N. (2017). Türkiye’nin CDS priminin oynaklığı. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, 632, 9–17. Yerlikaya, B. (2024). Time series analysis on credit default swap (CDS) and market indicators: The case of Türkiye. Yildiz Social Science Review, 10(2), 136–147.
40. https://tr.investing.com/
41. https://databank.worldbank.org/home
42. https://data.bloomberg.com/
43. https://www.matteoiacoviello.com/