FİKİR VE SANAT ESERLERİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN HUKUKİ SINIRLAMALAR

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 16. maddesinde eserde değişiklik yapma hakkı ve bu hakkın kapsamı düzenlenmiştir. FSEK m. 16/1’e göre, kural olarak, eser sahibinin izni olmaksızın kısaltma, ekleme veya başkaca şekillerde eserde değişiklik yapılamaz. Eser sahibi, uygun görmesi halinde eserde değişiklik yapabilir veya eserde değişiklik yapması için üçüncü kişilere izin verebilir. Değişikliğin üçüncü kişi tarafından yapılacağı hallerde eser sahibi iznin kapsamını farklı şekillerde belirleyebilir. En katı haliyle, eser sahibi eserde değişiklik yapılmasına izin vermiş olmakla birlikte bu değişikliğin nasıl yapılacağını belirlemiş olabilir. İkinci bir seçenek olarak, eser sahibi, yapılacak değişiklikler ile ilgili bir çerçeve belirlemekle birlikte, değişikliğin ne şekilde yapılacağına kendisine izin verilen üçüncü kişinin karar vermesini uygun görebilir. Son olarak, eser sahibi, eserde değişiklik yapılmasına kayıtsız ve şartsız şekilde izin verebilir. Ancak şunu belirtelim ki, eser sahibi kayıtsız ve şartsız izin vermiş olsa dahi eserde eser sahibinin şeref ve haysiyetini zedeleyecek ya da eserin mahiyetini ve hususiyetini bozacak değişiklikler yapılamaz (FSEK m. 16/3). Genel kural bu şekilde olmakla birlikte, FSEK m. 16/2’de bu kurala bir istisna getirilmiştir. Buna göre, bir eser üzerindeki fikri hakları kullanmaya yetkili olan kişiler, eseri işlerken, çoğaltırken, temsil ederken veya yayımlarken kullandıkları teknik sebebiyle eserde yapılması gereken zaruri değişiklikleri eser sahibinden özel olarak bir izin almadan da yapabilirler. Ayrıca, FSEK m. 80/4’e göre, sözleşmede veya özel bir hükümle aksi belirtilmedikçe, sinema eserlerinin sahipleri, film yapımcısına ekonomik haklarını devrettikten sonra filme dublaj yapılmasına veya altyazı eklenmesine itiraz edemezler. Son olarak, eser niteliği taşıyan mimari yapılarda, yapının dayanıklılığının artırılması veya kullanım amacının yerine getirilmesi açısından gerekli ise malikin eserde değişiklikler yapabileceği kabul edilmektedir.

Article 16 of the Law on Intellectual and Artistic Works numbered 5846 (Law) regulates the right to modify a work and the scope of this right. Pursuant to Law Article 16/1, as a general rule, a work cannot be abbreviated, supplemented, or modified in other ways without the permission of the author. The author may modify the work or authorize third parties to modify the work, should the author deem it appropriate. In cases where the modification is to be carried out by a third party, the author may define the scope of the permission in various ways. In the most stringent form, the author may have granted permission for the modification but may have simultaneously prescribed the manner in which this modification must be performed. As a second option, the author may define a framework for the modifications to be made while allowing the authorized person to determine the specific changes within that framework. Finally, the author may grant unconditional and absolute permission for the modification of the work. However, it must be stipulated that, even if the author has granted unconditional and absolute permission, no modifications may be made to the work that prejudice the author’s honor and reputation or distort the nature and specific characteristics of the work (Law Article 16/3). While this constitutes the general rule, Law Article 16/2 introduces an exception to this rule. Accordingly, persons authorized to exercise the intellectual rights over a work may carry out the necessary modifications required due to the technical means employed while adapting, reproducing, performing, or publishing the work, without obtaining special permission from the author. Furthermore, according to Article 80/4 of Law, unless otherwise specified in the contract or by a special provision, the owners of cinematographic works cannot object to the dubbing or subtitling of the film after transferring their economic rights to the film producer. Finally, in architectural structures that are considered works of art, it is accepted that the owner may make changes to the work if necessary to increase the structure's durability or fulfill its intended purpose.