İlaç Taşıyıcı Sistemler ve Lipozomlar

Öz

İlaç taşıyıcı sistemler ve lipozomlar, farmasötik alanda son yıllarda önemli bir araştırma ve geliştirme alanı haline gelmiştir. Bu sistemler, ilaçların hedeflenen bölgelere daha etkili bir şekilde taşınması ve bu sayede tedavinin etkinliğinin artırılması amacıyla tasarlanmıştır. Geleneksel ilaç formülasyonları, ilaç moleküllerinin vücutta hızla metabolize edilmesi veya dağılması gibi sorunlarla karşılaşabilmektedir. Bu nedenle, ilaç taşıyıcı sistemler ve özellikle lipozomlar, ilaçların biyolojik sistemlerde daha uzun süre stabil kalmasını sağlayarak terapötik etkinliklerini artırma potansiyeline sahiptir. Bu makalede, ilaç taşıyıcı sistemlerin temel prensipleri, lipozomların yapısı ve özellikleri ile ilaç taşıyıcı sistemlerin kullanım alanlarına odaklanılacaktır. Bu çalışma, ilaç taşıyıcı sistemlerin modern tıpta sağladığı avantajları ve gelecekteki potansiyel uygulama alanlarını ele alarak, bu alandaki araştırmaların önemini vurgulamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Lipozom
• İlaç Taşıyıcı sistemler
• Nanoteknoloji

Drug Delivery Systems and Liposomes

Öz

Drug delivery systems and liposomes have become an important research and development area in the pharmaceutical field in recent years. These systems are designed to deliver drugs to targeted areas more effectively and thus increase the effectiveness of treatment. Traditional drug formulations may encounter problems such as rapid metabolization or distribution of drug molecules in the body. Therefore, drug carrier systems, and liposomes in particular, have the potential to increase the therapeutic efficacy of drugs by allowing them to remain stable in biological systems for longer periods of time. In this article, we will focus on the basic principles of drug delivery systems, the structure and properties of liposomes, and the areas of use of drug delivery systems. This study aims to emphasize the importance of research in this field by discussing the advantages of drug carrier systems in modern medicine and their potential future application areas.

Anahtar Kelimeler

• Liposome
• Drug delivery systems
• Nanotechnology

Kaynakça

1. Akbarzadeh, A., Rezaei-Sadabady, R., Davaran, S., Joo, S. W., Zarghami, N., Hanifehpour, Y., Nejati-Koshki, K. (2013). Liposome: classification, preparation, and applications. Nanoscale Res Lett, 8(1), 102. doi:10.1186/1556-276x-8-102
2. Allen, T. M., & Cullis, P. R. (2013). Liposomal drug delivery systems: from concept to clinical applications. Adv Drug Deliv Rev, 65(1), 36-48. doi:10.1016/j.addr.2012.09.037
3. Almeida, B., Nag, O. K., Rogers, K. E., & Delehanty, J. B. (2020). Recent Progress in Bioconjugation Strategies for Liposome-Mediated Drug Delivery. Molecules, 25(23). doi:10.3390/molecules25235672
4. Alshaer, W., Hillaireau, H., & Fattal, E. (2018). Aptamer-guided nanomedicines for anticancer drug delivery. Adv Drug Deliv Rev, 134, 122-137. doi:10.1016/j.addr.2018.09.011
5. Amin, M., Seynhaeve, A. L. B., Sharifi, M., Falahati, M., & Ten Hagen, T. L. M. (2022). Liposomal Drug Delivery Systems for Cancer Therapy: The Rotterdam Experience. Pharmaceutics, 14(10). doi:10.3390/pharmaceutics14102165
6. Armağan, B., Demirbaş E., Ihlamur, M. (2024) İlaç Tedavisi ve Beslenmede Pediatriye Özgü Yaklaşımlar, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (22), 395-411.
7. Ashfaq, R., Rasul, A., Asghar, S., Kovács, A., Berkó, S., & Budai-Szűcs, M. (2023). Lipid Nanoparticles: An Effective Tool to Improve the Bioavailability of Nutraceuticals. Int J Mol Sci, 24(21). doi:10.3390/ijms242115764.
8. Bayda, S., Adeel, M., Tuccinardi, T., Cordani, M., & Rizzolio, F. (2019). The History of Nanoscience and Nanotechnology: From Chemical-Physical Applications to Nanomedicine. Molecules, 25(1). doi:10.3390/molecules25010112

9. De Jong, W. H., & Borm, P. J. (2008). Drug delivery and nanoparticles:applications and hazards. Int J Nanomedicine, 3(2), 133-149. doi:10.2147/ijn.s596
10. Fulton, M. D., & Najahi-Missaoui, W. (2023). Liposomes in Cancer Therapy: How Did We Start and Where Are We Now. Int J Mol Sci, 24(7). doi:10.3390/ijms24076615
11. Hamad, I., Harb, A. A., & Bustanji, Y. (2024). Liposome-Based Drug Delivery Systems in Cancer Research: An Analysis of Global Landscape Efforts and Achievements. Pharmaceutics, 16(3). doi:10.3390/pharmaceutics16030400
12. Hamurci, Y., Ihlamur, M., & Zengin, Y., (2022). Elettaria Cardamomum Ekstraktının Proleukin İlacı Kombinasyonu ile Mide Kanseri Hücre Hattı Üzerindeki İmmünostimulan/Sitotoksik Etkilerinin İncelenmesi, Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi DÜFED, 11(2), 283–294. doi: 10.55007/dufed.1133501
13. Ihlamur, M., Akgul, B., Zengin, Y., Korkut Ş, V., Kelleci, K., & Abamor, E. (2024). The mTOR Signaling Pathway and mTOR Inhibitors in Cancer: Next-generation Inhibitors and Approaches. Curr Mol Med, 24(4), 478-494. doi:10.2174/1566524023666230509161645
14. Ihlamur, M., Kelleci, K., Özkan, M., Abamor, E. Ş. (2024). A Herbal Treatment Method For Breast Cancer: Antitumor Effect Of Momordica Charantia. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 23(45), 144-155
15. Ihlamur, M., Kelleci, K., Zengin, Y., Allahverdiyev, M. A., & Abamor, E. (2024). Applications of Exosome Vesicles in Different Cancer Types as Biomarkers. Curr Mol Med, 24(3), 281-297. doi:10.2174/1566524023666230320120419
16. Kelleci, K., Allahverdiyev, A., Bağırova, M., Ihlamur, M., & Abamor E. Ş. (2024) Combining Killed Vaccine Candidate with Different Adjuvants to Determine Prophylactic Potential against Leishmaniasis. Acta Parasitologica, 69,1613–1620
17. Kelleci, K., Allahverdiyev A., Bağırova M., Ihlamur M., & Abamor E.Ş. (2024). Immunomodulatory activity of polycaprolactone nanoparticles with calcium phosphate salts against Leishmania infantum infection. Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine 14(8), 359-368
18. Kelleci, K., Allahverdiyev, A., Bağirova, M., Ihlamur, M., & Abamor, E. Ş. (2023). Particulate and non-particle adjuvants in Leishmaniasis vaccine designs: A review. Journal of Vector Borne Diseases, 60(2).
19. Konca, S. F., Oz, U. C., & Bozkır, A. (2023). Lokalize Meme Kanseri Tedavilerinde Efektif İlaç Taşıyıcı Sistemler: Enjektabl Hidrojellereffectıve Drug Delıvery Systems In Localızed Breast Cancer Therapıes: Injectable Hydrogels. Ankara Universitesi Eczacilik Fakultesi Dergisi, 48, 3-3. doi:10.33483/jfpau.1348607
20. Lamichhane, N., Udayakumar, T. S., D’Souza, W. D., Simone Ii, C. B., Raghavan, S. R., Polf, J., & Mahmood, J. (2018). Liposomes: Clinical Applications and Potential for Image-Guided Drug Delivery. Molecules, 23(2). doi:10.3390/molecules23020288
21. Lewicki, S., Leśniak, M., Machaj, E. K., Antos-Bielska, M., Trafny, E. A., Kocik, J., & Pojda, Z. (2017). Physical properties and biological interactions of liposomes developed as a drug carrier in the field of regenerative medicine. J Liposome Res, 27(2), 90-98. doi:10.3109/08982104.2016.1166510
22. Liu, P., Chen, G., & Zhang, J. (2022). A Review of Liposomes as a Drug Delivery System: Current Status of Approved Products, Regulatory Environments, and Future Perspectives. Molecules, 27(4). doi:10.3390/molecules27041372
23. Marangoz, Ö., & Yavuz, O. (2020). Nano-ilaç taşıma sistemleri ve toksikolojik değerlendirmeleri. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi. 77, 509-526. doi:10.5505/TurkHijyen.37790
24. Nsairat, H., Khater, D., Sayed, U., Odeh, F., Al Bawab, A., & Alshaer, W. (2022). Liposomes: structure, composition, types, and clinical applications. Heliyon, 8(5), e09394. doi:10.1016/j.heliyon.2022.e09394
25. Özkan Dağlioğlu, Y., Kabakcı, D., & Akdeniz, G. (2016). Nanokteknoloji/Nanopartikül, Çevre Ve Bal Arıları Arasındaki İlişki.
26. Peer, D., Karp, J. M., Hong, S., Farokhzad, O. C., Margalit, R., & Langer, R. (2007). Nanocarriers as an emerging platform for cancer therapy. Nat Nanotechnol, 2(12), 751-760. doi:10.1038/nnano.2007.387
27. Schwendener, R. A., Ludewig, B., Cerny, A., & Engler, O. (2010). Liposome-based vaccines. Methods Mol Biol, 605, 163-175. doi:10.1007/978-1-60327-360-2_11
28. Swamy, M. K., & Sinniah, U. R. (2016). Patchouli (Pogostemon cablin Benth.): botany, agrotechnology and biotechnological aspects. Ind Crops Prod. 87, 161–176.
29. Thilakarathna, S. H., & Rupasinghe, H. (2013). Flavonoid bioavailability and attempts for bioavailability enhancement. Nutrients. 5, 3367–87.
30. Tretiakova, D. S., & Vodovozova, E. L. (2022). Liposomes as Adjuvants and Vaccine Delivery Systems. Biochem (Mosc) Suppl Ser A Membr Cell Biol, 16(1), 1-20. doi:10.1134/s1990747822020076
31. Tüylek, Z., (2017). İlaç Taşıyıcı Sistemler Ve Nanoteknolojik Etkileşim. Bozok Tıp Dergisi, 7(3), 89-98.
32. Zengin, Y., Ihlamur, M., & Başarı, H., (2022). Immunostimulant/Cytotoxic Effect of Cardamom Extract with Adjuvant Combination on Breast Cancer Cell Line, Bayburt Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 5(2), 229-234.