Rawls’ın Adalet Teorisi Işığında Küresel Adalet: Kozmopolitanizm, Toplumculuk ve Birleşmiş Milletler’in Normatif Sınırları

Öz

Küresel adalet, devlet egemenliği ile evrensel ahlaki sorumluluk arasındaki gerilimi merkeze alan tartışmalı bir alandır. Küreselleşmenin derinleştirdiği karşılıklı bağımlılık bu gerilimi daha da belirginleştirmekte, eşitsizliklerin hangi normatif ilkeler temelinde ele alınacağı sorusu ise yanıtsız kalmaktadır. Mevcut literatür, küresel adalet tartışmalarını ya tek bir yaklaşım ekseninde ele almakta ya da normatif bakışı kurumsal boyutla yeterince ilişkilendirememektedir. Bu boşluk Türkçe uluslararası ilişkiler literatüründe özellikle belirgindir. Rawls sonrası kozmopolitan ve toplumcu tartışmalar bu alanda yeterince ele alınmamaktadır. Bu boşluğu gidermek amacıyla çalışma, küresel adaletin hangi normatif varsayımlar temelinde tanımlanabileceğini ve bu varsayımların ne ölçüde kurumsal karşılık bulduğunu sorgulamaktadır. Çalışma, küresel adaletin ne Rawls’ın ulusal ölçekle sınırlı normatif çerçevesiyle ne toplumcu yaklaşımlarla ne de kozmopolitanizmle tam olarak açıklanamayacağını ve çoğulcu hak temelli bir normatif çerçevenin gerekli olduğunu savunmaktadır. Bu araştırmada kuramsal yaklaşımlar normatif bir perspektiften karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Rawls’ın A Theory of Justice ve The Law of Peoples eserleri, kozmopolitan (Beitz, Pogge, Caney, Nussbaum) ve toplumcu (Miller, İngiliz Okulu, Walzer, Sandel) yaklaşımlarla birlikte ele alınmıştır. Rawls’ın adalet ilkelerinin küresel düzeydeki güçlükleri gösterilmiş, kozmopolitan ve toplumcu yaklaşımlar karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Birleşmiş Milletler’in normatif ilkeleri kurumsal pratiğe taşımadaki yetersizliği her iki yaklaşımın sınırlarını açığa çıkarmaktadır. Makalenin özgün katkısı, Rawls’ı hem kurucu metin hem de aşılması gereken sınır olarak konumlandırması, çoğulcu hak temelli bir sentez inşa etmesi ve bu tartışmayı Birleşmiş Milletler’in kurumsal yapısıyla ilişkilendirmesidir. Bulgular, evrensel asgari hakları somutlaştıran ve toplulukların kültürel farklılıklarını kurumsal biçimlerde tanıyan çoğulcu hak temelli bir normatif çerçevenin her iki yaklaşımın sınırlılıklarını giderdiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Birleşmiş Milletler
• Kozmopolitanizm
• Küresel Adalet
• Rawls’ın Adalet Teorisi
• Toplumculuk

Destekleyen Kurum

Çalışma için herhangi bir kurum, kişi veya projeden destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Çalışma herhangi bir tez veya bildiriden üretilmemiştir. Bu çalışmanın İngilizce bölümlerinin çevirisinde ve dil ile üslup düzenlemesinde Claude (Anthropic, Claude Sonnet 4.6) yapay zekâ aracından yararlanılmış, ayrıca atıf ve kaynakça biçimlendirmesinde destek alınmıştır. Yapay zekâ destekli tüm içerikler yazar tarafından gözden geçirilmiş, doğrulanmış ve düzenlenmiştir. Çalışma tek yazarlıdır. Herhangi bir kurum veya kişi ile çıkar çatışması bulunmamaktadır. Etik Kurul onayına gerek bulunmamaktadır. Ölçek iznine gerek bulunmamaktadır.

Global Justice in the Light of Rawls’s Theory of Justice: Cosmopolitanism, Communitarianism and the Normative Limits of the United Nations

Öz

Global justice is a contested field that centers on the tension between state sovereignty and universal moral responsibility. The interdependence deepened by globalization has made this tension more pronounced, while the question of which normative principles should guide the addressing of inequalities remains unanswered. The existing literature either approaches global justice debates from a single perspective or fails to adequately connect normative frameworks with institutional dimensions. This gap is particularly pronounced in Turkish international relations scholarship, where post-Rawlsian cosmopolitan and communitarian debates remain underexplored. To address this gap, this study examines the normative foundations of global justice and their institutional correspondence in the international system. This study argues that global justice cannot be fully explained through Rawls’s nationally bounded framework, communitarian approaches, or cosmopolitanism, and that a pluralist rights-based framework is necessary. Adopting a normative and comparative approach, the study examines Rawls’s A Theory of Justice and The Law of Peoples alongside cosmopolitan approaches by Beitz, Pogge, Caney, and Nussbaum, and communitarian approaches by Miller, the English School, Walzer, and Sandel. The study shows that Rawls’s principles face serious challenges at the global level, and reveals how the United Nations’ institutional inadequacy exposes the limitations of both approaches. The article's contribution lies in repositioning Rawls as both a foundational reference and a limitation, constructing a pluralist rights-based synthesis, and connecting this debate to the United Nations. The findings demonstrate that a pluralist rights-based framework grounding universal minimum rights and recognizing cultural differences addresses the limitations of both approaches.

Anahtar Kelimeler

• United Nations
• Cosmopolitanism
• Global Justice
• Rawls’s Theory of Justice
• Communitarianism

Destekleyen Kurum

No support was received from any institution, individual, or project for this study.

Etik Beyan

This study has not been derived from any thesis or conference paper. Claude (Anthropic, Claude Sonnet 4.6) was used to assist with translating the manuscript from Turkish into English, refining language and style, and formatting citations and references according to journal guidelines. All AI-assisted content was reviewed, verified, and edited by the author. This study is single-authored There is no conflict of interest with any institution or individual. Ethics Committee approval is not required. Scale permission is not required.

Kaynakça

1. Akyeşilmen, N. (2020). Normatif teori. Ş. Kardaş ve A. Balcı (Ed.), Uluslararası ilişkilere giriş: Tarih, teori, kavram ve konular içinde (ss. 281-293). Küre Yayınları.
2. Barry, B. (1973). The liberal theory of justice: A critical examination of the principal doctrines in a theory of justice by John Rawls. Oxford University Press.
3. Beitz, C. R. (1999). Political theory and international relations. Princeton University Press.
4. Beitz, C. R. (2009). The idea of human rights. Oxford University Press.
5. Blake, M. (2001). Distributive justice, state coercion, and autonomy. Philosophy & Public Affairs, 30(3), 257–296. https://doi.org/10.1111/j.1088-4963.2001.00257.x
6. Brown, C. (2015). Uluslararası siyasal kuram ve dünya topluluğu fikri. K. Booth ve S. Smith (Ed.), Uluslararası ilişkiler kuramları içinde (ss. 90-109). Röle Akademik Yayıncılık.
7. Buchanan, A. (2010). Human rights, legitimacy, and the use of force. Oxford University Press.
8. Bull, H. (2012). The anarchical society: A study of order in world politics (4. baskı). Palgrave Macmillan.

9. Burchill, S. (2019). Liberalizm. S. Burchill, A. Linklater vd. (Ed.), Uluslararası ilişkiler teorileri içinde (ss. 85-122). Küre Yayınları.
10. Burchill, S. ve Linklater, A. (2019). Giriş. S. Burchill, A. Linklater vd. (Ed.), Uluslararası ilişkiler teorileri içinde (ss. 11-51). Küre Yayınları.
11. Caney, S. (2005). Justice beyond borders: A global political theory. Oxford University Press.
12. Dağı, İ. D. (2019). Normatif yaklaşımlar: Adalet, eşitlik ve insan hakları. İ. D. Dağı, A. Eralp vd. (Ed.), Devlet, sistem ve kimlik içinde (ss. 185-226). İletişim Yayınları.
13. Denk, E. (2020). Birleşmiş Milletler. Ş. Kardaş ve A. Balcı (Ed.), Uluslararası ilişkilere giriş: Tarih, teori, kavram ve konular içinde (ss. 553-565). Küre Yayınları.
14. Denk, E. (2021). Uluslararası ilişkilerin hukuku: Vestfalyan sistemden küreselleşmeye. E. Balta (Ed.), Küresel siyasete giriş: Uluslararası ilişkilerde kavramlar, teoriler, süreçler içinde (ss. 51-74). İletişim Yayınları.
15. Freeman, S. (2007). Rawls. Routledge.
16. Held, D. ve McGrew, A. (2007). Globalization/anti-globalization: Beyond the great divide. Polity Press.
17. Kanatlı, M. (2020). John Rawls’ın hakkaniyet olarak adalet ilkelerinde özgürlük ve eşitlik sorunu üzerine. Akademik İncelemeler Dergisi, 15(2), 679–712. https://doi.org/10.17550/akademikincelemeler.746621
18. Keyman, E. F. (2020). Küreselleşme. Ş. Kardaş ve A. Balcı (Ed.), Uluslararası ilişkilere giriş: Tarih, teori, kavram ve konular içinde (ss. 509-522). Küre Yayınları.
19. Kymlicka, W. (2002). Contemporary political philosophy: An introduction (2. baskı). Oxford University Press.
20. Linklater, A. (2019). İngiliz Okulu. S. Burchill, A. Linklater vd. (Ed.), Uluslararası ilişkiler teorileri içinde (ss. 123-153). Küre Yayınları.
21. MacIntyre, A. C. (1996). A short history of ethics. Touchstone.
22. McGrew, A. (2021). Küreselleşme ve küresel siyaset. S. Smith, J. Baylis ve P. Owens (Ed.), Küreselleşen dünya siyaseti içinde (ss. 61-84). Küre Yayınları.
23. Miller, D. (1999). Principles of social justice. Harvard University Press.
24. Nagel, T. (2005). The problem of global justice. Philosophy & Public Affairs, 33(2), 113–147. https://doi.org/10.1111/j.1088-4963.2005.00027.x
25. Nardin, T. (2019). Uluslararası siyaset teorisi. S. Burchill, A. Linklater vd. (Ed.), Uluslararası ilişkiler teorileri içinde (ss. 379-416). Küre Yayınları.
26. Nussbaum, M. C. (2011). Creating capabilities: The human development approach. Harvard University Press.
27. Oğuzlu, T. (2021). Uluslararası siyasal teori. R. Gözen (Der.), Uluslararası ilişkiler teorileri içinde (ss. 197-224). İletişim Yayınları.
28. Pogge, T. (2002). World poverty and human rights: Cosmopolitan responsibilities and reforms. Polity Press.
29. Rawls, J. (1999a). A theory of justice (Gözden geçirilmiş baskı). Harvard University Press.
30. Rawls, J. (1999b). The law of peoples. Harvard University Press.
31. Rawls, J. (2001). Justice as fairness: A restatement (E. Kelly, Ed.). Harvard University Press.
32. Rawls, J. (2020). Bir adalet teorisi (V. A. Coşar, Çev., 3. baskı). Phoenix Yayınevi.
33. Sandel, M. J. (1982). Liberalism and the limits of justice. Cambridge University Press.
34. Sandel, M. J. (2009). Justice: What’s the right thing to do? Farrar, Straus and Giroux.
35. Sangiovanni, A. (2017). Humanity without dignity: Moral equality, respect, and human rights. Harvard University Press.
36. Sen, A. (2009). The idea of justice. Harvard University Press.
37. Shapcott, R. (2021). Uluslararası etik. S. Smith, J. Baylis ve P. Owens (Ed.), Küreselleşen dünya siyaseti içinde (ss. 329-350). Küre Yayınları.
38. Shue, H. (2020). Basic rights: Subsistence, affluence, and U.S. foreign policy. Princeton University Press.
39. Smith, S. (2015). Bir disiplinin öz görüntüleri: Uluslararası ilişkiler kuramının bir soyağacı. K. Booth ve S. Smith (Ed.), Uluslararası ilişkiler kuramları içinde (ss. 1-37). Röle Akademik Yayıncılık.
40. Smith, S., Baylis, J. ve Owens, P. (2021). Giriş. S. Smith, J. Baylis ve P. Owens (Ed.), Küreselleşen dünya siyaseti içinde (ss. 41-60). Küre Yayınları.
41. Sönmezoğlu, F. (2019). Uluslararası politika ve dış politika analizi (7. baskı). Der Yayınları.
42. Tan, K.-C. (2004). Justice without borders: Cosmopolitanism, nationalism, and patriotism. Cambridge University Press.
43. Taylor, C. (1994). The politics of recognition. A. Gutmann (Ed.), Multiculturalism: Examining the politics of recognition içinde (ss. 25-73). Princeton University Press.
44. Taylor, P. ve Curtis, D. (2021). Birleşmiş Milletler. S. Smith, J. Baylis ve P. Owens (Ed.), Küreselleşen dünya siyaseti içinde (ss. 489-510). Küre Yayınları.
45. United Nations Security Council. (2011). Resolution 1973 (S/RES/1973(2011)). https://main.un.org/securitycouncil/en/s/res/1973-(2011)
46. United Nations. (1945). Charter of the United Nations. https://www.un.org/en/about-us/un-charter
47. United Nations. (1948). Universal declaration of human rights. https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights
48. Viotti, P. R. ve Kauppi, M. V. (2016). Uluslararası ilişkiler teorisi (M. Aksoy, Çev. Ed., 5. baskıdan çeviri). Nobel Yayınları.
49. Walker, R. B. J. (1992). Inside/outside: International relations as political theory. Cambridge University Press.
50. Walzer, M. (1983). Spheres of justice: A defense of pluralism and equality. Basic Books.
51. Weiss, T. G. (2013). Global governance: Why? What? Whither? Polity Press.